Mehmed-paša Sokolović

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Mehmed-paša Sokolović
Sokullupasa.jpg
Datum rođenja 1506.
Mesto rođenja Sokolovići, Ottoman flag Osmansko carstvo
Datum smrti 11. oktobar 1579.
Mesto smrti Carigrad, Ottoman flag Osmansko carstvo
Zemlja službe Ottoman flag Osmansko carstvo
Zvanje Veliki vezir
Bitke Osmansko-mađarski sukobi
Rusko-krimski ratovi
Funkcije Veliki vezir Osmanskog carstva
Mandat 28. jun 156511. oktobar 1579.
Prethodnik Semiz Ali-paša

Mehmed Sokolović (tur. Sokollu Mehmet Paşa; oko 150511. oktobar 1579), u narodu poznatiji kao Mehmed-paša Sokolović, je bio veliki vezir (predsednik vlade) u Osmanskom carstvu. Rođen je kao Bajica - Bajo Nenadić.

Biografija[uredi]

Poreklom Srbin iz Hercegovine rođen u selu Sokolovići blizu gradića Rudo. Otac mu se zvao Dimitrije, ime majke nije poznato - pominju se imena Dobrina, Anđelija ili Marija.[1] Kao dečak školovao se u manastiru Mileševa.[2] U „Danku u krvi" odveden u janjičare kada mu je bilo oko 15 godina. Školovan u Jedrenskom saraju gde ostaje 13 godina. Učestvovao je u Mohačkoj bici 1526. i opsadi Beča 1529. Između 1533. i 1535. učestvuje u ratu protiv Persije i opsadi Bagdada. 1545. godine postaje zapovednih Osmanske flote a 1551. biva unapređen u rumelijskog beglerbega. Iste godine kreće u pohod na Habzburšku monarhiju a već sledeće osvaja Temišvar. Pod njegovim uticajem 1557. izdat je berat kojim se dozvoljava obnova Pećke patrijaršije, i na patrijaršijski presto postavljen Makarije Sokolović, njegov bliži srodnik. Sultan Sulejman I Veličanstveni ga proglašava za Velikog vezira Porte 28. juna 1565. Godine 1566. sa sultanom kreće u novi pohod u Ugarsku. Opsedaju utvrđeni grad Siget međutim u noći između 5. i 6. septembra 1566, samo dan pre osvajanja grada, sultan Sulejman I iznenada umire. Plašeći se da će njegova smrt negativno uticati na moral vojske Sokolović je prikriva sve do 24. septembra kada je u Beogradu proglašen naslednik, Selim II. Novi sultan se pokazao kao prilično nesposoban vladar i doslovno je sve poslove u carstvu prepuštao Sokoloviću, kao velikom veziru, tako da je ovaj imao praktično neograničenu moć u carstvu. Selim II umire 12. decembra 1574. i na prestol dolazi njegov sin Murat III koji se još manje interesovao za vođenje državnih poslova ali za razliku od oca nije imao velikog poverenja u Sokolovića čija moć polako počinje da opada iako je ostao na svom položaju Velikog vezira. Uveče u Carigradu 11. oktobra 1579. Sokolovića u atentatu ubija izvesni sumanuti derviš.

Mehmed paša Sokolović je sahranjen u Istanbulu, u turbetu pored Ejup džamije. Turbe je projektovao arhitekta Sinan.

Mehmed-paša je podizao brojne zadužbine i vakufe širom Carstva. Po njegovom naređenju 1571. godine je izgrađen most preko Drine u Višegradu (opisan u delu „Na Drini ćuprija", Ive Andrića ovenčanom Nobelovom nagradom). Podigao je još bar tri mosta u Bosni i Hercegovini i jedan u Crnoj Gori (Arslanagića most u Trebinju, most na ušću Žepe u Drinu, Kozju Ćupriju u Sarajevu i Vezirov most u Podgorici). U svome rodnom selu Sokolovićima kod Rudog izgradio je džamiju, a u selu Poblaće kod Priboja, prema predanju, podigao je i crkvu koja je više puta rušena i obnavljana.[3][4] Crkva je izgrađena u saracenskom stilu i u ovom selu je sačuvano predanje da je sazidana na grobu njegove majke.[5] Takođe, veruje se da je Mehmed-paša Sokolović bio ktitor mnogim sagrađenim česmama, od kojih je najpoznatija ona u Beogradu, na Kalemegdanu.

Dok je bio na mestu velikog vezira pomogao je da jedan od admirala turske flote postane Piali Mehmed-paša, koji je takođe srpskog porekla, rođen u okolini Beograda 1530. godine[6].

Zanimljivosti[uredi]

Mehmed pašu povezuje zajedničko poreklo sa Nenadićima i sa porodicama Radović i Đurović koje su 2013. godine planirale zajedničko okupljanje u Ravancima kod Rudog.[7]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]



Prethodnik:
Semiz Ali-paša
Veliki vezir Osmanskog carstva
15651579
Naslednik:
Semiz Ali-paša
Prethodnik:
{{{pre2}}}
{{{spisak2}}} Naslednik:
{{{posle2}}}
Prethodnik:
{{{pre3}}}
{{{spisak3}}} Naslednik:
{{{posle3}}}
Prethodnik:
{{{pre4}}}
{{{spisak4}}} Naslednik:
{{{posle4}}}
Prethodnik:
{{{pre5}}}
{{{spisak5}}} Naslednik:
{{{posle5}}}
Prethodnik:
{{{pre6}}}
{{{spisak6}}} Naslednik:
{{{posle6}}}