Gacko

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Gacko
Gacko
Gacko
Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Bosne i Hercegovine Bosna i Hercegovina
Entitet Zastava Republike Srpske Republika Srpska
Opština Gacko
Stanovništvo
Stanovništvo (2013) Rast 5.784
Položaj
Koordinate 43°09′33″ SGŠ; 18°32′17″ IGD / 43.1591666667° SGŠ; 18.538° IGD / 43.1591666667; 18.538 Koordinate: 43°09′33″ SGŠ; 18°32′17″ IGD / 43.1591666667° SGŠ; 18.538° IGD / 43.1591666667; 18.538
Vremenska zona UTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Nadmorska visina 940 m
Gacko na mapi Bosne i Hercegovine
Gacko
Gacko
Gacko na mapi Bosne i Hercegovine
Ostali podaci
Poštanski broj 89240
Pozivni broj 059

Gacko je gradsko naselje i sjedište istoimene opštine u Republici Srpskoj, BiH. Nalazi se u sjeveroistočnom dijelu Istočne Hercegovine. Prema preliminarnim podacima popisa stanovništva 2013. godine, u naseljenom mjestu Gacko ukupno je popisano 5.784 lica.[1]

Geografija[uredi]

Gacko

Gacko je kao teritorijalna jedinica Republike Srpske smješteno od 43°01’ do 43°23’ sjeverne geografske širine i od 18°20’do 18°42’ istočne geografske dužine od Griniča. Po nadmorskoj visini je najuzdignutiji gorski dio Hercegovine, s prosječnom nadmorskom visinom iznad 1.000 metara. S Trebinjem, Bilećom i Nevesinjem čini istočnu oblast Hercegovine poznatu pod imenom Istočna Hercegovina.

Na istoku Hercegovine Gacko je granična opština prema Crnoj Gori i s dijelom Pive i Onogošta (Nikšića) jedno vrijeme je činilo administrativno-teritorijalnu jedinicu okružnog značaja sa sjedištem u Gacku. Nestankom „Stare Hercegovine“ gatačka župa je izgubila veći dio teritorije i svoj prostor suzila na međuplaninsku oblast današnje opštine sa 736 km² površine.

Istorija[uredi]

Gacko je u srednjem vijeku bilo važan centar na dubrovačkom trgovačkom putu, koji je vodio do Foče. Gatačka župa pripadala je oblasti Podgorje, a Gacko se prvi put spominje 1276. kao mjesto sukoba između kralja Uroša i njegovog sina Dragutina.

Dok su zapadni dijelovi Zahumlja ušli u prvoj polovini XIV века u sastav Bosanske države, Gacko je ostalo u okviru Dušanove države. Od kraja XIV века pripada bosanskoj državi i nalazi se u posjedu roda Hranića.

Od sredine XIX века središte je kadiluka, od 1875. centar novog okruga sa mutesarifom hrišćaninom, a za austrijske vladavine sjedište sreza.

Najveći broj naučnika i hroničara istorijskog vremena, izvodili su ime Gacko iz riječi gat, dok je Vladimir Ćorović mišljenja da je dobilo ime po Gotima, koji su kratko vrijeme vladali ovim krajevima. Treće gledište polazi od stanovišta da je ime izvedeno iz riječi gaz.

Saobraćaj[uredi]

Termoelektrana u Gacku

Isto kao što se nekada nalazilo na raskršću četiri putna pravaca koji su vodili na četiri strane svijeta, Gacko je u tom položaju ostalo i nakon rekonstrukcije i modernizacije sporih putnih pravaca, i u osnovi zadržalo svoj raniji položaj.

Gacko je dakle, na raskršću puteva koji ga presijecaju na četiri, skoro identična, dijela: Prema Nikšiću (jugoistočni pravac), Bileći i Trebinju (južni pravac), Nevesinju i Mostaru (zapadni pravac) i Foči i Sarajevu (sjeverni pravac). Od pomenutih pravaca nije još uvijek u potpunosti asfaltiran put prema Nikšiću. Put je potpuno izgrađen do granice sa Crnom Gorom (oko 20 km), a odatle je u prethodnih par godina asfaltiran veći dio puta, pa se sada mnogo brže može stići do Nikšića.

Sport[uredi]

Fudbalski klub Mladost osnovan je 1970. godine. U bivšoj Jugoslaviji klub se takmičio u regionalnoj ligi (4. rang), a najveći uspjeh je bio plasman u Republičku ligu SR BiH. U poslijeratnom periodu klub je izborio plasman u 1. ligu Republike Srpske, a najveći uspjesi su plasman u četvrtfinale kupa BiH u sezoni 2000/01 i plasman u Premijer ligu BiH 2001/02. Mladost je te sezone ispala iz Premijer lige i od tada se opet takmičila u 1. ligi Republike Srpske, do sezone 2014/15, kada je ispala u niži rang. U ovom klubu je ponikao Nemanja Supić.

Košarkaški klub Mladost Gacko osnovan je 1996. godine. Najveći uspjeh kluba je osvajanje kupa Republike Srpske. Klub je ugašen 2005. godine. Trenutno u Gacku postoji OKK Gacko koji se takmiči u 1. ligi Republike Srpske.

U Gacku postoji i odbojkaški klub Gacko koji se takmiči i u muškoj i u ženskoj konkurenciji. U ovom klubu su ponikli Sanja i Saša Starović. U Gacku uspješno radi i Planinarsko društvo „Volujak“.

Stanovništvo[uredi]

Nacionalnost[2] 2013. 1991. 1981. 1971.
Muslimani [a] 2.253 (49,14%) 1.235 (47,46%) 776 (48,37%)
Srbi 2.144 (46,77%) 1.100 (42,27%) 776 (48,37%)
Hrvati 28 (0,61%) 17 (0,65%) 10 (0,62%)
Jugosloveni 78 (1,70%) 207 (7,95%) 15 (0,93%)
ostali i nepoznato 81 (1,76%) 43 (1,65%) 27 (1,68%)
Ukupno 5.784 4.584 2.602 1.604
Demografija
Godina Stanovnika
1879. 9.295 (kotar)
1885. 10.582 (kotar)
1895. 12.675 (kotar)
1910. 15.107 (kotar)
1921. 13.667 (kotar)
1931. 15.235 (srez)
1948. 1.527 [2]
1953. 5.911 (opština)
1961. 1.368
1971. 1.604
1981. 2.602
1991. 4.549

Vidi još[uredi]

Napomene[uredi]

  1. Za sadašnji status Muslimana vidi članak Muslimani.

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]