Manastir Vojlovica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu


Koordinate: 44° 49′ 41" SG Š, 20° 41′ 06" IGD

Manastir Vojlovica
Manastir Vojlovica
Manastir Vojlovica
Opšte informacije
Mesto Pančevo
Opština Pančevo
Država Zastava Srbije Srbija
Vrsta spomenika manastir
Vreme nastanka kraj XIV veka
Tip spomenika Spomenik kulture od izuzetnog značaja
Vlasnik SPC
Nadležna ustanova za zaštitu Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo
Nadležna institucija
Sedište Pančevo
Adresa Starčevački put bb 26000 Pančevo
Telefon (013) 325 013
Faks (013) 325 013

Manastir Vojlovica je manastir Srpske pravoslavne crkve koji se nalazi kod Vojlovice, u jugoistočnom predgrađu Pančeva, na oko 5,5 kilometara prema Starčevu, u krugu Rafinerije „Pančevo“. Prema najstarijoj verziji, manastir je osnovao 1383. despot Stefan Lazarević, sin kneza Lazara, a najstariji pouzdani izvor ostavio je jeromonah Partenije 1542. godine (neka predanja govore da su crkvu podigli monasi koji su se doselili iz srpskih krajeva). U manastiru postoji zapis iz 1799. koji navodi na to da je despot Stefan Lazarević obnovio manastir 1405. godine. Oduvek je bio važno duhovno središte ovog dela Banata.[1]

Istorija[uredi]

Manastir je nebrojano puta razaran, zatvaran, spaljivan, a monasi su odvođeni u ropstvo ili mučki ubijani. Na osnovu istorijskih zapisa najveća razaranja, ali istovremeno i obnove manastira, vezana su za 18. vek (1716, 1738, 1788).[1] Tokom Drugog svetskog rata u manastiru su Nemci držali zatočene srpskog patrijarha Gavrila Dožića i vladiku žičkog Nikolaja Velimirovića. Zbog podizanja Rafinerije nafte u Pančevu koja je izgrađena na manastirskom posedu 1965. život u manastiru Vojlovici je bio ugašen. Problem je posle više godina prevaziđen, život u manastiru je obnovljen, a fabrika i manastir danas postoje u retko viđenoj simbiozi.[1] Poslednji put je rekonsturisan i obnavljan 19811988. godine[2]. Uz obnovu, urađeni su i konzervatorsko-restauratorski radovi na crkvi, na osnovu kojih je krajem 80-ih godina, ukazano na to da u crkvenoj građevini postoji više slojeva živopisa, iz različitih perioda gradnje i obnove, gde najstariji sloj potiče iz 15. ili prve polovine 16. veka.[3] U aprilu 2012. je dogovoreno da deo placa koji se nalazi u sastavu Rafinerije bude vraćen manastiru.[4]

Arhitektura[uredi]

Na južnoj strani manastira odmah pored crkve nalazi se grob sa templarskim krstom. U krugu manastira nalazi se crkva Svetih arhanđela Mihaila i Gavrila i konak. Poseduje pozlaćeni ikonostas iz 18. veka sa tridesetak ikona.

Jednobrodnoj crkvenoj građevini sa polukružnom oltarskom apsidom, pravougaonim pevničkim prostorijama, osmostranim kubetom nad naosom i slepim kubetom nad pripratom, dozidana je još jedna priprata 1752. godine, za vreme igumana Pajsija Milutinovića. Visoki barokni zvonik sa delom nove priprate prizidan je uz crkvu (Pajsijevu pripratu) 1836. godine. Baroknom izgledu crkve, pored karakterističnog zvonika, doprinosi i niz polukružnih arkada na stubićima iznad kordonskog venca na Pajsijevoj priprati.

U XVIII veku, za vreme igumana Joanikija Miljkovića, izgrađeni su konaci, oslikani unutrašnji zidovi hrama i načinjen visoki barokni ikonostas, kome se kao autor pominje moler Aksentije iz Pančeva. Sadrži oko 30 ikona sa starozavetnim i novozavetnim likovima, ikonostas je pozlaćen. Tokom 1890. godine na manastirskom posedu osnovana je mala kapela nad vodenicom. Današnja časna trpeza od mermera potiče iz 1816. godine.

Zidno slikarstvo crkve posvećene Svetim arhanđelima Mihailu i Gavrilu, pratilo je hronološki faze gradnje i obnove crkve. Početkom osamdesetih godina XX veka ispod sloja uljanog slikarstva iz 1797/1798, godine, otkriveno je starije slikarstvo iz dva perioda: sloj iz XV ili prve polovine XVI veka i sloj s kraja XVII ili početka XVIII veka. Mlađi sloj zidnog živopisa manastira Vojlovice nastao je 1730/1732 godine čiji je autor David iz Selenice, isti slikar koji je oslikao crkvu manastira Drače i priprate manastira Manasije (Resave).[5]

Danas je Vojlovica muški manastir.

Bogoslužbene knjige, ali i drugi pokretni vredni predmeti manastira Vojlovice kao što su ikone, slike, ikonostas proglašeni su za spomenike kulture rešenjima iz 1952. i 1968. godine, a 1991. godine Manastir Vojlovica stiče status spomenika kulture od izuzetnog značaja.[1]

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]