Lukićevo
Lukićevo | |
---|---|
![]() Pravoslavna crkva | |
Administrativni podaci | |
Država | Srbija |
Autonomna pokrajina | Vojvodina |
Upravni okrug | Srednjobanatski |
Grad | Zrenjanin |
Stanovništvo | |
— 2011. | ![]() |
— gustina | 88/km2 |
Geografske karakteristike | |
Koordinate | 45° 20′ 11″ S; 20° 29′ 34″ I / 45.336388° S; 20.492777° I |
Vremenska zona | UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST) |
Aps. visina | 70 m |
Površina | 20,4 km2 |
Ostali podaci | |
Poštanski broj | 23261 |
Pozivni broj | 023 |
Registarska oznaka | ZR |
Lukićevo (nem. Sigmundfeld)[1] naselje je grada Zrenjanina u Srednjobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2022. bilo je 1409 stanovnika.
Geografske odlike
[uredi | uredi izvor]Lukićevo se prostire između Begeja, Tamiša i kanala Dunav—Tisa—Dunav, na 45° i 16' severne geografske širine i 18° i 17' istočne geografske dužine, na nadmorskoj visini od 82 m do 84 m, što je jedno od najviših nadmorskih visina u Banatu. Severozapadno od Lukićeva je Zrenjanin, udaljen nepunih desetak kilometara. Atar se prostire na Banatskoj lesnoj terasi koja se širi celim Banatom. U prošlosti je ovo područje bivalo duže pod vodom tako da se i danas može naći bogatstvo fluvijalnih i barskih primesa. Išak, u ataru Lukićeva nema močvarnog zemljišta i ovo područje je uglavnom pošteđeno od obilnijih poplava i padavina i podzemnih voda. Zemljište je lesno, a njegov je gornji sloj humiziran i predstavlja plodan černozem.
Istorija
[uredi | uredi izvor]Prvi pomen prvobitnog sela kao dela nekog vlastelinstva, na mestu današnjeg Lukićeva potiče iz 1410. godine. U Pećkom katastigu se među imenima srpskih naselja u Banatu spominje naselje „Martinci“ kod Bečkereka. Pošto su prilozi za obnovu Pećke patrijaršije prikupljani prvi put 1660. godine, zabeleženo je u katastigu da su kaluđeri odseli u varoši Bečkerek, a da su priložnici došli iz mesta po imenu Martinci. Drugi put, 1666. godine su kaluđeri ponovo odseli u varoši Bečkerek, a priložnici su dolazili iz mesta po imenu Martinci i manastira Drenovac.[2] Kako u okolini nema mesta koje ima slično ime, a kako deo seoskog atara još od davnina nosi ime Martinica, to ukazuje da su Srbi na prostorima današnjeg Lukićeva živeli od srednjeg veka.
U okolini Martinice bio pravoslavni manastir Drenovac (Bečkerek) (na rečici Petri, gde je sada sveta Vodica). Manastir Drenovac su 1666. godine posetili kaluđeri manastira Pećke patrijaršije. Zatekli su tu igumana i tri monaha, koji su bili priložnici. Iguman Makarije je pisao sebi proskomodiju, jeromonah Jeftimije isto, monah Danil isto a monah Arsenije je pisao za sebe (platio za) 80 liturgija.[3]
Potes pored sela zvani Despotovac, sugeriše na to da je ovaj deo Banata bio u 15. veku posed srpskih despota. Nije poznato kakvo je to naselje bilo i koliko je imalo stanovnika, ali uzimajući u obzir da su u to vreme u Banatu postojale mnogobrojne srpske naseobine sa pretežno nomadskim karakteristikama, moguće je da je, zbog toga što ovo područje nije bilo pod močvarom, zelenilo pašnjaka privlačilo srpske nomade, koji su se ovde zadržali. U vreme formiranja banatske Vojne granice, spominje se Martinica 1770. godine kao komorsko naselja sa srpskim stanovništvom, na carskom drumu Bečkerek - Tomaševac - Alibunar.
Kako je posle 63. godine vojne upravu o okviru Tamiškog banata u Banat 1778. uvedena civilna uprava, došlo je do bitnih promena u životu stanovništva na ovom području. Austrija nije dozvoljavala mađarskim plemićima da zaposednu imanja za koja su smatrali da imaju pravo nasleđa, pa je postojeću imovinu, imanja i zemlju počela prodavati putem licitacija zainteresovanim kupcima. Osiromašeli mađarski plemići nisu mogli da se ravnopravno nose na licitacijama za bogatašima pristiglim sa raznih strana sveta. Na prodaji su se našla čitava naselja sa stanovništvom koje je živelo u njima. Glavni kupci na ovim licitacijama su bili srpski, jermenski i cincarski trgovci. Velika licitacija u Banatu je sprovedena avgusta 1781. godine u Temišvaru. Na toj licitaciji, trgovac stokom, Lazar Lukač, poreklom Jermen, je kupio posed Ečka, koji se nalazio u velikobečkerečkom okrugu u Torontalskoj županiji. Posed je obuhvatao oko 30.000 joha (17.265 ha) zemlje i plaćeno je za njega 217.000 florina. Posed je obuhvatao opštine Ečke, Klek, Jankov Most, kao i delove imanja po imenu Martinica i Despotovac. Martinica je 1782. godine imala samo 457 stanovnika. Kupovinom poseda Lukač je kupio i stanovnike koji su živeli u naseljima na imanju, pa tako i do tada slobodne stanovnike Martinice. Kupovinom imanja je kupio i titulu plemića pa je od tada njegovom imenu dodavano „de Etska“. Po njegovom dolasku u Ečku i uvođenju „desetka“ i kuluka na njegovom imanju, mnogi Srbi, žitelji Ečke i Martinice su napustili selo, a najviše ih je otišlo u Čentu. Odlaskom Srba iz Martinice naselje je opustelo. Posle smrti Lazara Lukača, posed je nasledio najstariji sin Johan, koji doveo Nemce. Johan Lazar je 1809. godine poginuo u dvoboju, a pošto nije imao porodicu, nasledio ga je brat Augustin. Tako, 1809. pod Augustinom Lazarom, na posedu Ečka, u pustim Martincima, nastala nova zakupna opština, kojoj je Augustin dao ime Sigmundfeld (Sigmundovo polje), po svom sinu.
Pridošli nemački kolonisti su se bavili poljoprivredom. Po ugarskom zvaničnom popisu iz 1857. godine u Žigmondfalvi je bilo 1050 stanovnika, od kojih 1041 Švaba katolik i samo 9 Jevreja (Čivuta).[4] Po srpskom izvoru iz 1905. godine u Žigmondfalvi, mestu u Velikobečkereškom srezu živi samo pet pravoslavnih Srba.[5]
Početkom Prvog svetskog rata, oni su se masovno odazvali pozivu u borbu protiv sila Antante. Srpska vojska je ušla u selo 17. novembra 1918. godine. Završetkom Prvog svetskog rata i raspadom austrougarskog carstva ovaj deo Banata je ušao u sastav nove države, — Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Promene koje su usledile u školstvu, policiji, sudstvu i bankarskom sistemu su imale ogromne posledice za stanovnike svih naselja sa nemačkim življem. Selo je dobilo naziv Martinica, a javne funkcije u mestu su zauzeli Srbi. Pored toga stanovnici Martinice bivaju pogođeni Zakonom o agrarnoj reformi, pa se ceo period od 1921. do 1941. godine može obeležiti kao period borbe za zemlju. Kako je vreme odmicalo, većina Nemaca iz sela je prihvatalo sudsku odluku i odustajalo od svoje namere da povrati zemlju izgubljenu agrarnom reformom i počeli su da kupuju zemlju u botoškom i orlovatskom ataru. Mlin u Martincima, vlasništvo Jozefa Kelera, uništen je eksplozijom 14. oktobra 1940. kada su pokušali da ga pokrenu flašom sa komprimiranim kiseonikom — poginula su dva lica i razbijena stakla na okolnim kućama[6].
Nemačke trupe u Drugom svetskom ratu su ušle u selo 11. aprila 1941, a selo su oslobodili Crvena armija i jugoslovenski partizani 1. oktobra 1944. Posle rata u selo je doseljavano stanovništvo iz Bosne koji su kao učesnici rata, ili kao žrtve ratnih razaranja rešili da napuste zavičaj i krenu u Vojvodinu. Selo od 1947. nosi naziv Lukićevo po narodnom heroju Veljku Lukiću Kurjaku (1917—1944).
Privreda
[uredi | uredi izvor]Najznačajnija privredna delatnost u Lukićevu je poljoprivreda. U selu postoji sva potrebna infrastruktura, vodovod, nova električna mreža, putevi, gasna mreža, dom kulture, sportski tereni.
Demografija
[uredi | uredi izvor]U naselju Lukićevo živi 1684 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,6 godina (39,3 kod muškaraca i 41,9 kod žena). U naselju ima 718 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,89.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
|
|
m | ž |
|||
? | 3 | 7 | ||
80+ | 9 | 14 | ||
75—79 | 24 | 32 | ||
70—74 | 54 | 74 | ||
65—69 | 57 | 79 | ||
60—64 | 57 | 73 | ||
55—59 | 46 | 55 | ||
50—54 | 96 | 84 | ||
45—49 | 100 | 83 | ||
40—44 | 71 | 73 | ||
35—39 | 69 | 75 | ||
30—34 | 55 | 67 | ||
25—29 | 61 | 61 | ||
20—24 | 77 | 73 | ||
15—19 | 75 | 58 | ||
10—14 | 61 | 60 | ||
5—9 | 60 | 44 | ||
0—4 | 43 | 47 | ||
Prosek : | 39,3 | 41,9 |
| ||||||||||||||||||||||||
|
Pol | Ukupno | Neoženjen/Neudata | Oženjen/Udata | Udovac/Udovica | Razveden/Razvedena | Nepoznato |
---|---|---|---|---|---|---|
Muški | 854 | 242 | 542 | 43 | 25 | 2 |
Ženski | 908 | 162 | 547 | 156 | 41 | 2 |
UKUPNO | 1.762 | 404 | 1.089 | 199 | 66 | 4 |
Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija |
---|---|---|---|---|---|
Muški | 417 | 95 | 0 | 1 | 110 |
Ženski | 310 | 63 | 0 | 1 | 84 |
UKUPNO | 727 | 158 | 0 | 2 | 194 |
Pol | Proizvodnja i snabdevanje | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
Muški | 3 | 49 | 19 | 7 | 63 |
Ženski | 2 | 7 | 33 | 9 | 14 |
UKUPNO | 5 | 56 | 52 | 16 | 77 |
Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad |
Muški | 2 | 4 | 26 | 8 | 5 |
Ženski | 5 | 2 | 13 | 16 | 41 |
UKUPNO | 7 | 6 | 39 | 24 | 46 |
Pol | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato | |
Muški | 1 | 0 | 0 | 24 | |
Ženski | 4 | 0 | 0 | 16 | |
UKUPNO | 5 | 0 | 0 | 40 |
Galerija
[uredi | uredi izvor]-
Pravoslavna crkva u Lukićevu
-
Spomenik u Lukićevu na kom se nekada nalazila katolička crkva
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Serbia and Montenegro / Vojvodina / Zrenjanin / Sigmundfeld, Pristupljeno 11. 4. 2013.
- ^ Milan Bošković: "Obećana zemlja" (hronika Lukićeva), Zrenjanin 2002.
- ^ Dušan Popović: "Banat i stanovništvo Banata u 17. veku", Sremski Karlovci 1931.
- ^ "Srpski letopis", Novi Sad 1865. godine
- ^ Mata Kosovac: "Srpska pravoslavna mitropolija Karlovačka po podacima iz 1905. godine", Karlovci 1910. godine
- ^ "Politika", 15. oktobar 1940, str. 9 Arhivirano na sajtu Wayback Machine (12. avgust 2021), digitalna.nb.rs (pristup. 10.4.2016)
- ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9.
- ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9.
- ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7.