Knjaževsko-srpski teatar

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Knjaževsko-srpski teatar
Adresa
Daničićeva 3
Grad
Država Zastava Srbije Srbija
Otvoreno 1835
www.joakimvujic.com


Knjaževsko-srpski teatar je pozorište u Kragujevcu osnovano 1835. godine.

Istorijat[uredi]

Zastava Knjaževsko-srpskog teatra
Scena Joakim Vujić

Teatar u Kragujevcu koji je nosio ime Joakima Vujića, direktora prvog srpskog teatra osnovanog u Kragujevcu 1835. godine,[1] izrastao je po svom repertoarskom izrazu i scenskom tretmanu u moderno savremeno pozorište.

Na sceni ovog pozorišta odnegovana je čitava plejada vrsnih umetnika koji su ostavili dubokog traga u istoriji pozorišne umetnosti zemlje: Ljuba Tadić, Mija Aleksić, Branislav Ciga Jerinić, Mileva Žikić, Budimir Buda Jeremić, Miodrag Marić, Rajko Stojadinović, Ljubomir Kovačević, Jovan Mišković Miško, Sava Baračkov, Gorica Popović, Ljubomir Ubavkić Pendula, Mirko Babić...

Hatišerifom od 1830. i 1833. godine Srbija dobija autonomiju i pravo da podiže kulturno-prosvetne i zdravstvene ustanove. Zahvaljujući činjenici da je Kragujevac u to vreme prestonica obnovljene Srbije u kome je Knez Miloš Obrenović podigao svoj dvor sa upravnim i administrativnim aparatom, u njemu se utemeljuju: Knjažesko-srbska Tipografija, Novine Serbske pod uredništvom Dimitrija Davidovića, Gimnazija (1833. godine), Knjažesko-srbski teatar (1835. godine), Knjažesko-srbska banda koju osniva Jožef Šlezinger, Liceum Knjažestva Serbskog (1838. godine), muzej, biblioteka, galerija slika, Sud kragujevački (1820. godine), bolnica, prva apoteka (1822. godine).

U Kragujevcu se prve pozorišne predstave pominju još 1825. godine. Pripremao ih je i izvodio učitelj Đorđe Evgenijević sa đacima. Prilikom svog dolaska u Kragujevac u njima je učestvovao i Joakim Vujić. On je došao na poziv Kneza Miloša u jesen 1834. godine i postavljen je za direktora Teatra sa zadatkom da organizuje rad pozorišta.

Knjažesko-srbski teatar smešten je u adaptiranim prostorijama tipografije i imao je binu, lože i parter. Repertoar Teatra činila su uglavnom dela Joakima Vujića, a glumački ansambl, pored Vujića koji je bio glavni glumac i reditelj, sačinjavali su mladi činovnici i đaci gimnazije.[2]

Prve predstave održane su u vreme zasedanja Sretenjske skupštine od 2. do 4. februara 1835. godine, kada su prikazani Vujićevi komadi uz muziku koju je komponovao Jožef Šlezinger. Za tri dana izvedene su četiri predstave: Fernando i Jarika, La Peruz, Bedni stihotvorac i Begunac. Pozorišnu publiku sačinjavali su Knez sa porodicom, činovnici i pozvani gosti, kao i poslanici u vreme skupštinskih zasedanja.

Na Sretenje Gospodnje, petnaestog februara 1835. godine (2. februara, po starom kalendaru), u adaptiranim prostorijama kragujevačke Tiografije, prikazao je Joakim Vujić svoj pozorišni komad Fernando i Jarika, prema delu Karla Ekartshauzena.[3]

Repertoar[uredi]

Na repertoaru Knjaževsko-srpskog teatra u sezoni 2009-2010. nalaze se 27 pozorišnih predstava, između ostalih : Nikolaj Koljada Bajka o mrtvoj carevoj kćeri u režiji Boška Dimitrijevića, Đorđe Milosavljević Kontumac u režiji Žanka Tomića, Karlo Kolodi Pinokio u režiji Dušana Bajina, Jovan Sterija Popović Laža i paralaža u režiji Dragana Jakovljevića, Furio Bordon Poslednje mene u režiji Masima Lukonija, Aleksandar Đaja Povratak kneževog sokola u režiji Boška Dimitrijevića, Nikolaj Vasiljevič Gogolj Dnevnik jednog ludaka monodrama Ivana Vidosavljevića, Miloš Crnjanski Seobe u režiji Pjer Valter Polica, Miloš Janoušek Gusari reditelj Jan Čanji, Danko Popović Konak u Kragujevcu u režiji Vladimira Lazića, Branislav Nušić Gospođa ministarka u režiji Jovana Grujića, Harold Pinter, Hajner Miler i Platon Klub Novi svetski poredak u režiji Aleksandra Dunđerovića.[4]

Izdavaštvo[uredi]

Dan Teatra[uredi]

Na Dan Teatra[6], svakog 15. februara, najeminentnijim piscima, glumcima, rediteljima, scenografima, kompozitorima Teatar uručuje:

Autor Statuete Joakim Vujić je Nikola Koka Janković, rođen u Kragujevcu 1926. godine, vajar i član SANU, Srpske akademije nauka i umetnosti.

Dobitnici Statuete Joakim Vujić[uredi]

Biljana Srbljanović, dobitnica Statuete Joakim Vujić 2007
Mirko Babić, dobitnik Statuete Joakim Vujić 2009
Boro Drašković, dobitnik Statuete Joakim Vujić 2011.

Dobitnici Prstena sa likom Joakima Vujića[uredi]

Prsten sa likom Joakima Vujića
Nebojša Bradić

Dobitnici Medaljona sa likom Joakima Vujića[uredi]

  • 2013. - Ambasada SAD u Beogradu
  • 2014. - Kulturni i dokumentacioni centar Srba u Mađarskoj

Ostale aktivnosti[uredi]

Knjaževsko-srpski teatar

Iz Teatra su 1965. inicirani Susreti profesionalnih pozorišta Srbije Joakim Vujić (centralne Srbije), koji su svake godine u maju održavani u drugom od desetak gradova, sve do 2003. godine. Od 2004. godine Teatar je stalan domaćin Festivala najboljih pozorišnih predstava Srbije po tekstovima domaćih autora, JoakimFest[7], a od oktobra 2006. godine i Međunarodnog pozorišnog festivala malih scena, JoakimInterFest, koji je od 2010. godine član dve međunarodne pozorišne mreže, Nove evropske pozorišne akcije NETA i Međunarodne pozorišne mreže svetskih pozorišta InterAkt.[8]

Teatar nastoji da razvije i druge delatnosti osim prikazivanja predstava. Od 2005. pokrenuo je izdavačku delatnost sa stalnim časopisom Joakim[9], osnovana je Galerija Joakim[10], naručio monografije svih dobitnika Statuete Joakim Vujić (edicija Joakimovi potomci[11]), 2009. godine objavio prvu knjigu iz edicije Premijera[12], započeo istraživanje i objavljivanje kragujevačkog dramskog nasleđa. Predstave se izvode kako na Sceni Joakim Vujić tako i na Sceni Ljuba Tadić, aktivna je i Teatroteka, a od februara 2007. godine počinje sa radom Scena Mija Aleksić, tako da Kragujevcu priliči naziv Teatropolis, koji je proklamovan na 170. godinu od osnivanja najstarijeg pozorišta u obnovljenoj Srbiji.[13] Od 2010. godine Teatar je član Međunarodne pozorišne mreže svetskih pozorišta InterAkt.[14]

Na predlog Upravnog odbora Teatra Joakim Vujić 14. februara 2007. godine, Skupština Grada Kragujevca donela odluku kojom se najstarijem srpskom teatru vraća prvobitni naziv Knjaževsko-srpski teatar.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

  • Kragujevačko pozorište 1835-1951 autor: Rajko Stojadinović, izdanje 1975.
  • Kragujevačko pozorište 1951-1984 autor: Rajko Stojadinović, izdanje 2005, ISBN 86-82911-02-7

Spoljašnje veze[uredi]