Manastir Zočište

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Manastir Zočište
Zočište Monastery.jpg
Osnovni podaci
Jurisdikcija Srpska pravoslavna crkva
Osnivanje 14. vek
Mesto Zočište
Država  Srbija

Manastir Zočište ili Manastir Svetih vrača Kozme i Damjana, nalazi se u mestu Zočište, 5 km jugoistočno od Orahovca i par kilometara jugoistočno od Velike Hoče. Selo i manastir su dobili ime po izvoru lekovite vode za oči.[1]

Manastir Zočište pripada Eparhiji raško-prizrenskoj Srpske pravoslavne crkve i evidentirano je nepokretno kulturno dobro.

Prošlost manastira[uredi]

Tokom obnove, ispod razrušenog manastira je 1999. godine pronađena ikona svetih vrača iz 14. veka, polomljena na dva dela: na jednom se nalazio Sv. Kozma, a na drugom Sv. Damjan. Restaurirana ikona ponovo je postavljena u hramu i veruje se da ima isceliteljske moći[1]

Manastir je sagrađen u 14. veku, u vreme vladavine Nemanjića, na ostacima stare vizantijske svetinje, ali je njegov ktitor nepoznat. U poslednjim istraživanjima, na mestu današnjeg hrama su pronađeni ranohrišćanski nadgrobni spomenici iz 4. veka, kao i keramika iz 3. i 4. veka. Prvi pisani pomen manastira je u darovnoj povelje Stefana Dečanskog iz 1327. godine. Najstarije očuvane freske u crkvi, koja potiče iz perioda osnivanja, su iz 14. veka. Manastir je posedovao minej iz 15. veka, koji se čuvao Narodnoj bibliotici , uništenoj 6. aprila 1941. godine, prilikom bombardovanja.[1]

Arhitektura manastirske crkve[uredi]

Manastirska crkva je podignuta kao jednobrodna zasvedena građevina sa trostranom apsidom na istoku i nešto širom i višom pripratom zidana je nepravilnim tesanicima. Na zidovima crkve delimično je bio sačuvan živopis visokih stilskih kvaliteta, koji se različito datuje. U manastiru se čuvala zbirka vrednih ikona i drugih crkvenih predmeta.

Razaranje manastira 1999. godine[uredi]

Dve hrišćanke se mole na ruševinama Manastira Svetog Kozme i Damjana u selu Zočište. Fotografija iz projekta „Koreni duše“
(Foto:Darko Dozet)

U septembru 1999. godine[2] Crkvu Sv. Vrača Besrebrenika Kuzmana i Damjana, nakon dolaska nemačkih snaga KFOR, pripadnici OVK su minirali, a prilikom eksplozije uništene su mnoge vredne freske, ikone i drugi predmeti, kao i srpsko groblje i okolne kuće meštana.[1] Monasi su evakuisani u poslednjem trenutku. [3]

Obnova 2004. godine[uredi]

Crkva je obnovljena u oktobru 2004. godine. Za izgradnju je korišćen kamen stare crkve i nova je skoro identična porušenoj. Sada su crkva i posed u specijalnoj zaštićenoj zoni, ograđenoj bodljikavom žicom, koju je postavio Kfor. U manastiru se nalaze mošti svetitelja Kozme i Damjana. Kako u Zočištu nema više Srba, manastir najčešće posećuju meštani okolne Velike Hoče i Orahovca i stranci, a prema moštima svetitelja poštovanje gaje i lokalni, ali i Albanci iz drugih krajeva, zbog verovanja u isceljenje bolesti, a neki od njih i zbog griže savesti posle učestvovanja u rušenju manastira.[4][5][3]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]