Radioterapija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Radioterapija
Comparison of dose distributions between IMPT (right) and IMRT (left).jpg
Uporedni prikaz raspodele doze između terapiji zračenjem karcinoma nazofarinksa, fotonima (H-zračenja) (levo) i protonskim zračenjem (desno)
Klasifikacija i spoljašnji resursi
ICD-10 D
ICD-9-CM 92.2-92.3
MedlinePlus 001918
Patient UK Radioterapija
MeSH D011878

Radioterapija jedan je od načina lečenja bolesnog tkiva zasnovan na visokoenergetskom zračenju uz maksimalnu zaštitu okolnog, zdravog tkiva. Ova vrsta terapije sprovodi se h-fotonima, γ-fotonima, visokoenergijskim elektronima, a prema mogućnostima i drugim visokoenergetskim česticama. Radioterapija, zajedno sa hirurgijom, jedan je od osnovnih modaliteta za radikalno i palijativno lečenje raka kod onkoloških bolesnika koji se primenjuje u oko 40% slučajeva izlečenih od mnogih bolesti.[1] Većina bolesnika se tretira primenom visoko-energetskog snopa H-zračenja usmerenog na precizno određeno područje, primenom linearnih akceleratora. Visokoenergetsko zračenje bolesnog tkiva može se sprovesti eksternom (spoljašnjom) teleradioterapijom izvan tela ili unutarašnjom brahiradioterapijom iz unutrašnjosti tela. Spoljna ili teleradioterapija (EBRT) najčešći je oblik radioterapije koji se danas koristi.

Radioterapija se za razliku radiohirurgije, sa kojom je komplemetrarna, najčešće sprovodi u više jednodevnih seansi, u zavisnosti od ukupne doze zračenja određene osetljivošću tumora i tolerancije zdravog tkiva. Doza radijacije definiše se kao ozračivanje apsorbovano u svakom kilogramu tkiva izraženog u Grej (Gy) jedinicama (1 Gy = 1 J/kg).[2] Ovako definisana doza obično se daje u određenom broju (20-30) jednevnih seansi, čija primena može da traje oko 5-6 nedelja.

Efikasnost radioterapije u lečenju malignih ćelija varira između različitih oblika maligniteta. Radijaciona terapija ne treba davati tokom bilo kog trimestra trudnoće.[3]

Sinonimi[uredi]

Stereotaksična radioterapija (engleski: Stereotactic radiotherapy (SRT)) • Stereotaksička telesna radioterapija (engleski: Stereotactic body radiotherapy (SBRT)) • Frakciona sterotaksična terapija (engleski: Fractionated stereotactic radiotherapy (FSRT))

Vrste radioterapije[uredi]

Teleradioterapija[uredi]

Teleradioterapija je oblik radioterapije kod koje se telo bolesnika izlaže izvorima zračenja koji se nalazi van njegovog tela (naječešće na udaljenosti od oko 80-100 santimetara). Ovaj oblik radioterapije sprovodi se linearnim akceleratorom i kobaltnom jedinicom.

Brahiradioterapija[uredi]

Brahiradioterapija je oblik radioterapije u toku koje se radioaktivni materijal aplikuje direktno u telo bolesnika.

Ciljevi radioterapiji[uredi]

Primarni ciljevi radioterapije mogu biti kurativni i palijativni.

Kurativna radioterapija[uredi]

Ova vrsta radioterapije zasniva se na stavovovima kurative i srovodi se radikalnim dozama zračenja,i može biti adjuvantna, primarna i adjuvantna.

Neoadjuvantna radioterapija

Ova vrsta radioterapije sprovodi se u slučajevima lokalno uznapredovale bolesti, sa ciljem usporenja i smanjenja stadijuma bolesti, što omogućava radikalni hirurški zahvat, odnosno izbegavanje mutilirajućih operacija.

Primarna radioterapija

Primarna radioterapija primenjuje se u onim slučajevima kada se zbog medicinskih ili ličnih razloga pacijenata ne možemo sprovesti drugi, željeni, oblik lečenja.

Adjuventna radioterapija

Adjuvantna (pridružena) radioterapija svrtsav se u oblike lokalnog lečenja maligne bolesti. Primenjuje se nakon prethodno sprovedenog drugog oblika lokalnog lečenja (najčešće hirurškog) radi sprečavanja bolesti na mestu koje se izlaže zračenju.

Palijativna radioterapija[uredi]

Palijativna radioterapija zasniva se na činjenici da se palijativnim načinom lečenja samo prividno otklanjaju spoljašnji znaci bolesti, dok se ne samu bolest i njen uzrok ne deluje radikalno lečenje. U tom smislu ona ima zadatak da preventivno spreči pojavu simptoma (bol, frakture ...) ili smanji intenzitet bilo kojih postojećih simptoma.

Izvori[uredi]

  1. ^ Ahmad SS, Duke S, Jena R, et al; Advances in radiotherapy. BMJ. 2012 Dec 4;345:e7765. doi: 10.1136/bmj.e7765.
  2. ^ International Union of Pure and Applied Chemistry . E Richard Cohen, Tom Cvitas, Jeremy G Frey, Bertil Holstrom, John W Jost. ed. Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry (3nd edition ed.). Royal Society of Chemistry; 3rd edition. 2007. ISBN 978-0-85404-433-7.
  3. ^ Gerber DE, Chan TA; Recent advances in radiation therapy. Am Fam Physician. 2008 Dec 1;78(11):1254-62.

Spoljašnje veze[uredi]

Star of life.svgMolimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje
u vezi sa temama iz oblasti medicine (zdravlja).