Pačir

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Pačir
Pacser1.jpg
Katolička crkva na glavnoj ulici
Administrativni podaci
Država Srbija
Autonomna pokrajina Vojvodina
Upravni okrugSevernobački
OpštinaBačka Topola
Stanovništvo
 — 2011.Pad 2580
 — gustina38/km2
Geografske karakteristike
Koordinate45°53′35″ SGŠ; 19°26′18″ IGD / 45.893° SGŠ; 19.438333° IGD / 45.893; 19.438333Koordinate: 45°53′35″ SGŠ; 19°26′18″ IGD / 45.893° SGŠ; 19.438333° IGD / 45.893; 19.438333
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadm. visina114 m
Površina76,8 km2
Pačir na mapi Srbije
Pačir
Pačir
Ostali podaci
Poštanski broj24342
Pozivni broj024
Registarska oznakaBT

Pačir (mađ. Pacsér) je naselje u Srbiji u opštini Bačka Topola u Severnobačkom okrugu se prostire na severnim padinama Telečke lesne zaravni, u dolini rečice koju meštani nazivaju Krivaja, između Bajmoka i Stare Moravice na udaljenosti od oko tridesetak kilometara jugozapadno od Subotice.

Prema popisu iz 2011. bilo je 2580 stanovnika.

Istorija[uredi]

Naziv Pačir prvi put se spominje u jednoj overenoj tapiji o posedu iz 1409. godine, gde se javlja u obliku Pacher. Pola veka kasnije, tačnije 16. februara 1462. godine, pravedni kralj Matija Korvin svojoj majci Jelisaveti Silađi, uz sela Gyurge, Bajmok, Napfen, Čontafejer, Budakutha i drugih u okolini Subotice, poklanja u cilju uvećanja sjaja njenog dvora i selo Pacher.

Dve decenije kasnije — 9. jula 1481. godine — kralj daruje Pachyr Peteru Beliegi Markosu. Godine 1504. selo ponovo dobija novog vlasnika, Imrea Tereka.

Od 1541. godine i povremenih invazija turske osmanlijske armije, odnosno njenih haračko-pljačkaških pohoda dovode do opšteg razaranja i uništenja pačirske naseobine. Godine 1580. selo se još pominje kao naselje sa 16. poreskih obveznika, ali već 1680. nema ni jednog stanovnika i ostaje nenaseljeno sve do početka 18. veka. Bili su potrebni ponovno osvajanje Budima (1686) i pobeda u oslobodilačkom ratu nakon toga, da bi tek 20-ih godina 18. veka započelo novo razdoblje u istoriji sela. Od 1726. godine, naime pačirsku pustaru, koja se prostirala u plodnoj dolini Krivaje (18.537 katastarskih žutara), posedovali su somborski graničari. Tu je prvo samo nekoliko njihovih pastirskih porodica napravilo privremene pastirske kolibe, da bi kasnije izgradili i kuće za stalno stanovanje.

Somborsko gradsko poglavarstvo je podsticalo one koji su želeli da se na tom mestu nastane za stalno, pa je sa dvorskom komorom 1766. godine sklopljen ugovor o naseljavanju pačirskog atara, u to vreme najveće kameralne pustare u Bačkoj. Prema odredbama tog ugovora, Sombor je bio obavezan da u pačirskoj dolini, u roku od tri godine, naseli 40 porodica, što je i učinjeno. Tako je početkom 70-ih godina 18. veka u poreskoj evidenciji županije selo imalo ubeleženo 35 vlasnika poseda sa 45 kuća i 60 drugih oporezovanih objekata. Stanovnici navedeni u poreskoj evidenciji bili su bivši srpski graničari nedavno (1741. godine) ukinute Vojne krajine, koji su već 1777. godine (a ne 1733.) izgradili i svoju crkvu.

Pojedini istraživači, oslanjajući se na saopštenje Edena Dudaša, zasnovanom na usmenom predanju (koje je osnivanje crkve kao institucionalne organizaciže zamenilo sa njenom izgradnjom.), izgradnju srpske crkve stavljaju u 1733. godinu, zanemarujući pri tome logičan sled događaja i predviđajući važnu činjenicu da je Cothmann Antal, kameralni (dvorski) savetnik, obišavši 1763. godine ovo područje sa zadatkom da utvrdi mogućnosti naseljavanja Bačke, našao sledeće stanje: „Pačir je najveća pustara dvorske komore u Bačkoj, koju u zakup drže Somborci za 100 forinti. Tlo je dosta plodno, ali se voda može naći samo uzduž doline“. Predložio je da se viši delovi područja unaprede pošumljavanjem, a dolina naseli mađarskim katoličkim porodicama. Obrazloženje: „Pošto je u dolini voda dobra, a tlo plodno, na njemu može živeti ne samo mnogoljudno selo, već se može držati i brojna stoka, a od toga proistekla i opšta korist pošto sada od Čonoplje do Subotice nema ni jednog sela, ni jedne kuće, usputno novo selo bilo bi dobro i korisno i za putnike namernike“. Organizovano naseljavanje postaje intenzivnije od 1783. godine, a 1786. se uglavnom završava doseljavanjem Nađkunšagskih Mađara reformatske vere iz Kišujsalaša. Prve godine bile se teške, ne samo zbog toga što je sve trebalo započeti iznova, već i zbog sušnih godina i drugih elementarnih nedaća.

Obrazovanje[uredi]

U ovom malom selu obrazovanje počinje odmah posle naseljavanja pačirske pustare, tj. 1786. godine. Doseljeni Mađari iz Kišujsalaša su izgradili prvu školu. Od 1796. godine obrazovanje se odvija i na srpskom jeziku. Dana 01.02.2001. godine je počelo sa radom Obdanište. Kapacitet Obdaništa je 25 dece starosti 3-4 godine. Obdanište zapošljava 1 koordinatora, 2 vaspitača i 1 čistačicu. Radno vreme je svaki radni dan od 08 do 12 časova. Finansijska održivost umnogome zavisi od doniranih novčanih sredstava kako iz inostranstva tako i od raznih domaćih pravnih i fizičkih lica dobijenih na tenderima. Zabavište se nalazi nedaleko od centra naselja. Inače se radi o staroj zgradi, koja se redovno održava. Obrazovanje dece se vrši dvojezično, na srpskom i mađarskom jeziku. Zabavište „Bambi“ funkcioniše u sklopu Organizacije za odgoj dece „Bambi“ iz Bačke Topole. U šezdesetim godinama dvadesetog veka počela je izgradnja nove škole, koja je završena 1970. godine. Nastava je izvođena u moderno opremljenim kabinetima i u kratkom roku je izgrađena prva fiskulturna sala u okolini. Škola danas svoju delatnost obavlja u adaptiranoj zgradi na ukupnoj površini od 9450 m2, od čega je zatvorenog prostora 2534 kvadratna metra. Škola ima 16 odeljenja sa ukupno 274 učenika i 41 radnika. Poseban kvalitet škole je negovanje međunacionalne saradnje koje se već tradicionalno obnavljaju svake godine sa školama u inostranstvu. Škola je višegodišnji domaćin letnjih kampova koji služe zbližavanju i edukaciji mladih iz cele Vojvodine. Škola ima razvijen oblik samoorganizovanja kriz Učeničku zajednicu, koja cele godine organizuje razne manifestacije i aktivnosti za učenike i nastavnike. U poslednje vreme škola ostvaruje saradnju i sa mesnom televizijom.

Demografija[uredi]

U naselju Pačir živi 2397 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,9 godina (40,5 kod muškaraca i 45,1 kod žena). U naselju ima 1198 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,46.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[1]
Godina Stanovnika
1948. 4.907
1953. 4.806
1961. 4.754
1971. 4.189
1981. 3.871
1991. 3.309 3.213
2002. 2.948 3.004
2011. 2.580
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[2]
Mađari
  
1.766 59,90 %
Srbi
  
864 29,30 %
Bunjevci
  
68 2,30 %
Jugosloveni
  
55 1,86 %
Hrvati
  
45 1,52 %
Romi
  
29 0,98 %
Nemci
  
6 0,20 %
Bošnjaci
  
5 0,16 %
Crnogorci
  
4 0,13 %
Muslimani
  
4 0,13 %
Slovenci
  
3 0,10 %
Rumuni
  
3 0,10 %
Slovaci
  
2 0,06 %
Rusini
  
2 0,06 %
Ukrajinci
  
1 0,03 %
Makedonci
  
1 0,03 %
Albanci
  
1 0,03 %
nepoznato
  
6 0,20 %


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Reference[uredi]

  1. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  2. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  3. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze[uredi]