Herta Has

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
HERTA HAS
Herta Has.jpg
Herta Has
Datum rođenja 29. mart 1914.
Mesto rođenja Maribor,
Zastava Austrougarske Austrougarska
Datum smrti 5. mart 2010. (96 god.)
Mesto smrti Beograd, Zastava Srbije Srbija
Suprug Josip Broz Tito
Profesija ekonomista

Članica KPJ od 1936.
Učešće u ratovima Narodnooslobodilačka borba

Odlikovanja
Partizanska spomenica 1941.

Herta Has (sl. Herta Haas; 19142010), jedna od četiri službeno priznatih žena Josipa Broza Tita.

Biografija[uredi]

Rođena je u Mariboru 1914. godine, njen otac bio je socijalist, a majka službenica. Revolucionarno radničkom pokretu pristupila je kao student Ekonomske visoke škole u Zagrebu. Član SKOJ-a je od 1934, a Komunističke partije Jugoslavije od 1936. godine. Aktivno je radila u Ženskom pokretu u Mariboru i Omladinskoj sekciji ženskog pokreta u Zagrebu. Radila je u punktu za odlazak dobrovoljaca u Španiju, kao i na zadacima tehnike CK KPJ.

Herta Has upoznala je Josipa Broza 1937. godine u Parizu. Kao levičarsko-intelektualna metropola tadašnje Evrope, Pariz je bio regrutni centar španskih dobrovoljaca i stanica na putu prema Moskvi, prestonici Kominterne.

Susret između Herte Has i Josipa Broza dogodio se tek posle dve godine. Vraćajući se iz Moskve, Tito je zastao u Istanbulu. Čekao je pasoš kojim je nameravao da dobije ulaznu vizu u Jugoslaviju. Opet je stigla Herta Has. Ali, ovog puta došlo je do intimnog upoznavanja, pa je par nakon povratka u Zagrebu nastavio zajednički život. Stanovali su u unajmljenoj kući, pod lažnim imenima Marija Šarić i inženjer Slavko Babić, odbornik opštine Sinj, u kojoj je tih godina vladala Radničko-seljačka stranka.

Njihova vanbračna veza trajala samo do 1941. godine i početka Drugog svetskog rata. Tito je u maju 1941. godine otputovao u Beograd, gde je upoznao novu partijsku kurirku Davorjanku Paunović Zdenku. Herta Has je ostala u Zagrebu u poodmakloj trudnoći, a nekoliko dana posle Titovog odlaska rodila je sina Mišu.

Hertu Has i Titovog tek rođenog sina skrivao je od ustaša, Vladimir Velebit, u svojoj momačkoj garsonjeri. Zatim je mladu majku izvukao iz ustaškog zatvora. Herta Has je 1943. godine, posle Martovskih pregovora, razmenjena za grupu nemačkih stručnjaka zarobljenih u Bosni dok su tragali za uranom za Hitlerovu atomsku bombu. Posle razmene kratko vreme je provela u Vrhovnom štabu NOV i POJ, a potom je otišla u Sloveniju gde je ostala do kraja rata.

Tita je videla još samo jednom i nikada više - 1946. godine u njegovom službenom kabinetu predsednika FNRJ. Radila je kao stručnjak u Saveznom izvršnom veću.

Umrla je 5. marta 2010. godine. Drugi Hertin suprug je umro, a u tom braku Herta ima dve kćerke. Njen sin Aleksandar Mišo Broz, je bio hrvatski diplomata u Indoneziji, a unuka Saša Broz upravnik Pulskog pozorišta.

Literatura[uredi]

  • Džasper Ripli "Tito", Mir Novi Sad, 1998. godina
  • Mira Šuvar "Vladimir Velebit - Svedok istorije", NIP Prometej Zagreb, 2001. godina

Spoljašnje veze[uredi]