Kneževo

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Kneževo
Kneževo u jesen.jpg
Panorama Kneževa
Grb
Administrativni podaci
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet  Republika Srpska
Opština Kneževo
Osnovan 1463. kao Skender Vakuf
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 2013. Rast 3.958
Geografske karakteristike
Koordinate 44°29′ SGŠ; 17°23′ IGD / 44.49° SGŠ; 17.38° IGD / 44.49; 17.38Koordinate: 44°29′ SGŠ; 17°23′ IGD / 44.49° SGŠ; 17.38° IGD / 44.49; 17.38
Vremenska zona UTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina 861 m
Kneževo na mapi Bosne i Hercegovine
Kneževo
Kneževo
Poštanski broj 78230
Pozivni broj 051

Kneževo je gradsko naselje u opštini Kneževo, u Republici Srpskoj, BiH. Nalaze se na obroncima planine Vlašić. Prije raspada Jugoslavije opština i grad nosili su ime Skender Vakuf. Narodna skupština Republike Srpske je 14. septembra 1992. godine donela odluku o promeni imena naselja i opštine u „Kneževo“ (Sl. Glasnik RS 17/92). Prema preliminarnim podacima popisa stanovništva 2013. godine, u naseljenom mjestu Kneževo ukupno je popisano 3.958 lica, a u opštini Kneževo je popisano 10.428 stanovnika..[1]

Geografija[uredi]

Nalazi se 50 km jugoistočno od Banje Luke sa kojom je povezana magistralnim putem m-56. Zauzima površinu od 360 km2, na kojoj je nastanjeno oko 19.500 stanovnika. Nalazi se na nadmorskoj visini od 864 metara i bogata je crnogoričnom i bjelogoričnom šumom.

Grad je okružen planinama Čemernicom i Ranča na zapadu, Vlašićem na jugu i Ježicom na sjeveroistoku. Ove planine su nepristupačne i obrasle gustom crnogoričnom i bjelogoričnom šumom.

Istorija[uredi]

Na području opštine Kneževo, nalazi se veliki broj stećaka, kamenih spomenika iz srednjovjekovne Bosne. Najpoznatiji su oni na Vukovoj baštini, nedaleko od grada. Iz XVII i XVIII vijeka nalazimo veći broj drvenih crkava, zanimljive, lokalne arhitekture. Najpoznatije su one u Javoranima (Sv. Nikole) i u Imljanima (Sv. Ilije), koje je zavod za zaštitu spomenika kulture BiH uknjižio kao kulturnu baštinu. U Crkvi Svetog Ilije u Imljanima čuva se vrijedna relikvija, poznata kao đedovski štap, za koju lokalno stanovništvo vjeruje da je štap svetitelja po kome je crkva dobila ime.

Kneževo je osnovano u isto vrijeme kada i Prusac 1463. godine. Osnivačem se smatra Ali-dedo Skender, po kojem je grad i dobio prijašnji naziv. U Kneževu se nalazila jedna od najstarijih džamija u Bosni i Hercegovini, džamija Ali-dede Skendera, poznata kao Stara džamija, jedina džamija na Balkanu koja je u unutrašnjosti sadržavala kabur. Džamiju su zajedno s drugom skendervakufskom džamijom poznatom kao Nova džamija, početkom rata 1992. godine, srušile paravojne formacije. Nakon toga vlast u Skender Vakufu mijenja ime grada i opštine u Kneževo. Prije raspada Jugoslavije i rata u BiH Kneževo se zvalo Skender Vakuf. Nakon Dejtonskog sporazuma, pretežno hrvatska mjesta južno od rijeke Ugar su obrazovala opštinu Dobretići, u sastavu Federacije Bosne i Hercegovine.

Obrazovanje[uredi]

U opštini Kneževo se nalazi osnovna škola „Dositej Obradović“, koja je prije rata u BiH nosila naziv „Luka Radetić“ i srednjoškolski centar „Jovan Dučić“, koji je nosio naziv „Đuro Pucar Stari“. U većim selima takođe se nalaze područne osnovne škole. U centru opštine se nalazi gradska biblioteka Narodna biblioteka Kneževo.

Stanovništvo[uredi]

Većinu stanovništva opštine čine Srbi pravoslavne vjeroispovijesti.

Nacionalnost[2] 2013. 1991. 1981. 1971.
Srbi 2.484 (66,08%) 1.491 (51,23%) 723 (42,83%)
Muslimani [a] 1.063 (28,27%) 1.118 (38,41%) 923 (54,68%)
Jugosloveni [b] 111 (2,95%) 205 (7,04%) 5 (0,29%)
Hrvati 42 (1,11%) 45 (1,54%) 17 (1,00%)
ostali i nepoznato 59 (1,56%) 51 (1,75%) 20 (1,18%)
Ukupno 3.958 3.759 2.910 1.688
Demografija[2]
Godina Stanovnika
1879. 7.742
1885. 8.108
1895. 8.910
1948. 2.931
1953. 7.100
1961. 992
1971. 1.688
1981. 2.910
1991. 3.759
2013. 3.958

Stanovništvo po opštinama Sreza Kotor Varoš, 1953.[3][uredi]

Popisno područje Ukupno Srbi Hrvati Slovenci Makedonci Crnogorci Jugosloveni
neopredijeljeni
Česi Poljaci Rusini
Ukrajinci
Ostali Sloveni Ostali nesloveni
SREZ KOTOR VAROŠ 37.898 25.008 6.485 4 4 10 6.375 2 2 8
Kotor Varoš 4.715 805 2.640 2 3 6 1.253 1 1 4
Maslovare 4.574 3.966 8 600
Previle 4.576 3.537 696 342 1
Skender Vakuf 7.100 6.566 16 518
Šiprage 7.746 6.036 24 1 1 1.682 2
Vrbanjci 4.919 1.678 1.728 1 4 1.505 1 1 1
Zabrđe 4.268 2.420 1.373 475

Poznate ličnosti[uredi]

Galerija slika[uredi]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

  1. Za sadašnji status Muslimana vidi članak Muslimani.
  2. Za sadašnji status Jugoslovena vidi članak Jugosloveni.

Izvori[uredi]

  • Knjiga: „Nacionalni sastav stanovništva — Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.“, statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo.

Spoljašnje veze[uredi]

(srpski)