Žabalj

Žabalj
pravoslavna crkva u Žablju
Administrativni podaci
Država	Srbija
Pokrajina	Vojvodina
Upravni okrug	Južnobački
Opština	Žabalj
Geografski podaci
Geografske koordinate	45° 22′ 12" SGŠ 20° 03′ 30" IGD
Vremenska zona	srednjoevropska: UTC+1
Površina	131,4 km²
Nadmorska visina	80 m
Stanovništvo (2002)
broj stanovnika	9598
gustina naseljenosti	73 st./km²
Ostali podaci
Poštanski broj	21230
Pozivni broj	021
Registarska oznaka	NS
Žabalj  Žabalj na mapi Srbije

Žabalj (mađ. Zsablya) je gradsko naselje u opštini Žabalj u Južnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 9598 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 8766 stanovnika). Nalazi se u regionu poznatom kao Šajkaška (jugoistočni deo Bačke), u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini.

Geografija

mapa opštine Žabalj i Šajkaške

Grad Žabalj se nalazi u jugoistočnom delu Bačke blizu reke Tise.

Žabalj je takođe i sedište opštine, u kojoj se pored ovog grada nalaze i sela: Gospođinci, Đurđevo i Čurug.

Žabalj je raskrsnica važnih puteva: Novi Sad - Zrenjanin i Novi Sad (preko Bačkog Gradišta) - Senta.

Žabalj je veliko, uređeno mesto, s karakteristikama gradskog naselja (od 1966. je i službeno gradsko naselje).

Istorija

Podaci o naselju na području današnjeg Žablja datiraju iz praistorije. Žabalj se prvi put pominje 1514. godine kao tvrđava u kojoj je bio zarobljen Đerđ Doža. Za vreme Otomanske imperije (u 16. i 17. veku) naseljen je Srbima. U 18 i 19 veku Žabalj je deo habsburške Vojne krajine (Šajkaški bataljon). Krajem 18. veka, posle velike poplave (1784), dislocirano je prvobitno naselje kraj obale Tise na današnje mesto (12 km od Tise).

Prva crkva u Žablju se pominje 1720. godine ali je ona srušena. Današnja pravoslavna crkva Svetog Nikole izgrađena je 1835. godine dok je Katolička crkva podignuta 1901. godine. Od 1918. godine. Žabalj je deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca – kasnije Jugoslavije.

Spomenik žrtvama racije 1942. kod Žablja

U narodnooslobodilačkom ratu Žabalj, Čurug, Đurđevo i Gospođinci doživljavaju neprijateljsku odmazdu (1942.), kojoj prethodi formiranje i početak borbenog puta Šajkaškog partizanskog odreda. Za vreme Mađarske okupacije tokom II svetskog rata veoma rano dolazi do formiranja Šajkaškog partizanskog odreda. U Raciji 1942. godine ubijeno je 666 stanovnika Žablja od čega 141 žena, 101 dete i 69 starih lica. Prema nacionalnosti žrtve je činilo 614 Srba, 28 Jevreja, 23 Roma i 1 Mađar. Kao odmazdu za ove zločine partizani su u jesen i zimu 1944. godine ubili oko 2000 žitelja Žablja mađarske i nemačke nacionalnosti.

Kultura

Mnogobrojna spomen-obeležja iz revolucionarne prošlosti su u selima ovog dela Šajkaške, a na obali Tise je impozantan spomenik Šajkaškom partizanskom odredu, rad Jovana Soldatovića. Pored građevina seoske arhitekture, u Čurugu je i jedina tipična panonska vetrenjača na teritoriji Vojvodine, a u pravoslavnoj crkvi je poznati ikonostas - rad Đorđa Krstića. Kraj Žablja, na obali Tise, smeštena je bogata Zavičajna muzejska zbirka.

Privreda

Žabalj je u razvijenom poljoprivrednom području. U Žablju su velika šećerana i manji privredni pogoni.

Demografija

U naselju Žabalj živi 7493 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 37,7 godina (36,5 kod muškaraca i 38,9 kod žena). U naselju ima 3073 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,12.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija Godina Stanovnika 1948. 6273 1953. 6672 1961. 7457 1971. 7851 1981. 8503 1991. 8766 8654 2002. 9877 9598

Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Srbi			8.672	90,35%
Romi			202	2,10%
Jugosloveni			119	1,23%
Hrvati			88	0,91%
Mađari			85	0,88%
Rusini			31	0,32%
Makedonci			20	0,20%
Albanci			16	0,16%
Crnogorci			9	0,09%
Ukrajinci			8	0,08%
Slovaci			7	0,07%
Nemci			4	0,04%
Rusi			3	0,03%
Muslimani			3	0,03%
Slovenci			2	0,02%
Česi			1	0,01%
Rumuni			1	0,01%
Bunjevci			1	0,01%
nepoznato			86	0,89%

Stanovništvo prema polu i starosti

	m			ž
?	12			21
80+	60			99
75-79	77			150
70-74	169			237
65-69	205			251
60-64	246			275
55-59	225			241
50-54	317			325
45-49	429			400
40-44	364			389
35-39	348			321
30-34	321			297
25-29	337			330
20-24	366			377
15-19	340			369
10-14	316			272
5-9	298			268
0-4	286			260
prosek	36.5			38.9

Domaćinstva

Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002. Godina popisa 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2002. Broj domaćinstava 1724 1930 2089 2291 2646 2772 3073

Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002. Broj članova 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 i više Prosečan broj članova Broj domaćinstava 494 692 659 730 289 136 46 10 13 4 3.12

Stanovništvo staro 15 i više godina prema bračnom stanju i polu

Pol	Ukupno	Neoženjen/ Neudata	Oženjen/ Udata	Udovac/ Udovica	Razveden/ Razvedena	Nepoznato
Muški	3816	1274	2288	145	105	4
Ženski	4082	949	2324	650	156	3

Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja

Pol	Ukupno	Poljoprivreda, lov i šumarstvo	Ribarstvo	Vađenje rude i kamena	Prerađivačka industrija	Proizvodnja i snabdevanje...	Građevinarstvo	Trgovina	Hoteli i restorani	Saobraćaj, skladištenje i veze
Muški	2061	463	26	4	633	33	219	204	62	144
Ženski	1044	90	-	1	229	7	23	251	48	43
Oba	3105	553	26	5	862	40	242	455	110	187
Pol	Finansijsko posredovanje	Nekretnine	Državna uprava i odbrana	Obrazovanje	Zdravstveni i socijalni rad	Ostale uslužne aktivnosti	Privatna domaćinstva	Eksteritorijalne organizacije i tela	Nepoznato
Muški	9	24	109	41	22	47	2	-	19
Ženski	20	25	62	88	112	35	5	-	5
Oba	29	49	171	129	134	82	7	-	24

Spoljašnje veze

• Zvanična Internet prezentacija opštine Žabalj
• Ravnica Internet magazin - aktuelne lokalne vesti Žabalj
• Žabalj nezavisni portal
• Žabalj.biz
• Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
• Satelitska mapa (Wikimapia)
• Gugl satelitska mapa (Maplandia)
• Plan naselja na mapi (Mapquest)