Česi u Srbiji

Из Википедије, слободне енциклопедије
Česi u Srbiji
Češi v Srbsku
Frantisek-Zach.jpg
Bajloni.jpg
Јован Валента.jpg
JovanMasin.jpg
AlejandroMasin.jpg
Mašin.jpg
Владислав Тителбах.jpg
Ludmila Frajt 1.jpg
Ivo Vejvoda 1945.jpg
Jara Ribnikar.jpg
Spomen bista Roberta Tolingera, rad Slobodana Kojića.JPG
Укупна популација
1.824 (2011)[1]
Региони са значајном популацијом
Južni Banat
Језици
srpski и češki
Религија
katolicizam i protestantizam
Сродне етничке групе
Zapadni Sloveni

Česi u Srbiji (češ. Češi v Srbsku) su građani Srbije češke etničke pripadnosti. Oni čine proznatu nacionalnu manjinu u Republici Srbiji čija prava u domenu kulture, obrazovanja, informisanja, kao i službene upotrebe jezika i pisma predstavlja Nacionalni savet češke nacionalne manjine, sa sedištem u Beloj Crkvi.

Prema poslednjem popisu iz 2011. godine u Srbiji živi 1824. Čeha. Češka zajednica živi u mestima na području Opštine Bela Crkva (Bela Crkva, Češko Selo, Kruščica i dr.) i okolnim opštinama (mesto Gaj u Opštini Kovin, mesto Veliko Središte i Vršac u Opštini Vršac), a znatan broj živi i u Beogradu i nešto manje u Novom Sadu, dok je ostatak razasut po Vojvodini.

Zanimljivo je da u južnom Banatu postoji selo pod imenom Češko Selo - koje je zaista češko i po nacionalnom sastavu stanovništva.

Česi u Srbiji su većinom katolici, a manjim delom evangelisti - za razliku od situacije u Češkoj.

Češki jezik, nastava češkog, mediji na češkom[уреди]

Češki jezik je u službenoj upotrebi u Opštini Bela Crkva (uz srpski, rumunski i mađarski jezik).[2]

Češki jezik je pre nekoliko godina vraćen u sistem državnog školstva Republike Srbije, nakon više decenija[3] odsustva izučavanja ovog jezika u školama u Srbiji. Nastava predmeta Češki jezik sa elementima nacionalne kulture odvija se u nižim razredima (1-4) 4 osnovne škole - 2 u mestu Bela Crkva, 1 u mestu Kruščica, u Opštini Bela Crkva i 1 u mestu Gaj, u Opštini Kovin. Na početku školske 2016/17 nastava češkog u mestu Gaj je bila privremeno obustavljena, zbog malog broja dece, ali je na kraju ministar prosvete ipak dodelio iznimku (kada je broj učenika 5-15 za održavanje nastave potrebno je da se dodeli iznimka).

Pored ovog, deca ali i odrasli pripadnici češke zajednice u Srbiji češki jezik mogu učiti i od učitelj češkog jezika, koga češka država već godinama šalje među svoje zemljake u Srbiji.

Češki jezik se u Srbiji izučava na katedru slavistike, na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu.

U Srbiji ne postoje mediji koji program emituju na češkom jeziku - osim emisije na češkom jeziku na Radiju Bela Crkva - Krajanka, koja se emituje nedeljno, a čiju produkciju finansira Češki nacionalni savet. U bivšoj zgradi osnovne škole u Češkom selu nalazi se muzejska etno postavka o Česima, kojom upravlja Češki nacionalni savet.

Češka udruženja u Srbiji[уреди]

Savet sarađuje sa češkim udruženjima u Srbiji. Većina njih nosi tradicionalni naziv za češko društvo u inostranstvu (Češka beseda) uz mesto u kome im je sedište. Tako postoje[4]:

Deo ovih udruženja je okupljen u savez - Matica češka (Bela Crkva).

Udruženja su izdala nekoliko knjiga koje se bave češkom kulturom u Srbiji i neka od njih poseduju biblioteke čeških knjiga, što savremenih, što istorijskih (udruženja Češka beseda Beograd, Češka beseda Kruščica i dr.). Neka od udruženja imaju i folklorne ansamble.

Popisi Srbije[уреди]

  • 1948: 6.760
  • 1953: 5.948
  • 1961: 5.133
  • 1971: 4.149
  • 1981: 3.225
  • 1991: 2.675
  • 2002: 2.211
  • 2011: 1.824[5]

Mape[уреди]

Vidi još[уреди]

Reference[уреди]

  1. Stanovništvo prema nacionalnojpripadnosti webrzs.stat.gov.rs
  2. Mapa Jezici i pisma u službenoj upotrebi u statutima gradova i opština na teritoriji AP Vojvodine na sajtu APV-a (pristupljeno 9. 11. 2016)
  3. Nastava prestala 1974. godine - podatak iz teksta Češka nacionalna manjina u Republici Srbiji danas sa portala cesi.rs (pristupljeno 9. 11. 2016)
  4. Podataci o organizacijama češke manjine iz teksta Organizacije češke manjine na portalu cesi.rs (pristupljeno 9. 11. 2016)]
  5. „“Etnokonfesionalni i jezički mozaik Srbije (PDF). Republički zavod za statistiku. 

Spoljašnje veze[уреди]