Kotor

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kotor
20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg
Pogled na Kotor i Boku kotorsku
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država Crna Gora
OpštinaKotor
Stanovništvo
 — (2011)Pad 961
Geografske karakteristike
Koordinate42°25′20″ SGŠ; 18°46′11″ IGD / 42.422166° SGŠ; 18.769833° IGD / 42.422166; 18.769833Koordinate: 42°25′20″ SGŠ; 18°46′11″ IGD / 42.422166° SGŠ; 18.769833° IGD / 42.422166; 18.769833
Vremenska zonaUTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Nadm. visina10 m
Kotor na mapi Crne Gore
Kotor
Kotor
Ostali podaci
GradonačelnikMarija Ćatović [1]
Poštanski broj85330
85339
Pozivni broj032
Registarska oznakaKO

Kotor je pomorski grad u opštini Kotor u Crnoj Gori na obali Bokokotorskog zaliva. Prema popisu iz 2011. bilo je 961 stanovnika (prema popisu iz 2003. bilo je 1.331 stanovnik).

Geografija[uredi]

Stara mediteranska kotorska luka, okružena gradskim zidinama, je vrlo dobro sačuvana i pod zaštitom je UNESKO-a, kao svetska kulturna baština. Između 14201797. Kotor je sa okolinom pripadao Veneciji pa je venecijanski uticaj ostavio trag na gradskoj arhitekturi. Kotorski zaliv (Boka kotorska) jedan je od najdubljih i najdužih zaliva na Jadranskom moru pa se često naziva najjužnijim fjordom Evrope. Litice Orjena i Lovćena natkriljuju grad.

Istorija[uredi]

Kotor je prvi put bio naseljen u vreme antičkog Rima, kada je bio poznat kao Acruvium i bio deo rimske provincije Dalmacije. Ascrivium ili Ascruvium prvi put se pominje 168. p. n. e.

Kotor je bio utvrđen još od ranog srednjeg veka, kada je imperator Justinijan I sazidao tvrđavu iznad Ascrivium-a 535, posle proterivanja Gota, a drugi grad je verovatno sazidao Konstantin Porfirogenit u 10. veku na visijama iznad grada. Grad su 840. poharali Saraceni.

Godine 1002. zaposeo ga je samoproglašeni bugarski car Samuilo. U vreme cara Vasilija II opet pripada Vizantiji.

Kotor u Zeti i Srbiji[uredi]

Nakon formiranja Kneževine Zete (1042 — 1078) pod Vojislavljevićima, Kotor je delimično autonoman grad, a iliro-romansko gradsko stanovništvo biva postepeno asimilovano od doseljenika iz obližnjih slovenskih župa. Kotor je delimično autonoman grad i u Kraljevini Zeti, od 1078. godine do prvih decenija XII veka. Zbog pokušaja ukidanja autonomije, Kotor prilazi Vizantiji, a Zeta 1143. gubi status kraljevine i postaje vazalna kneževina Vizantije. Osvajanjem Kotora od strane Raške (Srbije) Stefana Nemanje, 1187. godine, postaje ostaje djelimično autonoman grad i glavna luka kasnije Kraljevine Srbije (do 1346) i Srpskog carstva, do njegove propasti (1371). U to vreme grad je već bio episkopsko sedište, podređeno nadbiskupu u Bariju, a u 13. veku su ustanovljeni dominikanski i franjevački manastiri da spreče širenje bogumilstva. U 14. veku trgovina grada Cattaro, kako je tada zvan u latinskim izvorima (u srpskim se naziva “Kotor, grad kraljev”), konkurisala je dubrovačkoj i izazivala zavist Venecije. Treba spomenuti da je grad Kotor imao statut iz 1301. godine, kojim se dokazuje da je uvijek imao status grada. Za vreme srpske vlasti, Kotor je uživao veliku autonomiju i povlastice.

Pod Ugarskom, Venecijom i Bosnom[uredi]

Slabljenje srpske države posle Kosovske bitke 1389. ostavilo je grad bez zaštite, i pošto je naizmenice padao u ruke Mlečana, Mađara i Bosanaca. Kotor je pod Kraljevinom Ugarskom, od 1371 — 1378. godine, pa godinu dana pod Venecijom. Ponovo je u rukama je ugarskog kralja, od 1379. do 1385. Nakon Ugarske, Kraljevina Bosna (Tvrtko I) drži Kotor šest godina, od 1385. do 1391. godine. Bosanski kralj u njemu kuje i svoj novac.

Kotor, nezavisan grad - republika (1391 — 1420)[uredi]

Gotovo trideset godina (1391 — 1420) Kotor je postojao kao nezavisan grad- republika, sve dok nije, na sopstvenu inicijativu, usled opasnosti od ekspanzije Osmanskog carstva, zatražio pomoć Mletačke republike.

Pod mletačkom, francuskom i austrijskom vlašću[uredi]

Napoleonov novac kovan u Kotoru, 1813. godine

Pod vlašću Mletačke republike, Kotor se nalazio od 1420. do 1797. godine. Dobro utvrđeni grad su opsađivali i Turci 1538. i 1657, posećivala ga kuga 1572. godine, a gotovo je uništen u zemljotresima 1563. i 1667. godine. Po Sporazumu iz Kampoformija iz 1797. godine prešao je u ruke Austrije. Napoleonovi Francuzi su ga okupirali 1805 - 1806., kao i od 1807 -1813. godine, kujući u njemu i svoj novac.

Godine 1813. grad Kotor je oslobođen od strane Crnogoraca i Bokelja (uz pomoć engleske flote) ali je na zahtjev velikih sila (posle Bečkog kongresa) morao biti ustupljen Austriji, koja će njim vladati od 1814. do 1918. godine. Pokušaj prisilnog regrutovanja stanovništva, napušten 1869, ali uspešan 1881, izazvao je dve kratkotrajne pobune među Krivošijama na zapadnoj strani planine Orjena, za koje vreme je Kotor bio sedište austrijskog štaba, kada su Krivošijani porazili Austrougarsku ekspedicijsku vojsku[2].

U Kotoru su u 19. veku radili Srpska čitaonica, Srpska narodna garda i Srpsko pjevačko društvo „Jedinstvo”.

Pravoslavna crkva je imala paroha i kapelana - katihetu u školi. Godine 1857. paroh je bio pop Konstantin Jovanović, a crkvenim omladinskim horom upravljao je Spiridon Jovanović. Na Badnji dan uveče 1897. godine, izbio je požar u kojem je sva izgorela pravoslavna saborna crkva u Kotoru.[3]

Kotorskoj školi je te (kao i ranije, redovno) godine prilog od 50 f. za Školski fond poslao Kotoranin Aleksandar Marinović, koji je živeo u Trstu.[4] Kada je umro 1857. godine ugledni meštanin Stevan Seferović, testamentom je ostavio oko 3000 f. Fondu skoro otvorene srpske škole. Kotorani koji su živeli u Carigradu pomogli su 1858. godine osnovnu školu u svom rodnom mestu. Spiro Šortan je dao 200 f. a Nikola Njegušić 40 f.[5]

U Prvom svetskom ratu Kotor je bio poprište žestokih borbi između Crne Gore i Austrougarske.

Jadranske trupe su 6. novembra 1918. ukoračile na tlo Austrougarske ušavši u Kotor.

U Jugoslaviji[uredi]

Posle 1918. Kotor je postao deo Jugoslavije, a posle 1945. deo tadašnje Socijalističke Republike Crne Gore u okviru socijalističke Jugoslavije.

Trg od oružja, najpoznatiji od mnogobrojnih Kotorskih trgova. Na njega se ulazi kroz Vrata od mora, glavni ulaz u staro gradsko jezgro
Južna vrata, najstariji ulaza u kotorski stari grad, koji potiče iz 10. veka

Dana 15. aprila 1979. godine, Kotor je doživio razoran zemljotres, kao i mnogi gradovi Crne Gore i cijele Jadranske obale su pretrpeli znatna oštećenja. Rekonstrukcija je trajala 10 godina, pa i više za određena važna zdanja: Katedrala Svetog Trifuna, Crkva svetog Luke, Kneževa palata itd.

Hoteli[uredi]

  • Astorija
  • Marija
  • Vardar
  • Forca Mare
  • Kataro
  • Bokeljski dvori
  • Vila Panonija
  • Amfora
  • Hipokampus

Manifestacije[uredi]

  • SiRok festival
  • Svečanosti povodom dana Svetog Tripuna
  • Međunarodni festival KotorArt
  • Kotorski karneval
  • Dani Kamelije
  • Kotorske Ljetnje Fest
  • Festival djeteta
  • Internacionalni festival mode
  • Bokeljska noć
  • Međunarodni ljetni karneval

Demografija[uredi]

U naselju Kotor živi 1.035 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36,9 godina (34,9 kod muškaraca i 38,7 kod žena). U naselju ima 444 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,98.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[6]
Godina Stanovnika
1948. 871
1953. 950
1961. 1.187
1971. 1.433
1981. 1.332
1991. 1.401 1.386
2003. 1.363 1.331
2011. 961
Etnički sastav prema popisu iz 2003.[7]
Crnogorci
  
630 47,33 %
Srbi
  
309 23,21 %
Hrvati
  
116 8,71 %
Jugosloveni
  
15 1,12 %
Albanci
  
12 0,90 %
Muslimani
  
11 0,82 %
Italijani
  
4 0,30 %
Mađari
  
3 0,22 %
Bošnjaci
  
3 0,22 %
Slovenci
  
1 0,07 %
Makedonci
  
1 0,07 %
nepoznato
  
10 0,75 %


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Obrazovanje[uredi]

Institut za biologiju mora

U Kotoru se nalazi Institut za biologiju mora Univerziteta Crne Gore.[9]. Takođe postoje Pomorski fakultet[10] kao i Fakultet za turizam i hotelijerstvo Univerziteta Crne Gore[11] Kotor ima studentski dom "Spasić-Masera​​", koji se nalazi u Dobroti.

U srednjoškolski centar koji se nalazi u Dobroti spadaju: Gimnazija, Srednja medicinska škola, Srednja ekonomska škola, Nautička i Brodomašinska škola.

Sport[uredi]

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Literatura[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Gradonačelnik Marija Ćatović[mrtva veza]
  2. ^ Rothenberg, Gunther E. (1998) [1976]. The Army of Francis Joseph. West Lafayette, Indiana: Purdue University Press.
  3. ^ "Srpski sion", Karlovci 1897.
  4. ^ "Srbski dnevnik", Novi Sad 1857. godine
  5. ^ "Srbski dnevnik", Novi Sad 1858. godine
  6. ^ Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2003, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. septembar 2005. COBISS-ID 8764176. 
  7. ^ Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. septembar 2004. ISBN 978-86-84433-00-0. 
  8. ^ Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. oktobar 2004. COBISS.CG-ID 8489488. 
  9. ^ Institut za biologiju mora Univerziteta Crne Gore
  10. ^ „Pomorski fakultet”. Arhivirano iz originala na datum 21. 02. 2014. Pristupljeno 19. 02. 2014. 
  11. ^ Fakultet za turizam i hotelijerstvo Univerziteta Crne Gore

Spoljašnje veze[uredi]