Šipovo

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Šipovo

Panorama Šipova
Panorama Šipova

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Bosne i Hercegovine Bosna i Hercegovina
Entitet Zastava Republike Srpske Republika Srpska
Opština Opština Šipovo
Stanovništvo
Stanovništvo (2013) 4.052
Položaj
Koordinate 44°17′N 17°05′E / 44.28, 17.08
Vremenska zona centralnoevropska:
UTC+1
Šipovo na mapi BiH
{{{alt}}}
Šipovo
Šipovo na mapi BiH
Ostali podaci
Pozivni broj 050


Koordinate: 44° 16′ 48" SGŠ, 17° 04′ 48" IGD

Šipovo je gradsko naselje u opštini Šipovo koje se nalazi u "južnom džepu" zapadnog dijela Republike Srpske, BiH. Prema preliminarnim podacima popisa stanovništva 2013. godine, u naseljenom mjestu Šipovo ukupno je popisano 4.052 lica.[1] To je prvenstveno brdsko planinsko područje ispresecano rijekama Janj i Plivom, kao i rečicama Sokočnicom, Lubovicom i Volaricom. U neposrednoj blizini grada nalazi se srednjovekovna tvrđava znana kao Sokol na Plivi.

Geografske odlike[uredi]

Pogled na Šipovo

Šipovo se nalazi u sjeverozapadnom dijelu Republike Srpske, oko 85 kilometara od glavnog grada RS Banja Luke.

Teren oko ušća rijeke Janj u Plivu je ravničast i brdovit sa nadmorskom visinom od oko 440 m i on se postepeno diže i prelazi u planinsko područje sa najvišom visinom na jugu planina Vitorog (1906 m), na sjeveru planina Lisina (1335 m), na istoku Gorica (1267 m), i na zapadu Čardak (1452 m).

Reljef opštine Šipovo sačinjavaju sljedeće reljefne cjeline:

  1. Planinski masivi (Vitorog, Plazenica, Ravna gora, Gorica, Lisina i Čardak);
  2. Površi i visoravni (natpoljsko-čuklićka, podobzirsko-pribeljačka i strojičko-podovska);
  3. Doline rijeka Plive i Janja.

Reljef predjela Šipova najvećim dijelom je građen od sedimentnih krečnjačkih stijena i dolomita. Krečnjačke površine ispresijecane su brojnim tektonskim pukotinama na kojima su stvorene brojne forme reljefa (vrtače, uvale, jame, pećine) među kojima je najpoznatija Vaganjska pećina (990 metara nadmorske visine) sa brojnim ukrasima stalaktita i stalagnita.

Gradsko urbano područje smješteno je na sjevernom dijelu opštine u slivu navedenih rijeka u kojem živi oko 60% cjelokupnog stanovništva opštine Šipovo. U saobraćajnom smislu preko opštine Šipovo prolaze dva važna komunikacijska pravca dolinom rijeka Pliva i Janj a to su: pravac Banja Luka-Šipovo-Kupres i pravac Jezero-Šipovo-Glamoč.

Klima[uredi]

Oblast oko rijeke Janj

U geomorfološkom pogledu Šipovo spada u brdsko-planinsko područje koje se iznad mora u prosjeku diže za oko 800 m. Šipovo u globalnom klimatskom pogledu nalazi se u pojasu umjereno kontinentalne klime, a i sa određenim diferencijacijama koje su uzrok razlike u nadmorskoj visini, topografskim i vegetacijskim elementima. Temperatura vazduha je osnovni klimatski element. Srednja godišnja temperatura iznosi +10 °C, srednja ljetnja temeperatura iznosi oko +20 °C a srednja zimska temperatura kreće se oko 0 stepeni. Srednja godišnja insolacija iznosi 1800 sati ili prosječno 5 sati dnevno. Srednja godišnja relativna vlažnost vazduha izosi oko 85%. Padavine su vrlo bitan klimatski element. Srednja vrijednost padavina je 990 mm godišnje. Prosječan broj dana pod snijegom je 120 dana a vegetacioni period traje oko 250 dana. Magla u Šipovu je česta pojava i sa velikim brojem dana u godini. Vjetrovi su česta pojava na južnom dijelu opštine (Janjska visoravan) jer se preko Janja ukrštaju mediteranske i kontinentalne vazdušne mase.

Istorija[uredi]

Istorija ovoga kraja seže u antičko doba. Plodna zemlja, značajna rudna bogastva, blaga klima i povoljan geografski položaj osigurali su da okolina Šipova bude nastanjena od najranijih vremena. Iza ilirskih plemena Sapuata i Emantina koja su pripadala plemenskom savezu Mezeja, koji su vladali prostorom između Vrbasa, Save i Bosne, ostali su u dolinama Janja i Plive ostaci brojnih utvrda i naselja. Gradine, kako su poznate u narodu a ima ih preko 30, pripadaju kasno-bronzanom i ranijem željeznom dobu, u periodu od 1500—1000. godine p. n. e. Naselje Volari je staro ilirsko naselje koje se zvalo Volorai, a zaselak Sarići je nosilo ime Sarite.

Mezeje je nakon sloma Batonovog ustanka konačno pokorio rimski vojskovođa Germanik 9. godine. Rimljani su nakon toga podijelili do tada jedinstvenu oblast na provincije Panoniju i Dalmaciju. Šipovo je pripalo Dalmaciji.

Poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma, opština Šipovo u cjelini, ušla je u sastav Republike Srpske.

Privreda[uredi]

Opština Šipovo raspolaže sa veoma značajnim prirodnim resursima: šume, rude, rijeke (Pliva, Janj, Lubovica), obradive površine, livade i pašnjaci.

Postoji više rudnih nalazišta: ruda gipsa u Volarima i Stupnoj; ruda bentonita u Sokocu i Gredi; mrki ugalj u Brdjanima; dolomitni građevinski pijesak u Lubovu; polimetalni minerali (bakar, željezo, živa, mangan); kristalni kvarc na južnim padinama Lisine. Sada se eksploatišu rude gipsa, bentonita, kao i pijesak.

Opština Šipovo raspolaže dobrim i bogatim vodenim resursima. Rijeke Pliva i Janj sa svojim pritokama predstavljaju veliku vrijednost i potencijal za izgradnju mini protočnih hidrocentrala.

Opština Šipovo raspolaže mrežom puteva ukupne dužine 220 km. Na asfaltne otpada 90 km, makadamske 80 km a na zemljane 50 km.

U Šipovu je 31. oktobra 2011. otvorena fabrika za proizvodnju alkalno aktiviranog bentonita preduzeća „Bentonit“ i „Bentoprodukt“.[2] Većinski vlasnik je Rus Adam Vitarigov kome je Vlada Republike Srpske 2006. dala koncesiju.[2] U fabriku je uloženo 4,5 miliona evra.[2]

Međunarodna pomoć[uredi]

U periodu 1996. - jul 1999. uz međjunarodnu pomoć relizovana su sledeća ulaganja na području šipovačke opštine:

popravka kuća (9.2 mil. KM), infrastruktura (6.3 mil. KM), školstvo (1.5 mil. KM), zdravstvo (0.5 mil. DEM), poljoprivreda (0.6 mil. KM), jačanje institucija (0.2 mil. KM).

U Šipovu postoje dvije digitalne telefonske centrale iz mreže fiksne telefonije. Kapacitet centrale u Šipovu je 3904 priključka, a centrale u Pljevi je 368 priključaka. U gradskoj dolini funkcioniše mobilna telefonija, dostupni su sva tri mobilna operatera stim što je HT telekom sa ograničenim signalom.

Sport[uredi]

Šipovo je sjedište fudbalskog kluba Gorica.

Stanovništvo[uredi]

Nacionalnost[3] 1991. 1981. 1971. 1961.
Srbi 3.828 (74,04%) 2.211 (62,47%) 659 (49,43%)
Muslimani 1.155 (22,34%) 1.026 (28,99%) 621 (46,58%)
Jugosloveni 117 (2,26%) 239 (6,75%) 3 (0,22%)
Hrvati 14 (0,27%) 16 (0,45%) 24 (1,80%)
ostali i nepoznato 56 (1,08%) 47 (1,32%) 26 (1,95%)
Ukupno 5.170 3.539 1.333 '

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]


Reference[uredi]

  1. ^ Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 na teritoriji Republike Srpske — Preliminarni rezultati, Republički zavod za statistiku, Banja Luka, 2013.
  2. ^ a b v „Шипово: Отворена фабрика бетонита“ (на ср). Радио-телевизија Републике Српске. 31. 10. 2011. Приступљено 2. 11. 2011.. 
  3. ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Šipovo