Lipljan

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Lipljan
City View, Lipjan, Kosovo.JPG
Lipljan
Administrativni podaci
Država Srbija
Autonomna pokrajinaKosovo i Metohija
Upravni okrugKosovski
OpštinaLipljan
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 2011.6.870
Geografske karakteristike
Koordinate42°31′20″ SGŠ; 21°07′25″ IGD / 42.52232° SGŠ; 21.12370° IGD / 42.52232; 21.12370Koordinate: 42°31′20″ SGŠ; 21°07′25″ IGD / 42.52232° SGŠ; 21.12370° IGD / 42.52232; 21.12370
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina563 m
Lipljan na mapi Srbije
Lipljan
Lipljan
Registarska oznakaPR

Lipljan (alb. Lipjan) je gradsko naselje i sedište istoimene opštine u Srbiji, koje se nalazi u centralnom delu Kosova i Metohije i pripada Kosovskom upravnom okrugu. Prema popisu iz 2011. godine bilo je 6.870 stanovnika.[a]

Smešten je 16 km južno od Prištine na ušću Janjevske reke u Sitnicu i nalazi se na glavnom pravcu koji povezuje glavni grad pokrajine sa Skopljem i Prizrenom.

Istorija[uredi]

Srbi i nealbanci u Lipljanu žive kao u getu, štite ih barikade od bodljikave žice, 18. februar 2005, autor Darko Dozet.

Sam grad se razvio oko antičke Ulpijane koja je bila važno mesto na rimskom putu koji je povezivao Skoplje sa Nišem. Kasnije ga je obnovio vizantijski car Justinijan I (527—565) pod imenom Iustiana Secunda za razliku od naselja Iustiana Prima (nedaleko od današnjeg Lebane). Današnji grad predstavlja kontinuitet sa tim naseljem o čemu svedoči i crkva Bogorodičinog Vavedenja u Lipljanu koja je podignuta na temeljima crkve iz Justinijanovog doba. Lipljan je igrao značajnu ulogu u razvoju Raške tokom 12. veka kada je bio glavna vizantijska utvrda nasuprot srpskom Zvečanu, a bio je i sedište episkopije. Značaj grada je počeo da opada u drugoj polovini 14. veka kada se na njegov račun šire Priština, Janjevo i Novo Brdo, da bi njegov značaj u potpunosti nestao tokom osmanlijske najezde usled njihovih pustošenja.

U mestu je radila srpska narodna škola između 1866-1877. godine. Ponovo je otvorena 1879. godine.[1]

Grad je ponovo otpočeo da se razvija podizanjem pruge Kraljevo - Skoplje i drugih putnih magistralnih pravaca koji se u njemu ukrštaju. Iako od nekadašnjeg utvrđenja danas više nema tragova, na prostoru grada i opštine ima drugih kulturno-istorijskih spomenika, od kojih su najbitniji uz gradsku crkvu svakako ostaci Ulpijane (koji se prostiru u selima Gračanica, Laplje Selo, Sušica i Livađe) i manastir Gračanica, koji je od grada udaljen oko 2,5 km.

Stanovništvo[uredi]

Prema popisu iz 1981. godine grad je bio većinski naseljen Srbima. Nakon rata 1999. godine većina Srba je napustila Lipljan,[2] tako da sada ima albansku većinu, uz deo Srba koji žive oko lipljanskih crkvi Bogorodičinog Vavedenja i Svetih Flora i Lavra.

Etnički sastav prema popisu iz 1961.[3]
Srbi
  
1.755 72,7 %
Albanci
  
579 23,9 %
Crnogorci
  
32 1,3 %
Ukupno: 2.415
Etnički sastav prema popisu iz 1981.[4]
Srbi
  
3.154 52 %
Albanci
  
1.676 27,6 %
Romi
  
792 13,1 %
Muslimani
  
323 5,3 %
Crnogorci
  
65 1,1 %
Ukupno: 6.065
Etnički sastav prema popisu iz 2011.[5]
Albanci
  
5.864 85,3 %
Srbi
  
452 6,6 %
Aškalije
  
411 5,9 %
Romi
  
107 1,6 %
Ukupno: 6.870

Broj stanovnika na popisima:

Demografija[6]
Godina Stanovnika
1948. 1.479
1953. 1.759
1961. 2.415
1971. 4.238
1981. 6.065
1991. 9.047

Poznate ličnosti[uredi]

Vidi još[uredi]

Napomene[uredi]

  1. ^ Popis iz 2011. na Kosovu i Metohiji su sproveli organi samoproglašene Republike Kosovo. Ovaj popis je bio bojkotovan od strane velikog broja Srba, tako da je realan broj Srba na Kosmetu znatno veći od onog iskazanog u zvaničnim rezultatima ovog popisa.

Reference[uredi]

  1. ^ "Carigradski glasnik", Carigrad 1904. godine
  2. ^ Đokić, Bojan (2015). „Bombaški napadi u Lipljanu i drugi vidovi terora nad srpskim i ostalim manjinskim stanovništvom”. academia.edu. Beograd: Muzej žrtava genocida. 
  3. ^ Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961. godine pod2.stat.gov.rs
  4. ^ Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. godine pod2.stat.gov.rs
  5. ^ Etnički sastav stanovništva Kosova i Metohije 2011. godine pop-stat.mashke.org (na jeziku: albanski)
  6. ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ: Popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.

Spoljašnje veze[uredi]