Česi u Srbiji

Из Википедије, слободне енциклопедије
Česi u Srbiji
Češi v Srbsku
Frantisek-Zach.jpg
Bajloni.jpg
Велимир Валожић.jpg
Јован Валента.jpg
JovanMasin.jpg
AlejandroMasin.jpg
Mašin.jpg
Владислав Тителбах.jpg
Dr. Eduard Mihel.jpg
Ludmila Frajt 1.jpg
Ivo Vejvoda 1945.jpg
Jara Ribnikar.jpg
Spomen bista Roberta Tolingera, rad Slobodana Kojića.JPG
Укупна популација
1.824 (2011)[1]
Региони са значајном популацијом
Južni Banat
Језици
srpski и češki
Религија
katolicizam i protestantizam
Сродне етничке групе
Zapadni Sloveni

Česi u Srbiji (češ. Češi v Srbsku) su građani Srbije češke etničke pripadnosti. Oni čine proznatu nacionalnu manjinu u Republici Srbiji čija prava u domenu kulture, obrazovanja, informisanja, kao i službene upotrebe jezika i pisma predstavlja Nacionalni savet češke nacionalne manjine, sa sedištem u Beloj Crkvi.

Prema poslednjem popisu iz 2011. godine u Srbiji živi 1824. Čeha. Češka zajednica živi u mestima na području Opštine Bela Crkva (Bela Crkva, Češko Selo, Kruščica i dr.) i okolnim opštinama (mesto Gaj u Opštini Kovin, mesto Veliko Središte i Vršac u Opštini Vršac), a znatan broj živi i u Beogradu i nešto manje u Novom Sadu, dok je ostatak razasut po Vojvodini.

Zanimljivo je da u južnom Banatu postoji selo pod imenom Češko Selo - koje je zaista češko i po nacionalnom sastavu stanovništva.

Česi u Srbiji su većinom katolici, a manjim delom evangelisti - za razliku od situacije u Češkoj.

Češki jezik, nastava češkog, mediji na češkom[уреди]

Češki jezik je u službenoj upotrebi u Opštini Bela Crkva (uz srpski, rumunski i mađarski jezik).[2]

Češki jezik je pre nekoliko godina vraćen u sistem državnog školstva Republike Srbije, nakon više decenija[3] odsustva izučavanja ovog jezika u školama u Srbiji. Nastava predmeta Češki jezik sa elementima nacionalne kulture odvija se u nižim razredima (1-4) 4 osnovne škole - 2 u mestu Bela Crkva, 1 u mestu Kruščica, u Opštini Bela Crkva i 1 u mestu Gaj, u Opštini Kovin. Na početku školske 2016/17 nastava češkog u mestu Gaj je bila privremeno obustavljena, zbog malog broja dece, ali je na kraju ministar prosvete ipak dodelio iznimku (kada je broj učenika 5-15 za održavanje nastave potrebno je da se dodeli iznimka).

Pored ovog, deca ali i odrasli pripadnici češke zajednice u Srbiji češki jezik mogu učiti i od učitelj češkog jezika, koga češka država već godinama šalje među svoje zemljake u Srbiji.

Češki jezik se u Srbiji izučava na katedru slavistike, na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu.

U Srbiji ne postoje mediji koji program emituju na češkom jeziku - osim emisije na češkom jeziku na Radiju Bela Crkva - Krajanka, koja se emituje nedeljno, a čiju produkciju finansira Češki nacionalni savet. U bivšoj zgradi osnovne škole u Češkom selu nalazi se muzejska etno postavka o Česima, kojom upravlja Češki nacionalni savet.

Češka udruženja u Srbiji[уреди]

Savet sarađuje sa češkim udruženjima u Srbiji. Većina njih nosi tradicionalni naziv za češko društvo u inostranstvu (Češka beseda) uz mesto u kome im je sedište. Tako postoje[4]:

Deo ovih udruženja je okupljen u savez - Matica češka (Bela Crkva).

Udruženja su izdala nekoliko knjiga koje se bave češkom kulturom u Srbiji i neka od njih poseduju biblioteke čeških knjiga, što savremenih, što istorijskih (udruženja Češka beseda Beograd, Češka beseda Kruščica i dr.). Neka od udruženja imaju i folklorne ansamble.

Popisi Srbije[уреди]

  • 1948: 6.760
  • 1953: 5.948
  • 1961: 5.133
  • 1971: 4.149
  • 1981: 3.225
  • 1991: 2.675
  • 2002: 2.211
  • 2011: 1.824[5]

Mape[уреди]

Vidi još[уреди]

Reference[уреди]

  1. Stanovništvo prema nacionalnojpripadnosti webrzs.stat.gov.rs
  2. Mapa Jezici i pisma u službenoj upotrebi u statutima gradova i opština na teritoriji AP Vojvodine na sajtu APV-a (pristupljeno 9. 11. 2016)
  3. Nastava prestala 1974. godine - podatak iz teksta Češka nacionalna manjina u Republici Srbiji danas sa portala cesi.rs (pristupljeno 9. 11. 2016)
  4. Podataci o organizacijama češke manjine iz teksta Organizacije češke manjine na portalu cesi.rs (pristupljeno 9. 11. 2016)]
  5. „“Etnokonfesionalni i jezički mozaik Srbije (PDF). Republički zavod za statistiku. 

Spoljašnje veze[уреди]