Krupac (Pirot)
Krupac | |
---|---|
![]() Krupac | |
Administrativni podaci | |
Država | Srbija |
Upravni okrug | Pirotski |
Grad | Pirot |
Stanovništvo | |
— 2011. | ![]() |
Geografske karakteristike | |
Koordinate | 43° 07′ 13″ S; 22° 40′ 14″ I / 43.120166° S; 22.670666° I |
Vremenska zona | UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST) |
Aps. visina | 486 m |
Ostali podaci | |
Poštanski broj | 18307 |
Pozivni broj | 010 |
Registarska oznaka | PI |
Krupac je naselje Grada Pirota u Pirotskom okrugu. Prema popisu iz 2011. ima 1302 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 1444 stanovnika).
Ovde se nalaze Crkva Svetog Nikole u Krupcu i Spomen crkva Svetog Jovana Glavoseka u Krupcu. U blizini se nalaze Krupačko jezero i Vrelo Klok.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Crkva_Svetog_Jovana_Glavoseka_kod_Krupca.jpg/222px-Crkva_Svetog_Jovana_Glavoseka_kod_Krupca.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%86_%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82_%D0%A6%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0_15_01_2009_%D0%9C%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B.jpg/220px-%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%86_%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82_%D0%A6%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0_15_01_2009_%D0%9C%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B.jpg)
Ovde je rođen Svetislav Antić.
Istorija
[uredi | uredi izvor]Do sad otkriveni ·arheoljoški tragovi i dokazi upućuju na zaključak da je antički Krupac bio dosta razvijeno, i napredno rimsko, pretežno vojničko naselje, sa mostom preko Nišave u pravcu Vojničkog puta.
Pri prekopavanju, povremeno je nalažen i novac. Meštanin Mirko Krstić je pronašao novčić sa dikom Heraklita. Stariji ljudi pričaju da su ranije nadazili „kostadinke" (novac cara Konstantina), kao i da je bilo para „od cara Adrijana". Verovatno da je novčića nađeno više nego što se priča i zna, adi da nalazači nisu uvek bili dovoljno poverljivi. U selu se priča kako je Milutina Krstića prevario neki nepoznati čovek i po veoma niskoj ceni kupio od njega „čudne ćupove" i novčiće iz njih. Poznato je i da su mnogi pronađeni predmeti, naročito keramika, unšdžteni od strane seljaka, ili su bili bačeni i zatureni ako su bili „bezvredni". Milan Madić je, na primer, iskopao urnu, načinjenu od kamena kakav se u ovom kraju ne može naći. Urna je bida oblika kocke, spoljnih dimenzija 27 h 27 h 17 santimetara, a unutrašnjih 12 h 12, sa dubinom od 7,5 santimetara, sa poklopcem od mermera. Ispunjena je bila pepelom i jednom ugljenisanom kosti. Urna je bila bez ikakvih ukrasa i natpisa. Midan Madić je prilikom kopanja temelja za pomoćnu zgradu iskopao i dva groba, u kojima su se lobanje umrlih još raspoznavale. Grobovi su bili zaštićeni pločama, koje su bile „tako čvrsto spojene da su ih jedva razdvojili". Milutin Krstić–Ikšin našao je u svom dvorištu posuće od keramike, koje su seljaci nazvali „čudni ćupovi", jer su bili nepravilnog oblika.
Do sad najstariji pisani pomen Krupca, pod. imenom Kurupič, nalazimo u turskim izvorima iz 1576–77. godine. Na pomen Krupca, pod nazivom Kurpič, nailaznmo i u 1606. godini. Pominje se u spisku načelnika otomanskih vojnika kaze Šehirkoj (Pirota), Ahmed beja. Dokument je datiran ramazana 1014 – 29 šabana 1015 (10. 1 – 30. HP 1606. godine). U ovom spisku, u kojem se pominju i druga sela pirotskog kraja, za Kurpič (Krupac) se kaže da je u njemu vojničkom obavezom obuhvaćeno šest „baština“.
Predtursko najstarije stočarsko-zemljoradnička naselje Krupca, prema relevantntim indikacijama,– nije bilo naseljeno na temeljima rimskog „Krupca, već više njega, na šumskom i zaravnjenom terenu prema sadašnjem potezu „Sveti Antanas". Prema ostacima, na mestu Antanas nadazida se crkva sa crkvenim zgradama, od koje danas nema skoro nikakvog traga.
Posle Turaka, preci mnogih rodova su svoje posede stvorili zaposedanjem napuštene turske (u stvari svoje) zemlje, negde u prvoj podovini idi sredini 18. veka. Takav slučaj je sa Mijalkovim rodom, zatim sa današnjim Miličinim, Kolejinim, Božilovim i još nekim rodovima. Sigurno je da bi se ovakvo poreklo imovine mogdo utvrditi za još koji starinački rod,–da kasnijom kupoprodajom zemljišni odnosi nisu postali poremećeni.
U prvom srpskom ustanku (1804–1812), naseljavanje Krupca bilo je za kraće vreme „uoporeno, jer su se, zbog blizine borbenog područja, turski vojnički odredi češće kretali Ponišavljem.
U mestu se 1896. godine pominje četvororazredna osnovna škola sa 92 đaka.[1]
Intenzivnije naseljavanje Krupca usdedido je tek od tridesetih godina H1H veka. Ono je imalo svoj prirodni podstrek, jer je, pre svega, bido izazvano društveno–ekonomskim zakonitostima, to jest porastom potreba i većim jačanjem ratarske i robne komponente proizvodnje. Ali intenzivnije zaseljavanje Krupca bilo je izazvano i nekim posebnim okolnostima: haranjem kuge 1837. godine i procesom čifličenja seljaka (stvaranje čiflika).[2]
Demografija
[uredi | uredi izvor]U naselju Krupac živi 1213 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 45,0 godina (42,3 kod muškaraca i 47,9 kod žena). U naselju ima 443 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,26.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
|
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Otvaranje_biblioteke_u_selu_Krupac.jpg/220px-Otvaranje_biblioteke_u_selu_Krupac.jpg)
m | ž |
|||
? | 9 | 10 | ||
80+ | 17 | 39 | ||
75—79 | 36 | 63 | ||
70—74 | 42 | 60 | ||
65—69 | 41 | 52 | ||
60—64 | 57 | 40 | ||
55—59 | 44 | 40 | ||
50—54 | 49 | 38 | ||
45—49 | 65 | 54 | ||
40—44 | 51 | 51 | ||
35—39 | 55 | 42 | ||
30—34 | 32 | 32 | ||
25—29 | 39 | 36 | ||
20—24 | 43 | 40 | ||
15—19 | 48 | 43 | ||
10—14 | 41 | 27 | ||
5—9 | 35 | 20 | ||
0—4 | 33 | 20 | ||
Prosek : | 42,3 | 47,9 |
| ||||||||||||||||||||||||
|
Pol | Ukupno | Neoženjen/Neudata | Oženjen/Udata | Udovac/Udovica | Razveden/Razvedena | Nepoznato |
---|---|---|---|---|---|---|
Muški | 628 | 155 | 413 | 47 | 12 | 1 |
Ženski | 640 | 83 | 411 | 135 | 11 | 0 |
UKUPNO | 1.268 | 238 | 824 | 182 | 23 | 1 |
Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija |
---|---|---|---|---|---|
Muški | 276 | 36 | 0 | 0 | 144 |
Ženski | 184 | 37 | 0 | 0 | 105 |
UKUPNO | 460 | 73 | 0 | 0 | 249 |
Pol | Proizvodnja i snabdevanje | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
Muški | 3 | 11 | 16 | 7 | 18 |
Ženski | 0 | 2 | 17 | 4 | 0 |
UKUPNO | 3 | 13 | 33 | 11 | 18 |
Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad |
Muški | 1 | 1 | 10 | 6 | 4 |
Ženski | 0 | 3 | 1 | 5 | 8 |
UKUPNO | 1 | 4 | 11 | 11 | 12 |
Pol | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato | |
Muški | 4 | 0 | 0 | 15 | |
Ženski | 0 | 0 | 0 | 2 | |
UKUPNO | 4 | 0 | 0 | 17 |
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ "Otadžbina", Beograd 1896. godine
- ^ Jovan Ćirić i Vitomir Živković, Krupac : geografija, istorija, društveni život, narodnooslobodilački rat, 1974, str. 71
- ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9.
- ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9.
- ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7.