Manastir Zočište

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Manastir Zočište
Zočište Monastery.jpg
Osnovni podaci
JurisdikcijaSrpska pravoslavna crkva
Osnivanje14. vek
MestoZočište
Država Srbija

Manastir Zočište ili Manastir Svetih vrača Kozme i Damjana, nalazi se u mestu Zočište, 5 km jugoistočno od Orahovca i par kilometara jugoistočno od Velike Hoče. Selo i manastir su dobili ime po izvoru lekovite vode za oči.[1]

Manastir Zočište pripada Eparhiji raško-prizrenskoj Srpske pravoslavne crkve i evidentirano je nepokretno kulturno dobro.

Prošlost manastira[uredi]

Tokom obnove, ispod razrušenog manastira je 1999. godine pronađena ikona svetih vrača iz 14. veka, polomljena na dva dela: na jednom se nalazio Sv. Kozma, a na drugom Sv. Damjan. Restaurirana ikona ponovo je postavljena u hramu i veruje se da ima isceliteljske moći[1]

Manastir je sagrađen u 14. veku, u vreme vladavine Nemanjića, na ostacima stare vizantijske svetinje, ali je njegov ktitor nepoznat. U poslednjim istraživanjima, na mestu današnjeg hrama su pronađeni ranohrišćanski nadgrobni spomenici iz 4. veka, kao i keramika iz 3. i 4. veka. Prvi pisani pomen manastira je u darovnoj povelje Stefana Dečanskog iz 1327. godine. Najstarije očuvane freske u crkvi, koja potiče iz perioda osnivanja, su iz 14. veka. Manastir je posedovao minej iz 15. veka, koji se čuvao Narodnoj bibliotici , uništenoj 6. aprila 1941. godine, prilikom bombardovanja.[1]

Arhitektura manastirske crkve[uredi]

Manastirska crkva je podignuta kao jednobrodna zasvedena građevina sa trostranom apsidom na istoku i nešto širom i višom pripratom zidana je nepravilnim tesanicima. Na zidovima crkve delimično je bio sačuvan živopis visokih stilskih kvaliteta, koji se različito datuje. U manastiru se čuvala zbirka vrednih ikona i drugih crkvenih predmeta.

Razaranje manastira 1999. godine[uredi]

Dve hrišćanke se mole na ruševinama Manastira Svetog Kozme i Damjana u selu Zočište. Fotografija iz projekta „Koreni duše“
(Foto:Darko Dozet)

U septembru 1999. godine[2] Crkvu Sv. Vrača Besrebrenika Kuzmana i Damjana, nakon dolaska nemačkih snaga KFOR, pripadnici OVK su minirali, a prilikom eksplozije uništene su mnoge vredne freske, ikone i drugi predmeti, kao i srpsko groblje i okolne kuće meštana.[1] Monasi su evakuisani u poslednjem trenutku.[3]

Obnova 2004. godine[uredi]

Crkva je obnovljena u oktobru 2004. godine. Za izgradnju je korišćen kamen stare crkve i nova je skoro identična porušenoj. Sada su crkva i posed u specijalnoj zaštićenoj zoni, ograđenoj bodljikavom žicom, koju je postavio Kfor. U manastiru se nalaze mošti svetitelja Kozme i Damjana. Kako u Zočištu nema više Srba, manastir najčešće posećuju meštani okolne Velike Hoče i Orahovca i stranci, a prema moštima svetitelja poštovanje gaje i lokalni, ali i Albanci iz drugih krajeva, zbog verovanja u isceljenje bolesti, a neki od njih i zbog griže savesti posle učestvovanja u rušenju manastira.[3][4][5]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]