Edgar Alan Po

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Edgar Alan Po
Edgar Allan Poe 2.jpg
Edgar Alan Po
Puno ime Edgar Alan Po
Datum rođenja (1809-01-19) 19. januar 1809.
Mesto rođenja Boston
SAD
Datum smrti 7. oktobar 1849.(1849-10-07)(40 god.)
Mesto smrti Baltimor
SAD

Edgar Alan Po (engl. Edgar Allan Poe; Boston, 19. januar 1809Baltimor, 7. oktobar 1849), američki književnik, pesnik, urednik literarnih magazina i jedan od najznačajnijih predstavnika američkog romantizma. Edgar Alan Po, za života gotovo nepoznat, postao jedan od najuticajnijih američkih pesnika kada su vrednost njegovog dela otkrili francuski pesnici Bodler, Malarme i Valeri. Njegove kratke pripovetke smatraju se pretečom detektivskog romana.

Biografija[uredi]

Njegov otac i majka, Dejvid Po ml. i Elizabeta Hopkins Po (oboje glumci) preminuli su u roku od dve godine (otac 1810, majka 1811.) nakon njegovog rođenja - nakon toga, Po je odveden u Ričmond, gdje je živeo kod Džona Alana, te onda poslan u Englesku gde je od 1815. do 1820. pohađao Manor School u Svindon Njuingtonu. Nikad legalno usvojen, prezime Alan uzeo je kao srednje ime. Porodica Po je inače poreklom iz Škotske, gde je rođen i Edgarov otac.

Godine 1826, Po odlazi na studije na virdžinijski univerzitet pod imenom, ali je izbačen zbog kockarskih dugova, što ga dovodi u svađu s Džonom Alanom koji ga se tada odrekao kao sina. Godine 1827. pridružio se vojsci, lagavši o svom imenu i starosti; 1830. stiže do Vest Pointa, ali je izbačen godinu kasnije zbog neizvršavanja dužnosti.

O sledećem periodu Poova života malo se zna, osim da je 1833. živeo s očevom sestrom u Baltimoru. Nakon što je s kratkom pričom Poruka u Boci osvojio 50 dolara, započinje karijeru pisca: u časopisima Sadern literari mesindžer (u Ričmondu, gde je stvarao od 1835. do 1837.), te filadelfijskim Bartonz džentlmenz magazin i Grejemz magazin (18391843.), izlaze neka od njegovih najpoznatijih dela.

Godine 1835, Po se ženi trinaestogodišnjom rođakinjom Virdžinijom Klem, koja će kasnije od posledica tuberkuloze postati invalid, te na kraju i preminuti, što se smatra uzrokom Poovog neobuzdanog alkoholizma. Slavna pesma Anabel Li (1849.) posvećena je Virdžiniji.

Njegova prva zbirka, Priče iz Groteske i Arabeske, pojavila se 1840. godine, a sadrži jedno od njegovih najpoznatijih dela, Pad kuće Ašerovih. U ranim četrdesetim godinama 19. veka, izlazi i Školjkareva prva knjiga, njegovo najprodavanije djelo.

Mračna poema o izgubljenoj ljubavi, Gavran donela je Pou svetsku slavu kad je izdana 1845, a Ubistva u Rue Morgue te Ukradeno pismo, takođe iz tog perioda, smatraju se Poovim najpoznatijim kriminalističkim romanima. Takođe, bio je aktivan književni novinar.

Godine 1848, depresivan i u očaju, Po pokušava samoubistvo. Nakon toga je nakon zabave na putu novoj zaručnici nestao na tri dana. Pojavio se u vrlo čudnom stanju u Baltimoru, gde je i na kraju preminuo 7. oktobra 1849.

Dela[uredi]

Poov opus obiluje romanima, kratkim pričama te pesmama i smatra se ogromnim doprinosom svetskoj književnosti, pogotovo u žanru horora i kriminalistike.

Pripovetke[uredi]

  • Ubistvo
  • Berenica
  • Crni mačak
  • Bačva amontillada
  • A Descent into the Maelstrom
  • The Devil in the Belfry
  • Anđeo svega čudnog
  • Posed Arnhajm
  • Eleonora
  • Činjenice o slučaju gospodina Valdemara
  • Pad kuće Ušer
  • Zlatni kukac
  • Đavo perverznosti
  • The Island of the Fay
  • Landorov letnikovac
  • Maska crvene smrti
  • Mesmeričko otkrivenje
  • Ubistvo u ulici Morgue
  • Duguljasti sanduk
  • Jama i klatno
  • Prevremeni pokop
  • Ukradeno pismo
  • Tišina
  • Izdajničko srce
  • The Thousand-and-Second Tale of Scheherezade
  • Fon Kempelen i njegovo otkriće
  • William Wilson
  • Čovek svetine
  • Rukopis pronađen u boci
  • Ligeja

Romani[uredi]

  • Avanture Artura Gordona Pima
  • Dnevnik Džulijusa Rodmana
  • Sfinga
  • The System of Dr. Tarr and Professor Fether
  • A Tale of the Ragged Mountains
  • The haunted Palace

Pesme[uredi]

  • Alone
  • Anabel Li
  • Eldorado
  • Leonora
  • Sonnet: To Science
  • Zvona
  • Gavran
  • To Helen
  • Ulalume

Spoljašnje veze[uredi]

Više informacija na temu
Edgar Alan Po
pronađite na Vikipedijinim sestrinskim projektima:
Pretražite Ostavu Mediji na Ostavi
Pretražite Vikizvornik Tekstovi na Vikizvorniku