Gudurica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Gudurica
Gudurica, Catholic Church.jpg
Katolička crkva
Administrativni podaci
Država  Srbija
Autonomna pokrajina  Vojvodina
Upravni okrug Južnobanatski
Grad Vršac
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Pad 1094
 — gustina 56/km2
Položaj
Koordinate 45°10′08″ SGŠ; 21°26′21″ IGD / 45.168833° SGŠ; 21.439166° IGD / 45.168833; 21.439166Koordinate: 45°10′08″ SGŠ; 21°26′21″ IGD / 45.168833° SGŠ; 21.439166° IGD / 45.168833; 21.439166
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadmorska visina 111 m
Površina 22,7 km2
Gudurica na mapi Srbije
Gudurica
Gudurica
Gudurica na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 26335
Pozivni broj 013
Registarska oznaka

Gudurica (mađ. Temeskutas) je naselje u Srbiji u gradu Vršac u Južnobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 1094 stanovnika.

Geografija[uredi]

U dodiru Karpata i Vršačkog Vino-gorja, kao božjom rukom postavljeno na brežuljke ispresecane divljim gudurama, vinogradima zaklonjeno i sačuvano od sveta, nalazi se Gudurica — po svemu neobično selo. U ovom malom planinskom selu usred pitomog ravnog Banata, petnaestak kilometara severoistočno od Vršca, vekovima živi i o ukrštenim balkanskim putevima svedoči čak 14 različitih nacija. Gudurica je pomirila razne ljude i obuzdala svakakve ćudi.

Istorija[uredi]

Prema beleškama vršačkog istoričara Feliksa Milekera (1858–1942), Gudurica se isprva, u 15. veku, pominje kao Kutres, zatim Kutrica, u 18. kao Guteric, u 19. veku Kudric, 1894. godine zvala se Temeskutas, a današnje ime dobila je 1922. Po nekima, ime je nastalo od nemačkog (guten Ritz ), što znači dobar rit, a, po drugima, nazvano je upravo po okolnim gudurama.[1].

Gudurica na mapi iz 1769-72

Pisani podaci o Banatu govore da su Srbi guduričke krajeve naselili posle 1389, odnosno, kada su nakon Kosovske bitke prelazili Dunav. U krašovskom komitetu 1458. i 1462. bila je malo naselje. Stari ugarski dokumenti kazuju da je bila vlasništvo Pavla i Nikole od Kutresa. Nešto kasnije, 1597, zapisano je da je nastanjena srpskim stanovništvom i da je u posedu Franje Jošike de Karansebeš, a 1716. da je dodeljena austrijskoj provinciji — vršačkom distriktu temišvarskog Banata. Iste godine u arhivu bečkog dvora zapisano je da je naselje imalo 17 kuća. Godine 1719, po odlasku Turaka, kada je Banat nakon Požarevačkog mira vraćen Austriji, u Guduricu se doseljavaju vinogradari iz zapadne Nemačke, iz Lotaringije, Mozelske doline, Rajnske oblasti, Trijera i Majnca. Starosedeoci Srbi povlače se u obližnje selo Veliko Središte. Zapisi iz crkvenih knjiga kažu da je selo 1742. brojalo 150 kuća sa čisto nemačkim stanovništvom. Ovaj kraj 1763. kolonizuje carica Marija Terezija, a od 1780. do 1790. car Jozef. Krajem 18. veka u »Kutrici« je bilo 768 katoličkih stanovnika i dodeljena je temišvarskom komitatu. Franc I izdao je 1821. povlastice kojima dobija pravo i podršku Kraljevske kancelarije da svakog 1. maja i 16. oktobra održava vašar za prodaju robe i stoke. Tada je imala 1.067, a 1854. 1.538 stanovnika.

Krajem 19. veka postala je opština i dobila beležnika, apoteku, telegraf... U novembru 1918. u Kutricu je umarširala srpska vojska, a naredne godine je pripojena torontalsko – tamiškoj županiji. Godine 1921. popisano je 2.097 stanovnika, od kojih 2013 Nemaca, 53 Mađara, 15 Srba, 10 Rumuna, 5 Čeha, a jedan je podveden pod “ostali”. U selo 1941. ulaze Nemci, a 1944. Rusi. Demografska slika Gudurice tada dobija današnje karakteristike. Uz preostale Nemce koji su bili u mešovitim brakovima, u velikom broju su naseljeni kolonisti iz svih bivših jugoslovenskih republika. Prvo stižu Slovenci i Makedonci. Poslednji doseljenici bile su izbeglice iz Hrvatske, BiH i sa Kosova. Njih nekoliko stotina. Na ulazu u selo izgrađeno im je i naselje.

U Gudurici su nekada živele čak 24 različite nacije, a danas ih ima 14, odnosno 1.300 stanovnika u 420 domaćinstava. I niko nikoga više ne pita šta je poreklom i kojim putem je došao.

Demografija[uredi]

U naselju Gudurica živi 1020 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,3 godina (38,8 kod muškaraca i 41,7 kod žena). U naselju ima 430 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,94.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[2]
Godina Stanovnika
1948. 1.474
1953. 2.024
1961. 2.105
1971. 1.560
1981. 1.448
1991. 1.338 1.208
2002. 1.267 1.339
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[3]
Srbi
  
839 66,21 %
Makedonci
  
133 10,49 %
Mađari
  
44 3,47 %
Slovenci
  
38 2,99 %
Jugosloveni
  
37 2,92 %
Romi
  
35 2,76 %
Rumuni
  
31 2,44 %
Hrvati
  
27 2,13 %
Crnogorci
  
9 0,71 %
Muslimani
  
5 0,39 %
Nemci
  
3 0,23 %
Slovaci
  
2 0,15 %
Albanci
  
2 0,15 %
Česi
  
1 0,07 %
Ukrajinci
  
1 0,07 %
nepoznato
  
24 1,89 %


Reference[uredi]

  1. Letopisi opština u južnom Banatu: Felix Milecker bibliotekar i kustos gradske biblioteke i muzeja u Vršcu. 1928. ISBN 978-86-85075-04-9.
  2. „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  3. „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  4. „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Literatura[uredi]

  • Mileker, Feliks (2005). Letopisi opština u južnom Banatu. ISBN 86-85075-04-1.  Nepoznati parametar |coauthors= ignorisan [|author= se preporučuje] (pomoć)
  • Izvor „Monografija“ Podunavske oblasti 1812-1927 sastavio Dr, Vladimir Margan biv. Predsednik Oblasnog odbora Komesar Oblasne Samouprave, objavljeno 1927„Napredak Pančevo,,
  • Teritorija Podunavske Oblasti napisao Dr. Vladimir Margan Predsednik Obl. Odbora Smederevu 1928.*
  1. Milleker, Felix. Geschichte der Gemeinde Kudritz. [E: History of the community...]. 1888, Vrsac, Kudritz Leseverein. 48 pages. Library: AKdFF, IfA, InstTu, WLB
  2. Istorijiski preglad Podunavske Oblasti Banatski deo napisao: Felix Milecker bibliotekar i kustos gradske biblioteke i muzeja u Vršcu 1928.
  3. M Marina Sastavio od Pisanih tragova, „Letopisa“, po predanju o selu Gudurici nastanak sela ko su bili Doseljenici čime su se bavili meštani
  4. „Letopis“ seoski običaji M Marina: Beč (1999)

Spoljašnje veze[uredi]