Pomračenje Sunca

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Potpuno pomračenje Sunca

Pomračenje Sunca je astronomska pojava koja se dešava kada Sunce baca Mesečevu senku na površinu planete Zemlje, što se može dogoditi samo kada je Mesec u fazi mladine, odnosno u položaju konjunkcije, kada se nalazi između Zemlje i Sunca. Da bi došlo do pomračenja Sunca Mesec se mora nalaziti 16° u ravni svoje putanje ispred ili iza nekog od čvorova svoje putanje sa ekliptikom. U toku jedne godine može nastupiti minimalno 2, a maksimalno 5 pomračenja Sunca. Zavisno od trenutne udaljenosti Meseca i Sunca od Zemlje, kao i položaja posmatrača na Zemljinoj površini, može nastupiti jedna od tri vrste pomračenja Sunca: potpuno, delimično ili prstenasto.

Pomračenje Sunca viđeno u Beogradu 20.3.2015. g. oko 10.48 časova

Potpuno i delimično pomračenje Sunca[uredi]

U slučaju potpunog pomračenja Sunca, Mesečev disk će potpuno prekriti Sunce. Pomračenje Sunca se može opaziti s relativno uskog pojasa (putanja totaliteta) na Zemljinoj površini preko kojeg prolazi Mesečeva senka. Posmatrači koji se nalaze u nešto širim pojasevima oko putanje totaliteta nalaze se u Mesečevoj polusenki, te mogu videti delimično pomračenje Sunca, dok se s ostatka površine Zemlje pomračenje uopšte neće videti. Sledeće potpuno pomračenje sunca biće 2026. godine.

U trenutku neposredno pre potpunog pomračenja, kada se poslednji zraci Sunca probiju iza Mesečevog diska, događa se pojava tzv. „dijamantnog prstena“. Ista se pojava može uočiti i neposredno nakon potpunog pomračenja.

Prstenasto pomračenje Sunca[uredi]

Posmatrajući Sunce i Mesec, posebno u vreme pomračenja Sunca, može se uočiti da su sličnih ugaonih dimenzija. Iako se na nebu čine jednakima, u stvarnosti je Sunce mnogo veće. Sunčev je prečnik (1.392-000 km) čak 400 puta veći od Mesečevog (3476 km), ali je Sunce isto toliko puta (u proseku) dalje od Meseca, pa nam se zato čine jednakima.

Ipak, ugaone dimenzije Meseca i Sunca nisu uvek jednake, već se menjaju. Razlog tome su blago eliptične putanje, kako Zemlje oko Sunca, tako i Meseca oko Zemlje. Kako se menjaju udaljenosti Meseca i Sunca od Zemlje, tako se menjaju i njihove ugaone dimenzije. Prečnik Sunca kreće se od 31.5' (lučne minute), kada je Zemlja u afelu, do 32.6', kada je Zemlja u perihelu. Prečnik Meseca kreće se od 29.1' (29.1. lučnih sekundi), kada je Mesec u apogeju (najdalje od Zemlje), do 33.9', kada je Mesec u perigeju (najbliže Zemlji). Kada je Mesec u apogeju a Zemlja u perihelu, te u svim drugim trenucima kada je Mesečev disk na nebu manji od Sunčevog, može doći samo do prstenastog pomračenja Sunca jer Mesečev disk ne može u potpunosti pokriti Sunce.

Spoljašnje veze[uredi]

Mediji vezani za članak Pomračenje Sunca na Vikimedijinoj ostavi