Pređi na sadržaj

Rožaje

Koordinate: 42° 50′ 23″ S; 20° 10′ 04″ I / 42.839666° S; 20.167666° I / 42.839666; 20.167666
S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Rožaje
Panorama Rožaja
Zastava
Zastava
Grb
Grb
Administrativni podaci
DržavaCrna Gora
OpštinaRožaje
Stanovništvo
 — 2011.Rast 9.422
Geografske karakteristike
Koordinate42° 50′ 23″ S; 20° 10′ 04″ I / 42.839666° S; 20.167666° I / 42.839666; 20.167666
Vremenska zonaUTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Aps. visina1.109 m
Rožaje na karti Crne Gore
Rožaje
Rožaje
Rožaje na karti Crne Gore
Ostali podaci
Poštanski broj84310
Pozivni broj051
Registarska oznakaRO
Veb-sajtwww.rozaje.cg.yu

Rožaje je grad i sedište istoimene opštine na krajnjem istoku Crne Gore. Pripada crnogorskom dijelu Raške oblasti. Prema popisu iz 2011. bilo je 9.422 stanovnika.

Geografija

[uredi | uredi izvor]

Rožaje, varošica u izvoru reke Ibar, se razvilo na mjestu gdje se ukrštavaju putevi: jedan od Kosovske Mitrovice preko planine Cmiljevice (u Rožajama) pa dalje za Plav i Gusinje, a drugi važniji od Peći preko prevoja Kule i Turjana (u Rožajama) i dalje. Rožaje je na velikoj visini (1.000 m), a klima je kontinentalna.[1]

Istorija

[uredi | uredi izvor]

Vrijeme nastanka Rožaja ne može se tačno utvrditi, ali je pouzdano ustanovljeno da se naselje pod imenom Rožaje pominje u osmanskim popisnim defterima iz 16. vijeka. Tako je u popisnom defteru Prizrenskog sandžaka iz 1571. godine zabilježeno da se selo Rožaje nalazilo u sastavu nahije Trgovište, čije se prvovitno sjedište nalazilo u starom Trgovištu (lokalitet Pazarište, ispod Starog Rasa). Isti defter bilježi da se kod Rožaja nalazio i manastir Svetog Petra, čiji je starješina bio kaluđer Simeon.[2]

Značaj Rožaja dodatno je porastao kada je staro Trgovište zapustelo, usljed čega je sjedište istoimene nahije preneto upravo u Rožaje. Od tog vremena, i samo mjesto Rožaje počelo je po nazivu nahije da se naziva Trgovištem. Pod tim imenom pominju ga i čuveni turski putopisci Evlija Čelebija i Mustafa hadži-Kalfa, koji je zapisao da u tom mjestu i polovinom 17. vijeka žive samo Srbi[3]. Za nastanak imena Rožaje postoji više tumačenja. Po jednom, kojeg podržava većina tumača, grad je dobio ime po imenu starog utvrđenja „Rogaje“, a francuski putopisac Ami Bue ime Rožaje izvodi iz riječi „rog“ po krečnjačkim klikovima koji se nalaze ispod Ganića krša. Arheološka nalazišta svjedoče, međutim, o ljudskim naseobinama iz prastarih vremena, čak i prije nove ere. Prije dolaska Slovena, ovdje su boravili Iliri i Rimljani. U srednjem vijeku, područje Rožaja i Bihora predstavljalo je središnji dio srednjovjekovne države Raške. Dokaz za to su arheološki nalazi Grac, Gospođin vrh, Gradina, Bačevac, te tumulusi, ostaci crkava i manastira, isposničke pećine, stara groblja, u narodu poznata kao latinska i grčka. Od 1912. godine, rožajski kraj nalazi se u sastavu države Crne Gore.

Prvi moderni put u Rožaju je bio banovinski put Novi Pazar - Berane 1934.[4]

Stanovništvo

[uredi | uredi izvor]

Prema popisu iz 1981. godine u gradu je živelo 7.336, 1991. godine - 9.033 i 2003. godine - 9.121 stanovnika.

U naselju Rožaje živi 6.019 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 30,1 godina (29,5 kod muškaraca i 30,7 kod žena). U naselju ima 2.114 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,31.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[5]
Godina Stanovnika
1948. 1.464
1953. 1.813
1961. 2.765
1971. 5.327
1981. 7.336
1991. 9.033 8.828
2003. 11.048 9.121
2011. 9.422
Nacionalni sastav prema popisu iz 2003.[6]
Bošnjaci
  
7.585 83,15%
Muslimani
  
795 8,71%
Srbi
  
244 2,67%
Crnogorci
  
231 2,53%
Albanci
  
188 2,06%
Romi
  
15 0,16%
nepoznato
  
28 0,30%
Nacionalni sastav prema popisu iz 2011.
Bošnjaci
  
8.136 86,35%
Muslimani
  
537 5,69%
Crnogorci
  
215 2,28%
Albanci
  
187 1,98%
Srbi
  
175 1,86%


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Saobraćaj

[uredi | uredi izvor]

Rožaje je smješten na glavnom putu između Crne Gore i Metohije, a povezan je i sa Novim Pazarom.

Kulturno-umetnička društva

[uredi | uredi izvor]

Poznate ličnosti

[uredi | uredi izvor]

Galerija

[uredi | uredi izvor]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. ^ Narodna enciklopedija, 1925 g. - knjiga 3. - stranica 970.
  2. ^ Katić 2010, str. 269, 346-347.
  3. ^ Selimović, Salih (2017). Raška ili Sandžak, pp. 188. Beograd: Srpska radikalna stranka. 
  4. ^ "Politika", 27. okt. 1934, str. 12
  5. ^ Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2003, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. septembar 2005. COBISS-ID 8764176. 
  6. ^ Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. septembar 2004. ISBN 978-86-84433-00-0. 
  7. ^ Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. oktobar 2004. COBISS.CG-ID 8489488. 
  8. ^ „In memoriam: Draško Magdelinić • Radio ~ Svetigora ~”. svetigora.com (na jeziku: srpski). 2023-08-25. Pristupljeno 2023-08-29. 

Literatura

[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze

[uredi | uredi izvor]