Oksid

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Oksid je opšti naziv za svako neorgansko hemijsko jedinjenje, u kome se javlja hemijska veza između kiseonika i nekog drugog elementa.

Oksidi imaju međusobno veoma različite hemijske i fizičke osobine, koje zavise od elektronegativnosti elementa koji se jedini sa kiseonikom: od skoro nereaktivnih čvrstih supstancija sa veoma visokim temperaturama topljenja (npr. oksid volframa), preko umereno reaktivnih tečnosti (npr. voda), do veoma reaktivnih gasova (npr. azot suboksid).

Oksidi takođe mogu imati i osobine koje idu od kiselih do baznih. Tako postoje:

  • kiseli oksidi- npr. ugljen-dioksid ili sumpor(VI)-oksid, koji reaguju sa bazama i vodom
  • oksidi sa kiselim osobinama - npr. silicijum oksid, reaguju sa jakim bazama ali ne i sa vodom
  • bazni oksidi- npr. oksidi metala IA i IIA grupe, reaguju sa kiselinama i vodom
  • oksidi sa baznim osobinama - npr. mangan monoksid ili hrom monoksid, reaguju sa kiselinama ali ne i sa vodom
  • amfoterni oksidi - npr. aluminijum-oksid, ne reaguju sa vodom ali reaguju i sa kiselinama i sa bazama
  • neutralni oksidi- npr. ugljen-monoksid, ne reaguju sa vodom, kiselinama ni bazama.

Sem oksida postoje i:

Davanje imena[uredi]

Postoji nekoliko načina građenja imena oksida, od kojih je većina ostala samo kao navika ili u istoriji.

Trenutno, u skladu sa nomenklaturom IUPASa, imena oksida se grade po opštem šablonu imenovanja prostih neorganskih jedinjenja. Za okside ovaj šablon izgleda:

ime_elementa(njegov oksidacioni broj)- oksid

Na primer sumpor(IV)-oksid.

U slučaju, kada dati element gradi samo jedan poznati oksid, oksidacioni broj hemijskog elementa ne mora da se navodi.

Ova nomenklatura se trenutno koristi u naučnim krugovima.

Mnogi oksidi imaju nazive koji uopšte nisu davani po nomenklaturi već su od davnina ukorenjeni u narodu. Na primer: voda je oksid vodonika, kalcijum(II)-oksid je poznat pod nazivom negašeni kreč.

Važniji oksidi[uredi]

U najpoznatije okside ubrajaju se:

Važniji peroksidi[uredi]

  • H2O2 - vodonik - peroksid

Spoljašnje veze[uredi]