Čikago

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Čikago
engl. Chicago
Chicago montage.jpg
Kolažni prikaz gradskih znamenitosti
Zastava
Zastava
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država Sjedinjene Američke Države
Savezna država Ilinois
OkrugKuk
Osnovanoko 1770.
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 2010.2.695.598
 — gustina4.448,18 st./km2
Aglomeracija9.785.747
Geografske karakteristike
Koordinate41°52′18″ SGŠ; 87°38′50″ ZGD / 41.87167° SGŠ; 87.64725° ZGD / 41.87167; -87.64725Koordinate: 41°52′18″ SGŠ; 87°38′50″ ZGD / 41.87167° SGŠ; 87.64725° ZGD / 41.87167; -87.64725
Vremenska zonaUTC-6, leti UTC-5
Aps. visina179 m
Površina606 km2
Čikago na mapi SAD
Čikago
Čikago
Čikago na mapi SAD
Ostali podaci
GradonačelnikRam Emanuel
Pozivni broj872, 312, 773
FIPS kod17-14000
Veb-sajt
cityofchicago.org

Čikago (engl. Chicago) treći je grad po veličini (nakon Njujorka i Los Anđelesa) i najveći grad u unutrašnjosti SAD. Nalazi se u državi Ilinois na jugozapadnoj obali jezera Mičigen. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.695.598 stanovnika.[1]

Čikago je ukupno četvrti grad po veličini na severnoameričkom kontinentu i sedmi najveći grad u zapadnoj hemisferi. Njegovo šire gradsko (metropolitensko) područje obično se naziva Čikagolend, a obuhvata osam okruga sa oko 10 miliona stanovnika. Kad se ubroje sva prigradska naselja i obližnji velegrad Milvoki, Čikago se može smatrati i središtem megalopolisa.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Obala jezera Mičigen kod Čikaga

Klima[uredi | uredi izvor]

Čikago ima klimu tipičnu za države američkog Srednjeg Zapada. Nagle promene vremena, velike razlike u dnevnim temperaturama i nepredvidljive padavine glavne su odlike njegovih vremenskih prilika. Čikago ima četiri jasno definisana godišnja doba, iako se dešava da pojedino godišnje doba „zaluta“ u mesec u kom se obično ne pojavljuje. Na primer, u Čikagu je padao sneg u februaru (1942), i izmereno je 33 °C u martu (1982), a 8. februara 1900. se čak dogodilo da je dnevna temperatura varirala u rangu od 31 °C.

Najveća temperatura ikad zabeležena u Čikagu su neslužbeno izmerena 44 °C od 24. jula 1935., dok je najviša službeno zabeležena temperatura od 42 °C izmerena tokom velikog toplotnog udara 17. jula 1995. Najniža zvanično zabeležena temperatura od -33 °C izmerena je 11. januara 1982.

Klima Čikaga
Pokazatelj \ Mesec .Jan. .Feb. .Mar. .Apr. .Maj. .Jun. .Jul. .Avg. .Sep. .Okt. .Nov. .Dec. .God.
Apsolutni maksimum, °C (°F) 19,4
(66,9)
23,9
(75)
31,1
(88)
32,8
(91)
36,7
(98,1)
40
(104)
40,6
(105,1)
38,9
(102)
38,3
(100,9)
34,4
(93,9)
27,2
(81)
21,7
(71,1)
40,6
(105,1)
Srednji maksimum, °C (°F) −0,7
(30,7)
2,3
(36,1)
8,6
(47,5)
15,1
(59,2)
21,8
(71,2)
27,1
(80,8)
29,3
(84,7)
27,9
(82,2)
23,9
(75)
17,3
(63,1)
8,89
(48)
2
(36)
15,3
(59,5)
Prosek, °C (°F) −3,7
(25,3)
−1,5
(29,3)
4,1
(39,4)
10,3
(50,5)
16,2
(61,2)
21,7
(71,1)
24,3
(75,7)
23,4
(74,1)
19,3
(66,7)
12,4
(54,3)
5,5
(41,9)
−1,5
(29,3)
10,9
(51,6)
Srednji minimum, °C (°F) −8,8
(16,2)
−5,9
(21,4)
−0,8
(30,6)
4,6
(40,3)
10,5
(50,9)
15,9
(60,6)
19,1
(66,4)
18,3
(64,9)
13,7
(56,7)
7,6
(45,7)
0,9
(33,6)
−5,4
(22,3)
5,8
(42,4)
Apsolutni minimum, °C (°F) −32,8
(−27)
−29,4
(−20,9)
−24,4
(−11,9)
−13,9
(7)
−2,8
(27)
1,7
(35,1)
7,2
(45)
6,1
(43)
−1,7
(28,9)
−10
(14)
−18,9
(−2)
−31,7
(−25,1)
−32,8
(−27)
Količina padavina, mm (in) 49,5
(19,49)
45,2
(17,8)
111
(43,7)
71,9
(28,31)
97
(38,2)
98
(38,6)
105,7
(41,61)
97
(38,2)
99,3
(39,09)
87,6
(34,49)
70,9
(27,91)
81,8
(32,2)
974,1
(383,5)
Izvor: [1]
Panorama Čikaga
Panorama Čikaga

Istorija[uredi | uredi izvor]

Područje danas poznato kao Čikago nekada je bilo nekada selo Vea Indijanaca, plemena iz grupe Majami, i kasnije, Potavatomi plemena. Današnje ime grada nastalo je od potavatomi reči checagou, koji su od Majamija preuzeli reč shikaakwa (naziv biljke Allium tricoccum, vrste divljeg luka tipičnog za ovo područje). U sedamdesetim godinama 18. veka prvi doseljenik Žan Baptist Point du Sable, Haićanin afričkog porekla, naselio se na nasipu reke Čikago. Godine 1795. Indijanci su područje Čikaga sporazumom iz Grinvila prepustili Sjedinjenim Državama u svrhe vojnog korišćenja. Godine 1803. izgrađena je tvrđava Dirborn, koja je uništena u masakru tokom rata iz 1812, ali je bila ponovo izgrađena 1816, i ostala u upotrebi do 1837.

Čikago je kao naselje nastao 12. avgusta 1833. i tada je imao samo 350 stanovnika, a status grada dobio je 4. marta 1837.

Otvaranje kanala „Ilinois end Mičigen kanal“ 1848. omogućilo je brodski prevoz od Velikih jezera kroz Čikago, pa rekom Misisipi sve do Meksičkog zaliva. Prva železnica izgrađena je takođe 1848. – „Galina end Čikago Junion Rejlroud“. Čikago je sa svojim putnim, železničkim, vodnim i kasnije vazdušnim vezama ubrzo postao transportno središte Sjedinjenih Država, a time i dom trgovaca na malo poput kompanija Montgomeri Vord i Sirs, Rebik end Komapani koje su nudile katalošku prodaju koristeći te veze.

Godine 1855. nadmorska visina grada je podignuta za 120 do 210 centimetara kako bi se građevine i ulice podigle iznad močvare.

Umetnički prikaz požara iz 1871.

Godine 1871. većina grada izgorela je u velikom požaru. No, u sledećim godinama Čikago se ponovo izgradio i njegova arhitektura postala je uticajna širom sveta. Prvi oblakoder sagrađen je 1883. koristeći novu konstrukciju s čeličnim kosturom. Povratak Čikaga na svetsku scenu zapečaćen je svetskim sajmom „Vorld Kolambijan Ekspozišn“, održanim 1893.

Tokom dvadesetih i tridesetih godina 20. veka kontrolu nad velikim delom grada imali su gangsteri Džoni Torio i Al Kapone.

Godine 1974. završena je gradnja Sirs Tauera, koji je još uvek najviši oblakoder u SAD i treći najviši na svetu, ako se uzima u obzir samo visina na koju se uzdižu prostorije za boravak ljudi. Sirs Tauer je visok 442 metra i ima ukupno 110 spratova, a vrhovi njegovih antena nalaze se na 519 m iznad tla, te je po tom pravilu merenja najviši oblakoder na svetu.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 2.695.598 stanovnika, što je 200.418 (6,9%) stanovnika manje nego 2000. godine.[1]

Grupa 2000. 2010.
Belci 907.166 (31,3%) 854.717 (31,7%)
Afroamerikanci 1.065.009 (36,8%) 887.608 (32,9%)
Azijati 125.974 (4,3%) 147.164 (5,5%)
Hispanoamerikanci 753.644 (26,0%) 778.862 (28,9%)
Ukupno 2.896.016 2.695.598

Religija[uredi | uredi izvor]

Stanovništvo u Čikagu je pretežno hrišćanske veroispovesti. Takođe su prisutne i druge religije, između ostalih i one poput judaizma, hinduizma i islama.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Čikago ima treći po veličini bruto metropolitanski proizvod u SAD sa oko 532 milijarde dolara prema procenama iz 2010. godine, odmah posle Njujorka i Los Anđelesa, na prvom, odnosno drugom mestu, respektivno. Grad je ocenjen kao grad sa najviše uravnoteženom privredom u Sjedinjenim Državama, a zbog visokog stepena diverzifikacije, Čikago je takođe proglašen četvrtim najvažnijim poslovnim centrom u svetu prema Master Kard Vorlvajd trgovinskom indeksu. Pored toga, Čikago je u svom gradskom području zabeležio najveći broj novih ili proširenih korporativnih objekata u Sjedinjenim Američkim Državama za šest od sedam godina, tačnije od 2001. do 2008. godine. U 2009. godini, Čikago je postavljen na deveto mesto najbogatijih svetskih gradova na listi Ujedinjene Banke Švajcarske.

Čikago je veliki svetski finansijski centar i drugi po veličini poslovni centar u Sjedinjenim Američkim Državama. Grad je sedište Banke Federalnih Rezervi (Sedmi okrug Federalnih Rezervi). Grad je takođe dom velikih finansijskih i berzi derivata.

Proizvodnja, štampanje, izdavanje i prehrambena industrija takođe igraju glavne uloge u privredi grada. Nekoliko medicinskih proizvoda i usluga preduzeća imaju sedište u Čikagu, uključujući Bakter Internacional, Boeing, Abot laboratorije i finansijske usluge zdravstvene uprave Dženeral Elektrik.

Čikago je sedište 12 najbogatijih kompanija, kao i 17 najbogatijih finansijskih kompanija.

U Čikagu se nalazi sedište Makdonaldsa, Kraft Fudsa, Motorole i mnogih drugih.

Saobraćaj[uredi | uredi izvor]

Čikago ima dva međunarodna aerodroma, Ohej aerodrom i Midvej aerodrom. Postoje i manji aerodromi u okolini. Gradski prevoz u Čikagu je pod upravom preduzeća CTA-a.

Administrativna podela[uredi | uredi izvor]

Karta oblasti

Grad je podeljen na sedamdeset i sedam oblasti.

Sport[uredi | uredi izvor]

Čikago je grad iz kog dolaze brojne poznate sportske ekipe iz američkih profesionalnih liga. Najpoznatija je naravno košarkaška ekipa šestostrukih NBA prvaka Čikago Bulsa, a osim nje Čikago ima i klub američkog fudbala Čikago Bers, hokejaški Čikago Blekhoks, bejzbolske Čikago Kabs i Čikago Vajtsoks, i fudbalski Čikago Fajer.

Svoje domaće utakmice košarkaši Bulsa i hokejaši Blekhoksa igraju u dvorani Junajted centar, koja godišnje ugosto više od 200 manifestacija. Fudbalski timovi dele stadion Soldžer Fild, a bejzbolske imaju zasebne stadione, pa tako Kabsi igraju na Rigli Fildu, a Vajtsoksi na Celular Fildu.

Partnerski gradovi[uredi | uredi izvor]

Čikago je pobratimljen sa sledećim gradovima:[2]

Kriminal u Čikagu[uredi | uredi izvor]

Čikago spada među srednje sigurne velike gradove u SAD. Kao i u ostatku zemlje stopa kriminala je opala nakon vrhunca tokom devedesetih.

U periodu od 1990. do 2007. 12.639 lica je ubijeno.

God. Br. ubistava God. Br. ubistava God. Br. ubistava
1990. 851 2000. 633 2010. 436
1991. 927 2001. 667 2011. 435
1992. 943 2002. 656 2012. 506
1993. 855 2003. 601
1994. 931 2004. 453
1995. 828 2005. 451
1996. 796 2006. 471
1997. 761 2007. 448
1998. 704 2008. 513
1999. 643 2009. 459


Reference[uredi | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 „Illinois Trend Report 2: State and Complete Places”. Arhivirano iz originala na datum 03. 04. 2012. Pristupljeno 31. 12. 2012. 
  2. ^ „Chicago Sister Cities”. Chicago Sister Cities International. 2009. Pristupljeno 22. 7. 2009.  Grad Čikago - gradovi pobratimi


Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]