Spomen-park Kraljevački oktobar

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Spomen-park

Spomen-park „Kraljevački oktobar“ (poznat i pod imenom Spomen-park „14. oktobar“) je posvećen streljanim građanima Kraljeva od strane Vermahta od 15. do 20. oktobra 1941. godine.

Istorijat[uredi | uredi izvor]

Posle stvaranja velike oslobođene teritorije u centralnoj Srbiji, poznat pod nazivom Užička republika, komanda Vermahta pokrenula je ofanzivu s ciljem uništenja slobodne teritorije i antifašističkog pokreta otpora. U cilju gušenja ustanka, izdata je naredba da se za jednog ubijenog nemačkog vojnika strelja sto osoba. Nemačka vojska je do 4. oktobra ušla u Kraljevo i u lokomotivsku halu u krugu fabrike vagona pozatvarala njene zaposlenike. Pošto su sledili konstantni napadi partizansko-četničkih snaga, nemačka komanda je započela s izvršenjem naredbe „sto za jednog“ ubijenog, odnosno 50 za jednog ranjenog Nemca.[1]

Streljanja su počela 15. oktobra, nakon što je u gradu uvedeno vanredno stanje, i trajala do 20. oktobra. Procenjuje se da je tokom streljanja stradalo oko 3000 stanovnika Kraljeva, od čega je poimenično do sada poznato 2190 osoba. Od toga, bilo je najmanje 102 osobe mlađe od 18 godina, 29 žena i najmanje 1840 osoba starih između 18 i 55 godina.[1]

Spomen-park[uredi | uredi izvor]

Spomen groblje Kraljevo 03.jpg

Krajem 1960-ih pokrenuta je akcija da se područje na kojemu su vršena streljanja obeleži na dostojan način. Na raspisanom konkursu za idejno rešenje izgleda spomen-parka prvu nagradu su osvojili arhitekte Spasoje Krunić i Dragutin Kovačević. Uređenje spomen-parka završeno je 1970. godine. Park obuhvata površinu od 12 hektara.[2]

Na prostoru kod masovnih grobnica, sagrađen je spomenički kompleks u vidu nekoliko kolona kamenih skulptura, koje su izrađene tako da podsećaju na posečena stabla. Ovo je simbol naglog prekida života streljanih Kraljevčana 1941. godine. Na mestima masovnih grobnica podignuti su zatravnjeni zemljani humci. Centralni spomenik, zajedno s gledalištem, tvori amfiteatralni prostor, predviđen za održavanje prigodnih manifestacija.

Narodni muzej[uredi | uredi izvor]

Godine 1950. osnovan je Narodni muzej Kraljeva, koji se, među ostalim, bavi skupljanjem i čuvanjem dokumenata vezanih uz streljanja Kraljevčana 1941. godine.

Izvori[uredi | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 Narodni muzej Kraljevo Arhivirano na sajtu Wayback Machine (2. decembar 2013), Pristupljeno 25. 4. 2013.
  2. ^ Spomenici NOB u bivšoj Jugoslaviji (jezik: slovenački), Pristupljeno 25. 4. 2013.

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]