Salcburg

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga


Salcburg
nem. Salzburg

SalzburgerAltstadt02b.jpg
Panorama gradskog jezgra sa zamkom na brdu

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Austrije Austrija
Pokrajina Salcburg
Stanovništvo
Stanovništvo 150.269
Aglomeracija 210.000
Gustina stanovništva 2.288 st/km²
Geografske karakteristike
Koordinate 47°48′00″N 13°01′00″E / 47.8, 13.033333
Vremenska zona UTC+1, leti UTC+2
Nadmorska visina 424 m
Površina 65,678 km²
Salcburg na mapi Austrije
{{{alt}}}
Salcburg
Salcburg na mapi Austrije
Ostali podaci
Gradonačelnik Hajnc Šaden
Veb-strana www.stadt-salzburg.at


Koordinate: 47° 47′ 60" SGŠ, 13° 01′ 60" IGD
Salcburg (nem. Salzburg) je četvrti po veličini grad u Austriji, smešten u središnjem delu države. Salcburg je upravno, privredno i kulturno središte istoimene pokrajine Salcburg, gde čini zaseban gradski okrug.

Salcburg je poznat po starom jezgru u baroku, jednim od najočuvanijih u srednjoj Evropi. Zbog toga je gradsko jezgro Salcburga uvršteno na listu kulturne baštine Uneska. U saglasju je i druga posebnost Salcburga - poznat je i kao „grad klasične muzike“, najviše zahvaljujući tome što se tu rodio Volfgang Amadeus Mocart.

Salcburg je poznat i po blizini Alpa i čuvenih alpskih zimskih centara, pa ga zovu i „Vratima Alpa“. Važan detalj je i duboka povezanost grada sa rimokatoličkom crkvom, pa je Salcbrug i važno hodočasničko središte. Sve ovo zajedno čini Salcburg važnim turističkim odredištem ne samo u državi, već i u Evropi.

Salcburg - staro gradsko jezgro sa Alpima u pozađu

Poreklo naziva[uredi]

Reč Salcburg (nemački Salzburg) u prevodu znači „grad soli“ (salz+burg). Poreklo ovog naziva vezano je za srednji vek, kada je rekom Salcah prevožena so. Kao vredna roba tog doba ona je podlegala carini na mestu današnjeg grada. Zahvaljujući tome ovde se razvio dvorac (grad), iz koga se izrodilo današnje gradsko naselje.

Prirodne odlike[uredi]

Reka Salcah u Salcburgu zimi

Salcburg se nalazi u središnjem delu Austrije, blizu nemačke granice (oko 15 km). Tako je Salcburgu najbliži veći grad nemački Minhen na 150 km udaljenosti zapadno od grada. Prestonica Beč udaljen je oko 300 km istočno ili 3 i po časa vožnje.

Reljef: Salcburg se smestio na strateški važnom mestu u severnom podgorju Alpa. Tu se dolina reke Salcah, dotle stišnjena među Alpima, širi u veliku kotlinu. Gradsko jezgro se upravo obrazovalo na prvim bregovima i brdima Alpa, sa kojih se lako mogla nadgledati severno razastrta ravnica.

Klima: Klima u gradu je umereno kontinetalna sa blagim uticajem planinske klime sa obližnjih Alpa (pravac duvanja vetrova, zimski sneg). Prosečna godišnja temperatura je 9°C, a prosečna količina padavina je 1184 mm.

Vode: Kroz grad protiče reka Salcah, koja ovom mestu izlazi iz alpskih dolina u ravničarsko područje severno od grada.

Istorija[uredi]

Srednjovekovni prikaz Salcburga
Gradska rimokatolička katedrala
Salcburški zamak
Stari grad noću
Palata Mirabel sa vrtom

Područje Salcburga bilo je naseljeno još u vreme praistorije od strane Kelta. U 1. vek p. n. e. Rimljani osvajaju ovo područje i osnivaju grad Juvavum (lat. Juvavum) na mestu današnjeg grada. Propašću starog Rima naselje je propalo i potpuno se ruiniralo.

U 7. veku episkop Rupert izabrao je ruine rimskog grada za izgradnju nove bazilike i svog sedišta, iz kojeg će vršiti pokrštavanje germanskih pagana. Naselje tada dobija današnje ime - Salcburg. U 11. veku naselje se osigurava tvrđavom na brdu iznad naseljenog dela. Bogatstvo, razvoj i verski značaj grada doveli do osamostaljena kneževine Salcburg od Bavarske u 14. veku. Grad se održao značajnim i u sledećim vekovima.

Prvi značajni potres posle više vekova desio se krajem 1731. godine kada katolički episkop grada Leopold Anton fon Firmijan obznanio dekret o zabrani protestantizma, koji je tokom prethodna 2 veka stekao više od 20.000 vernika u ovom kraju. Protenstantima je data mogućnost prelaska u katoličanstvo ili trajno napuštanje grada. Većina se sklonila na sever, u protestantsku Prusku, ili dalje, u kalvinistički Debrecin, London, čak i u Ameriku. Kako se ovo napuštanje grada i traženje novog doma desilo u zimsko doba, salcburški protestanti su doživeli veliko stradalništvo, koje je dugo ostalo tema u protestantskim krajevima nemačkih zemalja.

Napoleon 1805. ukida samostalnu kneževinu Salcburg koja posle više peripetija tokom ovog perioda Bečkim kongresom 1815. godine postaje deo Habzburške monarhije. Ubrzo Salcburg postaje središte krunske oblasti koja se približno poklapala sa prostorom nekadašnje kneževine.

Salcburg 1918. postaje deo novoosnovane republike Austrije, koja je 1938. godine bila priključena Trećem rajhu. Tokom Drugog svetskog rata Salcburg je više puta bombardovan, ali bez većih posledica. 1945. g. američka vojska je ušla u grad. Posle rata ponovo je uspostavljena Republika Austrija, a grad je postao središte istoimene pokrajine.

Stanovništvo[uredi]

Danas je Salcburg grad sa oko 150.000 stanovnika i po tome je to četvrti po veličini grad u državi. Gradska aglomeracija ima 210.000 stanovika. Treba se naglasiti i to da u gradu živi veliki broj radnika i studenata iz raznih zemalja sveta, a svakodnevno grad pohodi i više hiljada turista.

Godina Broj stanovnika
1817. 12.037
1934. 40.232
1939. 77.170 (pripajanje predgrađa)
1947. 99.244
2006. 150.000

Turističke znamenitosti i kultura[uredi]

Salcburg ima očuvano staro gradsko jezgro, mahom obrazovano u vreme baroka. Staro jezgro se smestilo ispod srednjovekovnog dvorca na brdu i sastavljeno je od niza trgova i uskih ulica. Kao važno središte rimokatoličke crkve grad ima mnogo crkava i kapela, koje su monumetalne i raskošne. Grad ima veliki broj palata i parkova.

Blizina Alpa, zaostavština Mocarta, okolna jezera čine Salcburg važnim turističkih odredištem. Zbog svojih znamenitosti, ali i velikih turističkih kapaciteta grad Salburg se prijavio za organizovanje Zimske olimpijske igre 2014. g.

Galerija slika[uredi]

Muzička akademija svetskog glasa, Mocarteum

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Salcburg