Hebrejski jezik

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
hebrejski jezik
עִבְרִית
Temple Scroll.png
Porcija Hramskog svitka, jednog od najdužih među svicima sa Mrtvog mora otkrivenih u Kumranu
Izgovor /ˈhiːbruː/
Govori se u Izrael
Izumro

Drevni hebrejski jezik izumro do 586, preživljava kao liturgijski jezik judaizma[1][2]

9 miliona ljudi govori Moderni hebrejski od kojih 5 miliona su maternji govornici u Izraelu. (2016)[3]
Hebrejski alfabet
Zvanični status
Službeni jezik u
 Izrael
Priznati manjinski jezik u
Reguliše Akademija hebrejskog jezika
Jezički kodovi
ISO 639-1 he
ISO 639-2 heb
ISO 639-3 heb
{{{mapalt}}}
Rasprostranjenost hebrejskog jezika: tamno plavo - hebrejski kao većinski jezik (Izrael), svetlo plavo - hebrejski kao manjinski jezik (Zapadna obala i Golanska visoravan)

Hebrejski ili jevrejski jezik (hebr. עברית [ivrit — ivrit]) je semitski jezik afro-azijatske porodice jezika kojim govori 9 miliona ljudi širom sveta, uglavnom u Izraelu, delovima palestinskih teritorija, SAD i u jevrejskim zajednicama širom sveta.[4][3][5]

Koren potiče od biblijsko hebrejskog jezika, koji je korišten pri pisanju Starog zaveta pre 3300 godina. Jevreji su za njega koristili izraz לשון הקודש [Lashon ha-Qodesh] — „Sveti jezik“, jer su njime pisane svete knjige. Istorijski, On se smatrao jezikom Izraelita i njihovih prethodnika, mada se jezik se nije nazivao hebrejskim u Tanahu.[note 1] Najraniji primeri napisani u paleo-hebrejskom datiraju iz 10. veka p. n. e.[7] Hebrejski pripada zapadno semitskoj grani afroazijske jezičke familije. Hebrejski je jedini preostali živi hananski jezik, i jedini istinski uspešan primer oživljenog mrtvog jezika.[8][9]

Većina lingvista se slaže da je biblijski hebrejski počeo nestajati pošto je vavilonski kralj uništio Jerusalim 607. p. n. e. godine (prvo uništenje Jerusalima),[1][10][note 2] a nasleđivao ga je mišnajski hebrejski, lokalne verzije aramejskog jezika i u manjoj meri grčki su već bile u upotebi kao međunarodni jezici, posebno među elitama i imigrantima.[12]

Smatra se da je oko 200. godine, kada se jevrejsko stanovništvo Judeje pod rimskom vladavinom počelo smanjivati, hebrejski u potpunosti iščezao iz svakodnevnog govora, ali je ostao u upotrebi kao pisani jezik kroz vekove. Njime su pisani ne samo verski, nego i svetovni tekstovi kao što su pisma, poslovni ugovori, naučni i filozofski spisi, poezija itd.

Hebrejski je ponovno ušao u svakodnevni govor krajem 19. i početkom 20. veka kao moderni hebrejski jezik, koji je nasledio srednjovekovni hebrejski. To je bila posledica nastojanja da se Jevreji prikažu kao moderna nacija, što nije bilo lako postići uz celi niz jezika – arapski, judezmo (ladino), jidiš, ruski i druge jezike kojima su se koristile različite jevrejske zajednice u svetu.

Moderni hebrejski je godine 1921. postao službeni jezik u britanskom mandatu Palestine, a nakon toga i službeni jezik države Izrael. Jevrejsko ime za jezik je ivrit (hebr. עברית [ivrit]). Moderni hebrejski je jedan od dva zvanična jezika države Izrael (drugi je moderni standardni arapski), dok se premoderni hebrejski koristi za molitve ili studiranje u jevrejskim zajednicama širom sveta u današnje vreme. Drevni hebrejski je isto tako liturgijski jezik Samarićana, dok su moderni hebrejski ili arapski jezik njihovi govorni jezici. Kao strani jezik, njega uglavnom studiraju Jevreji i studenti judaizma i Israela, kao i arheolozi i lingvisti koji se specijalizuju u Srednjem istoku i njegovim civilizacijama, i teolozi u hrišćanskim semeništima.

Tora (prvih pet knjiga), i većina ostatka hebrejske biblije, je napisana u biblijskom hebrejskom, sa znatnim delom njegove sadašnje forme specifično u dijalektu za koji naučnici smatraju da je cvetao oko 6. veka p. n. e., oko vremena vavilonskog ropstva. Iz tog razloga, Jevreji nazivaju hebrejski Leshon Hakodesh (לשון הקדש), „svetim jezikom“, od drevnih vremena.

U Srbiji, počev od školske 2006/07, na nastavno-naučnom odeljenju u Pančevu Internacionalnog univerziteta u Novom Pazaru postoje studije hebrejskog jezika i književnosti, a od 2008. godine postoji i Institut za hebrejski jezik i književnost.

Pismo[uredi]

Napomene[uredi]

  1. U Tanahu (jevrejskoj bibliji), jezik se nazivao kao Yehudit „jezik Jude“ ili səpaṯ kəna‘an „jezik Kanana“.[1][6] Kasniji helenistički pisci kao što je Josif Flavije i Jevanđelje po Jovanu koriste termin Hebrejisti za zajedničko oslovljavanje Hebreja i Aramejaca.[1]
  2. Sáenz-Badillos, Ángel and John Elwolde: „Postoji opšta saglasnost da se mogu razlikovati dva glavna perioda RH (Rabinskog hebrejskog). Prvi, koji je trajao do kraja tanajske ere (oko 200. godina), karakteriše RH kao govorni jezik koji se postepeno razvija u književni medij u kojem su Mišnah, Tosefta, baraitot i tanajski „midrašim“ bili sastavljeni. Druga faza počinje sa Amorajmom i svedeči RH zamenu aramejskim kao govornom domaćim jezikom, koji preživljava samo kao književni jezik. Zatim je nastavio da se koristi u kasnijim rabinskim spisima do desetog veka, na primer, na hebrejskim delovima dva Talmuda i u midraškoj i hagadskoj literaturi.“[11]

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Sáenz-Badillos (1993)
  2. H. S. Nyberg 1952. Hebreisk Grammatik. s. 2. Reprinted in Sweden by Universitetstryckeriet, Uppsala 2006.
  3. 3,0 3,1 Thompson, Irene (15. 06. 2016). „Hebrew”. About World Languages. 
  4. Gur, Nachman; Haredim, Behadrey. „'Kometz Aleph – Au': How many Hebrew speakers are there in the world?”. Pristupljeno 2. 11. 2013. 
  5. „Table 53. Languages Spoken At Home by Language: 2009”, The 2012 Statistical Abstract, U.S. Census Bureau, Arhivirano iz originala na datum 25. 12. 2007, Pristupljeno 27. 12. 2011 
  6. Rick Aschmann, "Hebrew" in Genesis
  7. „Most ancient Hebrew biblical inscription deciphered”. Physorg.com. 7. 01. 2010. Pristupljeno 25. 04. 2013. 
  8. Grenoble & Whaley (2005). str. 63.
  9. Fesperman, Dan (1998). „Once 'dead' language brings Israel to life Hebrew: After 1,700 years, a revived language becomes a common thread knitting together a nation of immigrants with little in common except religion”. The Baltimore Sun. Sun Foreign Staff. Pristupljeno 28. 03. 2017. 
  10. "Hebrew" in The Oxford Dictionary of the Christian Church, edit. F.L. Cross, first edition (Oxford, 1958), 3rd edition (Oxford 1997). The Oxford Dictionary of the Christian Church which once said, in 1958 in its first edition, that Hebrew "ceased to be a spoken language around the fourth century BCE", now says, in its 1997 (third) edition, that Hebrew "continued to be used as a spoken and written language in the New Testament period".
  11. Sáenz-Badillos, Ángel and John Elwolde. 1996. A history of the Hebrew language. P.170-171
  12. "If you couldn't speak Greek by say the time of early Christianity you couldn't get a job. You wouldn't get a good job. a professional job. You had to know Greek in addition to your own language. And so you were getting to a point where Jews...the Jewish community in say Egypt and large cities like Alexandria didn't know Hebrew anymore they only knew Greek. And so you need a Greek version in the synagogue." – Josheph Blankinsopp, Professor of Biblical Studies University of Notre Dame in A&E's Who Wrote the Bible

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]