Beljanica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Beljanica
Resava region2.JPG
Detalj sa strmostenske strane
Geografske karakteristike
Najviša tačka Beljanica
Nadmorska visina 1.339 m
Koordinate 44°07′07″ SGŠ; 21°42′33″ IGD / 44.1185° SGŠ; 21.709167° IGD / 44.1185; 21.709167 Koordinate: 44°07′07″ SGŠ; 21°42′33″ IGD / 44.1185° SGŠ; 21.709167° IGD / 44.1185; 21.709167
Geografija
Beljanica na mapi Srbije
Beljanica
Beljanica
Države  Srbija
Masiv Karpatsko-balkanske planine
Grupa Karpatske planine

Beljanica je jedna od najvećih krečnjačkih planina istočne Srbije. Nalazi se između sliva reke Mlave i Žagubičke kotline na severu i sliva reke Resave na jugu. Pruža se od zapada ka istoku u dužini od 24 km, sa prosečnom širinom od oko 12 km. Zahvata površinu od 309 km², od čega 246 km² izrazit kraški reljef u krečnjacima.

Severni deo je visoravan sa mnogim vrtačama, uvalama i slepim dolinama (Busovata, Rečke sa ponorom dubokim 150 m). Južni deo je stenovit, krečnjački greben Beljanica (1.339 m[1]), koji strmim odsekom pada u klisuru reke Čemernice, desne pritoke reke Resave. U grebenu su mnogobrojne pećine, od kojih je najveća Velika Atula (560 m). U podnožju grebena nalaze se Malo i Veliko vrelo, a u podnožju severnog oboda Vrelo Mlave kod Žagubice.

Karakteristike[uredi]

Beljanica je planina bogata vodom, podzemnim i površinskim tokovima. Naročito su interesantni površinski tokovi sa velikim brojem reka i potoka ponornica. Voda u svim tokovima je čista i može se piti iz vodotoka.

Beljanica je u speleološkim krugovima veoma poznata kao izuzetno bogata speleološkim objektima. Najpoznatija pećina je Resavska pećina, koja je uređena za pojedinačne ili kolektivne posete i otvorena je tokom cele godine. Pored Resavske pećine postoji veliki broj pećina bogatih svim vrstama pećinskog nakita.

Pećine izuzetne lepote su Jelarče, Pionirska pećina, Vlaška pećina i Ivkov ponor, a naročito se izdvajaju Izviđačka pećina, koja po vremenu nastanka i bogatstvu nakitom, ne zaostaje za Resavskom pećinom i Velika Atula, kao speleološki objekat posebne važnosti.

Zapravo Velika Atula nije do kraja istražena, a najnovija istraživanja su dozvolila postojanje produžetka zapadnog kanala. U poslednjim istraživanjima pećinske faune, otkrivene su posebne vrste nepigmentisanih stonoga, koje su za nauku nepoznata vrsta.

Lepotu planine Beljanice dopunjuju kanjoni reke Resave i Kločanice.

Na visinama preko 700 m postoji veliki broj koliba u kojima žive meštani okolnih sela, koji prave sir izuzetnog kvaliteta.

Vršni deo planine čine pašnjaci. Sam vrh (1.339 metara) je stenovit, zbog čije se beline, iznad padina prekrivenih bukovim i hrastovim šumama, pretpostavlja da je planina dobila ime. Na južnoj padini planine nalazi se vodopad Veliki buk.[2]

Mikroklima Beljanice je čista kontinentalna, tako da je zimi neophodna zimska oprema za motorna vozila.

Planinarsko društvo[uredi]

U čast planine Beljanice u Svilajncu je osnovano Planinarsko društvo „Beljanica“, sa dugom tradicijom, a njihov planinarski dom „Suvaja“, nalazi se na ulasku u kanjon reka Resave i Suvaje, nadomak hidro-kompleksa Lisine.[3]

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

  1. Atlas Srbije: Ivan Bertić, Denis Šehić, Demir Šehić, Politika AD, Beograd. 2007. ISBN 978-86-86809-05-6.
  2. Selo Laznica: Homolje, poslednje utočište vukova i hajduka, Jat revjuv, Pristupljeno 22. 12. 2012.
  3. Svilajnac onlajn: Udruženja - PD „Beljanica“, Pristupljeno 22. 12. 2012.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]