Druga analitička grupa anjona
Druga analitička grupa anjona u analitičkoj hemiji je grupa sledećih anjona: PO43-, CO32-, BO2-, SO32-, S2O32-, AsO33-, AsO43-, C2O42-, CrO42-, C4H4O62-.
Opšte karakteristike
[uredi | uredi izvor]Talože se iz neutralne sredine kao srebrne ili barijumove soli sa grupnim reagensima: srebro-nitratom ili barijum-hloridom. Većina srebrnih soli se rastvara u azotnoj kiselini i amonijaku, a barijumove soli u mineralnim kiselinama.
Opšte reakcije
[uredi | uredi izvor]Sa srebro-nitratom se izdvajaju uglavnom beli talozi.
- C2O42- + 2Ag+ → Ag2C2O4
Sa barijum-hloridom se izdvajaju beli talozi sa svim anjonima ove grupe, osim sa CrO42- gde nastaje talog žute boje.
- Ba2+ + SO32- → BaSO32-
Koncentrovana sumporna kiselina ugljeniše vinsku kiselinu i tartarate, a oksalnu kiselinu i oksalate razlaže do ugljen-monoksida i ugljen-dioksida. Takođe, dejstvuje na anjone polibaznih kiselina i tada se izdvajaju hidro anjoni i slobodne kiseline.
- H6C4O6 + H2SO4 → 4H2O + SO2 + 2C + 2CO2
Oksidaciona sredstva mogu da oksiduju: SO32-, S2O32-, AsO33- i C2O42-, ali reakcije će zavisiti kako od vrste oksidacionih sredstava, tako i od uslova oksidacije. Sulfiti se, recimo, mogu oksidovati do sulfata:
- 5SO32- + 2MnO4- + 6H+ → 5SO42- + 2Mn2+ + 3H2O
Jaka redukciona sredstva u zavisnosti od uslova redukuju anjone: SO32-, S2O32-, AsO33-, AsO43-, C2O42-, CrO42- i C4H4O62-.
- SO32- + 2S2- + 6H+ → 3S + 3H2O
Dokazivanje SO32- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
stroncijum-hlorid | stroncijum-sulfit | beli kristalni talog | SO32- + Sr2+ → SrSO3 |
jod | jodid i kiselina | obezbojavanje rastvora i kisela sredina | SO32- + I2 + H2O → SO42- + 2H+ + 2I- |
U reakciji sa natrijum-nitroprusidom dobija se kompleksno jedinjenje crvene boje.
Dokazivanje S2O32- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
gvožđe(III)-hlorid | kompleksni jon | ljubičasta boja koja se brzo obezbojava, jer se dalje kompleksni jon rastvara |
Fe3+ + S2O32- → [Fe(S2O3)2]- |
jod | jodid | obezbojavanje rastvora | 2S2O32- + I2 → S4O62- + 2I- |
Dokazivanje CO32- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
sumporna kiselina | ugljen-dioksid | izdvajanje gasa | CO32- + 2H+ → CO2 + H2O |
Dokazivanje PO43- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
gvožđe(III)-hlorid | gvožđe(III)-fosfat | bledožuti talog | Fe3+ + PO43- + CH3COO- → FePO4 + CH3COOH |
amonijum-molibdat | amonijum tetra-tri-molibdato-fosfat | beli kristalni talog | H2PO4- + 12MoO42- + 3NH4+ + 22H+ → (NH4)3[P(Mo3O10)4] + 12H2O |
magnezijumova mikstura | magnezijum-amonijum-fosfat | beli kristalni talog | Mg2+ + HPO42- + NH3 → MgNH4PO4 |
Dokazivanje CrO42- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
vodonik-peroksid | peroksid hroma | rastvara se u amil-alkoholu koji boji jarkoplavo | Cr2O72- + 4H2O2 + 2H+ → 2CrO5 + 5H2 |
Za dokazivanje hromata i dihromata koristi se niz reakcija zasnovanih na redukciji ovih anjona.
Dokazivanje AsO43- i AsO33- jona
[uredi | uredi izvor]Arsenati i arseniti se mogu dokazati kako oksido-redukcionim, tako i taložnim metodama.
Dokazivanje BO2- i BO33- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
metil-alkohol | metil-estar borne kiseline | sagoreva zelenim plamenom | H3BO3 + 3CH3OH → (CH3O)3B + 3H2O |
hinalizarin | organsko jedinjenje | plava boja |
Kurkum-hartija nakvašena rastvorom borne kiseline, nakon sušenja poprima crvenosmeđu boju.
Dokazivanje C2O42- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
kalijum-permanganat | ugljen-dioksid | obezbojavanje rastvara | 5C2O42- + 2MnO4- + 16H+ → 2Mn2+ + 10CO2 + 8H2O |
kalcijumova so | kalcijum-oksalat | beli kristalni talog | Ca2+ + C2O4 → CaC2O4 |
Dokazivanje C4H4O62- jona
[uredi | uredi izvor]reagens | proizvod | detektovanje promene | reakcije |
srebro-nitrat | srebro-tartarat | beo sirast talog | C4H4O62- + 2Ag+ → Ag2C4H4O6 |
Sumporna kiselina ugljeniše tartarate- supstanca pocrni i oseća se miris prženog šećera.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Rondović, D. 1991. Kvalitativna hemijska analiza. Naučna knjiga: Beograd.