Tvrđava Bočac

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Tvrđava Bočac
Tvrđava Bočac 2.jpg
Tvrđava Bočac
Opšte informacije
MestoMrkonjić Grad
Entitet Republika Srpska
Država Bosna i Hercegovina
Koordinate44°30′30.5″N 17°09′35.5″E / 44.508472° SGŠ; 17.159861° IGD / 44.508472; 17.159861
Tvrđava Bočac na mapi Bosne i Hercegovine
Tvrđava Bočac
Tvrđava Bočac
Tvrđava Bočac na mapi Bosne i Hercegovine
Vrsta spomenikaSpomenik kulture
Stepen zaštiteNacionalni spomenik

Bočac (castrum Bochaz, castello Bozaz) je tvrđava u Republici Srpskoj (BiH), čiji se ostaci nalaze kod istoimenog mesta, nad Vrbasom, nedaleko od Mrkonjić grada. Prvi put se u izvorima pominje 1434. godine[a], u vezi sa prodorom vojske kraljevine Ugarske, koja je došla u pomoć kralju Tvrtku II (prva vladavina 14041409, druga vladavina 14211443), u borbi protiv Osmanlija i Radivoja Kotromanića. Nakon osmanskog osvajanja kraljevine Bosne krajem juna 1463. godine, kralj Ugarske Matija Korvin (14581490) je tokom jeseni upao u Bosnu i osvojio neke njene delove, uključujući i Bočac. On je na osvojenim teritorijama formirao Srebreničku i Jajačku banovinu, u čijem sastavu se nalazio i Bočac, sve do konačnog pada pod osmansku vlast, 1516. godine. Otomanska posada napustila je tvrđavu pre 1833. godine[1], kada se u izvorima navodi kao pusto utvrđenje.

Tvrđava Bočac je podignuta na pola puta između Banjaluke i Jajca, sa ciljem da kontroliše, kako dolinu Vrbasa i severni prilaz Jajcu, tako i putni pravac Kneževo-Čemernica-Bočac-Surjan, sa prelazom preko reke.

Izgled utvrđenja[uredi]

Bočac je podignut na stenovitom uzvišenju iznad Vrbasa i u srednjem veku je imao četiri kule. Nakon osmanskog osvajanja, tri kule su porušene, dok je četvrta, nekadašnji Donžon, vremenom prilagođena upotrebi vatrenog oružja, tako da je na njenom vrhu bilo smešteno tri ili četiri topa. Ona je sa spoljne strane zaobljena, njena unutrašnjost je kvadratna, dok debljina njenih zidova dostiže i do 3,5 metra.

Na istočnoj padini uzvišenja, koja se spušta ka Vrbasu, nalazilo se podgrađe , koje je bilo zaštićeno bedemom koji se spuštao do same reke i isturenom kulom.

Oko tvrđave se razvilo naselje, koje se pružalo na obe strane Vrbasa i najverovatnije je bilo spojeno mostom preko reke, a na mestu Crkvina se, u srednjem veku, nalazila crkva. Temelji crkve bili su vidljivi, sve do podizanja brane za HE Bočac.

Stepen zaštite[uredi]

Tvrđava Bočac je 2005. godine proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine od strane Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH.[2]

Napomene[uredi]

  1. ^ U povelji izdatoj 1444. godine navodi se da je mađarski ban Matko Talovac 1434. godine zauzeo tvrđave Komotin, Jajce i Bočac u Bosni, zbog čega se, ponekad, kao godina prvog pominjanja tvrđave Bočac navodi 1444. godina, umesto 1434. godine.

Reference[uredi]

  1. ^ Mrkonjic-grad.com. „Očuvanje starih tvrđava”. Pristupljeno 6. 4. 2011. 
  2. ^ „Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH: Odluka o proglašnjeu dobra nacionalnim spomenikom”. Arhivirano iz originala na datum 5. 3. 2016. Pristupljeno 25. 2. 2019. 

Literatura[uredi]

  • Grupa autora (2010). Leksikon gradova i trgova srednjovekovnih srpskih zemalja. Beograd. str. 53. ISBN 978-86-17-16604-3. 

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]