Dizanje tegova

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dizač tegova potiskom pokušava da podigne 180 kg
GIF-анимација дизања трзајем
GIF-анимација дизања избачајем

Дизање тегова (енгл. weightlifting) je olimpijski sport u kome takmičar snagom svojih mišića diže uvis veliku težinu smještenu na čelične šipke, za šta je potrebna fizička snaga, koncentracija, iskustvo, moć volje, kondicija, tehnika, sve u svemu mentalna i fizička snaga. Izraz „dizanje tegova“ se obično odnosi na samo treniranje za takmičenje; u procesu treninga se jačaju glavne mišićne grupe potrebne za takmičenje, stiče kondicija i priprema srce za veliki napor. Zbog takvih rezultata i mnogi drugi sportisti u svoj trening uključuju slične vježbe. Međutim, ako se neispravno rade, ove vježbe mogu dovesti do teških poremećaja fizičkog zdravlja, pa je potreban iskusan trener i oprezno i postepeno vježbanje.

Tehnika je najbitniji aspekat dizanja tegova, jer se bez nje dizač tegova može trajno ozlijediti i ne postići očekivane rezultate. Odmor od vježbanja je podjednako bitan.

Olimpijska disciplina[uredi]

Olimpijska disciplina se sastoji od dva dijela. U prvom dijelu se teg diže iz jednog poteza sa zemlje do iznad glave, a u drugom dijelu se, uglavnom sa većim težinama, teg diže do iznad koljena u jednom trzaju pri čemu se dizač obično spušta na koljena da bi sebi olakšao, zatim diže na ramena opet spuštajući se prema zemlji i praktično dižući teg nogama, i na kraju uvis, opet se pomažući nogama.

Tri sudije nadgledaju proces. Kada takmičar postigne cilj, svaki sudija zasvijetli bijelim svjetlom. Kada bar dvojica sudija tako označe uspješno dizanje, ono se smatra ispravnim. Ako sudija smatra da dizanje nije bilo ispravno, on to označi crvenim svjetlom. Tegovi se moraju podići bar do nivoa koljena u roku od 60 sekundi. Ako takmičar dva puta za redom pokušava da digne teg, dozvoljeno je 135 sekundi za drugo dizanje.

Trening[uredi]

Olimpijski takmičari mogu da vježbaju svaki dan po par sati. Međutim, u normalnim okolnostima, takmičari mogu da vježbaju najviše tri do četiri puta nedjeljno, sat ili dva dnevno.

Kod olimpijskog dizanja tegova, dizanje se vježba za svaki potez posebno, i svaki posebno se dovodi što bliže savršenstvu. Što je potez kraći, vježba se sa većom težinom, i obrnuto.

Takmičenje[uredi]

Klase po težini[uredi]

Takmičari se raspoređuju u jednu od osam kategorija prema svojoj težini. Kategorije su sledeće[1]:

Muškarci

  • do 56 kg
  • do 62 kg
  • do 69 kg
  • do 77 kg
  • do 85 kg
  • do 94 kg
  • do 105 kg i
  • preko 105 kg

Žene

  • do 48 kg
  • do 53 kg
  • do 58 kg
  • do 63 kg
  • do 69 kg
  • do 75 kg
  • preko 75 kg

U svakoj kategoriji takmičari se takmiče u obje vrste dizanja tegova (u jednom potezu i postepeno), a nagrade se dodjeljuju najboljima u pojedinačnim vrstama dizanja i kombinovano.

Takmičenje kontroliše Međunarodno udruženje dizača tegova, osnovano u Budimpešti 1905. godine.

Službena procedura[uredi]

U svakoj težinskoj kategoriji, dizači se takmiče u izbačaju i trzaju. Nagrade se obično daju za najveće težine podignute u svakom i za ukupno maksimalno kombinovano podizanje. Redosled takmičenja zavisi od dizača - takmičar koji izabere najnižu težinu ide prvi. Ako su neuspešni na toj težini, imaju mogućnost da ponovo pokušaju na toj težini ili da pokušaju veću težinu nakon što su drugi takmičari napravili pokušaje na prethodnoj težini ili drugim srednjim težinama. Šipka se otežava postepeno i napreduje se do većih težina tokom takmičenja. Tegovi su postavljeni u priraštajima od po jednog kilograma. Ako dvoje sportista podigne istu težinu, oboje su zaslužni za to, ali u pogledu plasiranja onoj koji je podigao tu težinu prvi dobija viši plasman.[2]

Tokom takmičenja, prvo se održava trzajski događaj, nakon čega sledi kratka pauza, a zatim čisto dizanje i izbačaj. Postoje dvoje pomoćnih sudija i jedan glavni sudija koji zajedno daju „uspešan” ili „neuspešan” rezultat za svaki pokušaj na osnovu njihovog posmatranja podizanja u okviru pravila i propisa upravnog tela. Dve uspešne ocene su potrebne za svaki pokušaj da se prođe. Obično se rezultati sudija registruju preko sistema osvetljenja, pri čemu belo svetlo označava „uspešno” podizanje a crveno svetlo je znak za „neuspelo” dizanje. Ovo se čini radi svih prisutnih sportista, trenera, administratora ili publike. Osim toga, jedan ili dva tehnička zvaničnika mogu biti prisutni kao savetodavci tokom donošenja odluka.

Lokalna takmičarska pravila[uredi]

Na lokalnim takmičenjima, obično se dodeljuje titula „najbolji dizač”. Ona se dodeljuje najboljim muškim i ženskim dizačima. Nagrada se zasniva na formuli koja koristi „Sinklerov koeficijent”. Taj koeficijent izveden i odobren od strane svetskog upravnog tela ovog sporta i koji omogućava uzimanje u obzir razlika u polu i telesnoj težini. Kada se formula primeni na ukupnu podignutu količinu svakog takmičara, i kada se rezultati grupišu, ona daje numerički rezultat koji određuje najboljeg muškog i ženskog dizača takmičenja.[3] Obično je pobednik najveće težinske klase podigao najveću sveukupnu težinu tokom takmičenja, međutim dizač u lakšoj težinskoj klasi još uvek može da podigne veću težinu relativno na sopstvenu telesnu težinu, i da ostvari veći Sinklerov koeficijent, čime osvaja nagradu „najboljeg dizača”.

Šampioni[uredi]

Od 1950ih do 1980ih godina mnogi šampioni su poticali iz bivšeg Sovjetskog Saveza i istočne Evrope. Anketa koju je Udruženje sprovelo 1982. godine predstavila Tomija Kona kao najboljeg u istoriji. Tomi Kono je zastupao Sjedinjene Američke Države, postavljajući 26 svjetskih rekorda, osvajajući 2 zlatne medalje na olimpijadi (1952. i 1956.) i olimpijsku srebrnu medalju (1960). Vasilij Aleksejev iz Sovjetskog Saveza je 80 puta postavio svjetski rekord i osvojio dvije zlatne medalje tokom 1970ih i smatra se najboljim ikad dizačem tegova u superteškoj kategoriji. Od tada, dizači tegova iz Irana, Grčke i Turske su postizali velike uspjehe na međunarodnom nivou. U istoriji dizanja tegova, samo četiri dizača tegova su uspjela da osvoje tri zlatne medalje na olimpijadi. Naim Sulejmanoglu iz Turske, Piros Dimas i Kaki Kakijašvili iz Grčke i Halil Mutlu iz Turske.

Rekordi[uredi]

Rekord za kategoriju muškaraca do 56 kg težine je 305 kg, a za muškarce preko 105 kg težine je 472,5 kg.[4]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ „Međunarodno udruženje dizača tegova, pravila” (PDF). Arhivirano iz originala (PDF) na datum 08. 03. 2008. Pristupljeno 14. 03. 2008. 
  2. ^ „New Bodyweight Categories Approved by the IWF Executive Board”. International Weightlifting Federation. Pristupljeno 2018-10-19. 
  3. ^ „The Sinclair Coefficients for the Olympiad”. International Weightlifting Federation. Pristupljeno 2009-07-24. 
  4. ^ „Međunarodno udruženje dizača tegova, rekordi”. Arhivirano iz originala na datum 23. 03. 2008. Pristupljeno 14. 03. 2008. 

Spoljašnje veze[uredi]