Medveđa

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Medveđa
Medvedja.jpg
Ulica Jablanička u Medveđi
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država  Srbija
Upravni okrug Jablanički
Opština Medveđa
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Rast 2.860
Geografske karakteristike
Koordinate 42°50′37″ SGŠ; 21°35′05″ IGD / 42.8436001° SGŠ; 21.5847063° IGD / 42.8436001; 21.5847063Koordinate: 42°50′37″ SGŠ; 21°35′05″ IGD / 42.8436001° SGŠ; 21.5847063° IGD / 42.8436001; 21.5847063
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadm. visina 440 m
Medveđa na mapi Srbije
Medveđa
Medveđa
Ostali podaci
Poštanski broj 16240
Pozivni broj 016
Registarska oznaka LE

Medveđa (alb. Medvegjë ili Medvegja) je gradsko naselje i sedište istoimene opštine u Jablaničkom okrugu. Prema popisu iz 2011. u ovom mestu je živelo 2.860 stanovnika.

Ovde se nalaze Spomenik oslobodiocima u Medveđi i Kulturno umetničko društvo Vez Medveđa. Ovde se nalazi i FK Jablanica Medveđa.
Ovde se nalaze Zapis Savića kruška (Medveđa) i Zapis krst kod crkve (Medveđa).

Geografski položaj[uredi]

Medveđa je smeštena u erozivnom proširenju formiranom zajedničkim erozivnim radom reke Jablanice i njene leve pritoke Lepaštice. Od ovog proširenja, smeštenog u aluvijalnoj ravni Jablanice dužine 3,5 km, širine 1,5 km, zavisila je i morfološka struktura Medveđe. Ono je predodredilo mikropoložaj pa i pravce teritorijalnog širenja varošice. Medveđa se, kao i reka Jablanica, pruža od juga ka severu (oko 3 km), više primaknuta pobrđu nego reci. Zalazi i uz dolinu Lepaštice oko 1.5 km u pravcu istok-zapad.

Kroz erozivno proširenje vodi put koji spaja Leskovac sa Prištinom. Udaljena je 43 km od Leskovca i 22 km od Lebana. Na malom udaljenju od Medveđe nalaze se Sijarinska banja i rudnik zlata, olova i cinka Lece.[1]

Istorija[uredi]

U vreme despotovine Đurađa Brankovića Medveđa se pominje kao Međeđa, a tokom turskog ropstva kao Medoka. Pod imenom Medveđa prvi put se pominje u XV veku. Turski popis iz 1516. godine pominje je kao sedište opštine i gradsko naselje u kojem se jednom nedeljno održava pazar.

Odlukama Berlinskog kongresa od 1/13. jula 1878. godine, granična linija između Srbije i Turske je prošla između Brvenice i Medveđe; ceo basen Medveđe je pripao Srbiji.[2] Današnja Medveđa formirana je 1879. godine, po oslobođenju od Turaka. Osnovana je 1891. godine od dvanaest sela nova opština Medveđska, sa sedištem u selu Medveđa.[3] Naselje stagnira sve do 1921. godine kada je proglašeno za varošicu. To je podstaklo snažan razvoj trgovine i zanata. Pominje se 1934. godine kod sela Medveđe, rudnik zlata "Slišane" AD. Tu postoje tragovi rudokopa iz rimskog doba i srednjeg veka kada su tu radili Sasi.[4]

U Medveđi je pravoslavna crkva posvećena prazniku Vaznesenju Gospodnjem. Godine 1916. mesni paroh bio je pop Stojan Gvozdić. Osnovna četvororazredna škola u mestu postoji od 1888. godine. U mestu je 1930. godine aktivno Četničko udruženje, sa dugom tradicijom, iz vremena prvih srpskih komita. U međuratnom periodu postojao je SK "Jablanica" koji nastupa u lokalnoj fudbalskoj ligi (1933).

U posleratnom periodu varoš ponovo stagnira, čak i nazaduje. Skromna industrija počela se razvijati tek osamdesetih godina, kada su na aluvijalnoj ravni desno od Jablanice sagrađene dve male fabrike („Niteks” i „Termovent”) - pogoni istoimenih niških preduzeća. Poslednjih godina u ovoj varošici razvijaju se hemijska i tekstilna industrija.[1]

Demografija[uredi]

U naselju Medveđa živi 2.035 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36,3 godina (34,6 kod muškaraca i 37,9 kod žena). U naselju ima 924 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,09.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

Opština Medveđa pripada grupi izrazito emigracionih područja.[1]

Demografija[5]
Godina Stanovnika
1948. 1.732
1953. 1.810
1961. 2.188
1971. 2.621
1981. 2.488
1991. 3.057 3.001
2002. 2.810 2.986
2011. 2.860
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[6]
Srbi
  
2.370 84,34 %
Albanci
  
203 7,22 %
Romi
  
97 3,45 %
Crnogorci
  
90 3,20 %
Makedonci
  
9 0,32 %
Bugari
  
4 0,14 %
Muslimani
  
2 0,07 %
Bunjevci
  
1 0,03 %
Bošnjaci
  
1 0,03 %
nepoznato
  
4 0,14 %


Obrazovanje[uredi]

U Medveđi postoji Tehnička škola "Nikola Tesla".

Poznate ličnosti[uredi]

Jugoslav Petrušić, srpsko-francuski agent i kontraobaveštajac

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 1,2 Jović S. Goran, (2005): Turistički potencijali naselja Jablanice, Prirodno-matematički fakultet, Niš
  2. ^ "Otadžbina", Beograd 1890. godine
  3. ^ "Narodna skupština", Beograd 26. februar 1891. godine
  4. ^ "Pravda", Beograd 1934. godine
  5. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  6. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  7. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze[uredi]