Moreuz

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Moreuz

Moreuz (isto kao i kanal, tesnac, prolaz i vrata) je geografski pojam kojim se označava uži deo mora ili okeana između dve kopnene mase. Mnogi moreuzi imaju veliki ekonomski značaj, jer kroz njih prolaze značajni pomorski putevi. Zato su u prošlosti vođeni ratovi za kontrolu moreuza. Brojni veštački moreuzi (kanali) su prokopani da bi se povezale dve vodene mase i pomorski putevi skratili.

Najpoznatiji veštački kanali su: Suecki kanal koji povezuje Crveno i Sredozemno more, Panamski kanal koji povezuje Tihi okean i Karipsko more, Korintski kanal koji povezuje Egejsko more sa Korintskim zalivom i Jonskim morem, Kilski kanal koji povezuje Severno i Baltičko more.

Satelitski snimak Gibraltarskog moreuza

Najpoznatiji svetski moreuzi su: Gibraltar koji povezuje Sredozemno more sa Atlantskim morem, Bosfor i Dardaneli koji povezuju Egejsko i Crno More, Doverski tesnac koji povezuje Atlantik sa Severnim morem, Malajski koji povezuje Indijski okean sa Južnim kineskim morem, Beringov moreuz koji povezuje Severni okean sa Tihim okeanom. Drugi poznati moreuzi su: Otrantska vrata, Skagerak, Kategat, Palkov moreuz, Korejski prolaz, Ormuski moreuz, Hadsonov prolaz, Magelanov prolaz, Mozambijski prolaz, Floridski prolaz.

U sledećoj tabeli dat je pregled važnijih moreuza sa nekim njihovim karakteristkama. Moreuzi su poređani po azbučnom redu.

Naziv Širina (km) Dubina (m) Položaj
Bab-el-Mandeb do 25,7 29-311 Crveno more - Arabijsko more (Adenski zaliv)
Basov moreuz 200-224 do 88 Australija - Tasmanija
Beringov moreuz do 85,9 do 40 Severni ledeni okean - Beringovo more
Bosfor 0,66-4,6 37-50 Mramorno more - Crno more
Gibraltar (moreuz) 13 - 37 760-1000 Sredozemno more - Atlantski okean
Dardaneli 4-5 53-106 Egejsko more - Mramorno more
Doverski tesnac 32 30 Kanal Lamanš - Severno more
Eresund 4,8-48 25 Baltičko more - Kategat
Jukatanski moreuz do 217 do 2000 Meksički zaliv - Karipsko more
Karimata 200 do 200 Južnokinesko more - Javansko more
Korejski prolaz 190 90 Japansko more - Istočnokinesko more
La Peruzov prolaz 43 51-118 Japansko more - Ohotsko more
Magelanov prolaz do 50 42-320 Atlantski okean - Tihi okean
Makasarski prolaz 96-370 do 2457 Javansko more - Celebesko more
Malajski prolaz 20-215 50 Andamansko more - Južnokinesko more
Mesinski prolaz 3-16 do 1046 Sicilija - Apeninsko poluostrvo
Ormuski prolaz 55-95 66-146 Omanski zaliv - Persijski zaliv
Otrantska vrata 75- 140 700-1000 Jadransko more - Jonsko more
Palkov moreuz 3,2-7,4 2-15 Indija - Cejlon
Severni prolaz 20 do 265 Atlantski okean - Irsko more
Hadsonov prolaz 64-240 942 Atlantski okean - Hadsonov zaliv

Literatura[uredi]

  • Rada Satirica i Milutin Tadić sedmo izdanje str. 10 (2016) Geografija za 6. razred osnovne škole, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva – ISBN 978-86-17-19478-7.