Gacko

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Gacko

Gacko
Gacko

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Bosne i Hercegovine Bosna i Hercegovina
Entitet Zastava Republike Srpske Republika Srpska
Opština Opština Gacko
Stanovništvo
Stanovništvo (2013) 5.784
Položaj
Koordinate 43°09′33″N 18°32′17″E / 43.1591666667, 18.538
Vremenska zona centralnoevropska:
UTC+1
Nadmorska visina 940 m
Gacko na mapi BiH
{{{alt}}}
Gacko
Gacko na mapi BiH
Ostali podaci
Poštanski broj 89240
Pozivni broj 059


Koordinate: 43° 09′ 33" SGŠ, 18° 32′ 17" IGD

Gacko je gradsko naselje i sjedište istoimene opštine u Republici Srpskoj, BiH. Nalazi se u sjeveroistočnom dijelu Istočne Hercegovine. Prema preliminarnim podacima popisa stanovništva 2013. godine, u naseljenom mjestu Gacko ukupno je popisano 5.784 lica.[1]

Geografija[uredi]

Gacko

Gacko je kao teritorijalna jedinica Republike Srpske smješteno od 43°01’ do 43°23’ sjeverne geografske širine i od 18°20’do 18°42’ istočne geografske dužine od Griniča. Po nadmorskoj visini je najuzdignutiji gorski dio Hercegovine, s prosječnom nadmorskom visinom iznad 1.000 metara. S Trebinjem, Bilećom i Nevesinjem čini istočnu oblast Hercegovine poznatu pod imenom Istočna Hercegovina.

Na istoku Hercegovine Gacko je granična opština prema Crnoj Gori i s dijelom Pive i Onogošta (Nikšića) jedno vrijeme je činilo administrativno-teritorijalnu jedinicu okružnog značaja sa sjedištem u Gacku. Nestankom „Stare Hercegovine“ gackonska župa je izgubila veći dio teritorije i svoj prostor suzila na međuplaninsku oblast današnje opštine sa 736 km² površine.

Istorija[uredi]

Gacko je u srednjem vijeku bilo važan centar na dubrovačkom trgovačkom putu, koji je vodio do Foče. Gatačka župa pripadala je oblasti Podgorje, a Gacko se prvi put spominje 1276. kao mjesto sukoba između kralja Uroša i njegovog sina Dragutina.

Dok su zapadni dijelovi Zahumlja ušli u prvoj polovini XIV века u sastav Bosanske države, Gacko je ostalo u okviru Dušanove države. Od kraja XIV века pripada bosanskoj državi i nalazi se u posjedu roda Hranića.

Od sredine XIX века središte je kadiluka, od 1875. centar novog okruga sa mutesarifom hrišćaninom, a za austrijske vladavine sjedište sreza.

Najveći broj naučnika i hroničara istorijskog vremena, izvodili su ime Gacko iz riječi GÂT (1120m). Vladimir Ćorović je mišljenja da je Gacko dobilo ime po Gotima, koji su kratko vrijeme vladali ovim krajevima. Treće, i najmanje zastupano gledište, polazi od stanovišta da je ime izvedeno iz riječi GÂZ.

Saobraćaj[uredi]

Termoelektrana u Gacku

Isto kao što se nekada nalazilo na raskršću četiri putna pravaca koji su vodili na četiri strane svijeta, Gacko je u tom položaju ostalo i nakon rekonstrukcije i modernizacije sporih putnih pravaca, i u osnovi zadržalo svoj raniji položaj.

Gacko je dakle, na raskršću puteva koji ga presijecaju na četiri, skoro identična, dijela: Prema Nikšiću (jugoistočni pravac), Bileći i Trebinju (južni pravac), Nevesinju i Mostaru (zapadni pravac) i Foči i Sarajevu (sjeverni pravac). Od pomenutih pravaca nije još uvijek u potpunosti asfaltiran put prema Nikšiću. Put je potpuno izgrađen do granice sa Crnom Gorom (oko 20 km), a odatle je u prethodnih par godina asfaltiran veći dio puta, pa se sada mnogo brže može stići do Nikšića.

Sport[uredi]

Fudbalski klub Mladost osnovan je 1970. godine. U bivšoj Jugoslaviji klub se takmičio u regionalnoj ligi (4. rang), a najveći uspjeh je bio plasman u Republičku ligu SR BiH. U poslijeratnom periodu klub je izborio plasman u 1. ligu Republike Srpske, a najveći uspjesi su plasman u četvrtfinale kupa BiH u sezoni 2000/01 i plasman u Premijer ligu BiH 2001/02. Mladost je te sezone ispala iz Premijer lige i od tada se opet takmiči u 1. ligi Republike Srpske. U ovom klubu je ponikao Nemanja Supić.

Košarkaški klub Mladost Gacko osnovan je 1996. godine. Najveći uspjeh kluba je osvajanje kupa Republike Srpske. Klub je ugašen 2005. godine. Trenutno u Gacku postoji OKK Gacko koji se takmiči u 1. ligi Republike Srpske.

U Gacku postoji i odbojkaški klub Gacko koji se takmiči i u muškoj i u ženskoj konkurenciji. U ovom klubu su ponikli Sanja i Saša Starović. U Gacku uspješno radi i Planinarsko društvo „Volujak“.

Stanovništvo[uredi]

Nacionalnost[2] 1991. 1981. 1971.
Muslimani [a] 2.253 (49,14%) 1.235 (47,46%) 776 (48,37%)
Srbi 2.144 (46,77%) 1.100 (42,27%) 776 (48,37%)
Hrvati 28 (0,61%) 17 (0,65%) 10 (0,62%)
Jugosloveni 78 (1,70%) 207 (7,95%) 15 (0,93%)
ostali i nepoznato 81 (1,76%) 43 (1,65%) 27 (1,68%)
Ukupno 4.584 2.602 1.604
Demografija
Godina Stanovnika
1879. 9.295 (kotar)
1885. 10.582 (kotar)
1895. 12.675 (kotar)
1910. 15.107 (kotar)
1921. 13.667 (kotar)
1931. 15.235 (srez)
1948. 1.527 [2]
1953. 5.911 (opština)
1961. 1.368
1971. 1.604
1981. 2.602
1991. 4.549

Vidi još[uredi]

Napomene[uredi]

  1. ^ Za sadašnji status Muslimana vidi članak Muslimani.

Reference[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Gacko
  1. ^ Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 na teritoriji Republike Srpske — Preliminarni rezultati, Republički zavod za statistiku, Banja Luka, 2013.
  2. ^ a b Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.


Spoljašnje veze[uredi]