Auto-put

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Auto-put Beograd–Novi Sad, kod petlje Inđija.

Auto-put predstavlja najvišu saobraćajnu klasu puteva. To je put namenjen isključivo brzom motornom saobraćaju koji se obavlja po fizički razdvojenim jednosmernim kolovozima, odnosno kolovoznim trakama uobičajne širine 27,5 metar, sa najmanje dve saobraćajne trake za svaki smer vožnje i po jednom zaustavnom. Na njima vlada režim neprekinutih tokova. Ovaj režim, sa visokim stepenom bezbednosti, udobnosti i brzine, ostvaruje se konfornim, projektnim i konstruktivnim rešenjima, uz obaveznu primenu denivelisanih ukrštanja.

Za razliku od drugih puteva, raskrsnice na auto-putu su uglavnom van nivoa. Tako npr. prelaz sa jednog auto-puta na drugog određuje se mostovima i podvožnjacima. Prelaze na podređene klase puteva zovu se petlje. Svaka petlja ima određene i posebne trake za ubrzavanje (ulaz) ili usporavanje (izlaz) sa auto-puta. Tako je omogućen siguran prometni tok vozila brzinom od najmanje 80 km/h.

Na većini auto-puteva postoje odmarališta ili benzinske pumpe, da bi zadovoljili potrebe korisnika auto-puta i njemu pružali priliku da se oporavi. Često postoje tamo atrakcije i igrališta za dece. Pored toga, zaustavljenje ili parkiranje vozila na zaustavnoj traci je zabranjeno. Izuzetke čine vozila koje se nalaze u kvaru.

Obavezno ograničenje brzine na auto-putevima je u Srbiji 130 km/h. U ostalim zemljama je maksimalna dozvoljena brzina različita (npr. u Hrvatskoj 130 km/h, dok npr. Nemačka nema ograničenje brzine na auto-putevima).

Auto-putevi u zemljama bivše Jugoslavije[uredi]

Srbija[uredi]

U Srbiji se auto-putevi pružaju trasom Panevropskog koridora 10 (tj. trasom nekadašnjeg Auto-puta bratstva i jedinstva) i njegovih krakova. Mada su svi auto-putevi u Srbiji međusobno povezani, prema označavanju puteva u Srbiji, moglo bi se reći da u Srbiji postoje tri auto-puta - jedan na trasi auto-puta A1 (i Koridora 10, odnosno njegovog Kraka B) Horgoš - Novi Sad - Beograd - Niš - Grdelička klisura, odnosno Leskovac (ka Makedoniji), drugi na trasi auto-puta A3 (i Koridora 10) između Hrvatske granice i Beograda, i treći na trasi auto-puta A4 (i Kraka C, Koridora 10) Niš - Sićevačka klisura (ka Bugarskoj). U planu je izgradnja auto-puta koji će od Beograda da prolazi kroz Šumadiju (što odgovara trasi planiranog auto-puta A2), i biće najkraća veza sa Crnom Gorom.

Bosna i Hercegovina[uredi]

Republika Srpska je izgradila 105 kilometara auto-puta više od Federacije BiH koja ima 95 kilometara što znači da Bosna i Hercegovina ima izgrađenog 200 kilometara auto-puta. U Bosni i Hercegovini izgrađeni su auto-putevi Sarajevo - Kakanj u Federaciji BiH i auto-put Gradiška — Banja Luka i auto-put Banja Luka — Doboj u Republici Srpskoj. U planu je izgradnja auto-puta na koridoru 5c, koji će ići od reke Save, preko Doboja, Sarajeva i Mostara do Jadranskog mora.

Hrvatska[uredi]

Dinamika izgradnja auto-puteva u Hrvatskoj poslednjih decenija

Hrvatska je poslednjih nekoliko godina izgradila veći broj auto-puteva, tako da danas postoje auto-putevi:

a u planu su, tj. za sada postoji poluauto-put, tzv. „istarski ipsilon":

  • A8 (E751): Rijeka-Pazin-A9
  • A9 (E751): Pula-Umag-slovenačka granica

U planu je i nastavak auto-puta A1 do Dubrovnika, kao i izgradnja auto-puteva od Zagreba do Koprivnice i Bjelovara.

Pravila saobraćaja[uredi]

Saobraćajni znak za pravila u saobraćaju (Luksemburg).

Iz razloga bezbednosti saobraćaja i zaštite životne sredine, mnoge zemlje imaju ograničenja brzine od 110 - 130 km/h za auto-puteve. Pored toga, brzina na auto-putu mora da se prilagoduju saobraćaju, kao i vidljivosti i vremenskim uslova (kao što su sneg ili magla). Takođe brzina treba da se prilagodi svojoj ličnoj sposobnost i karakteristike vozila i tereta.

Vozila, koja ne mogu dostći maksimalnu brzinu od 80 km/h, su isključeni iz upotrebe auto-puta. Ovo se dešava da bi sporije vozilo ne ometalo protok saobraćaja, i tako povećava rizik od nesreća.

Zaustavljenje, se okrenuti kao i vožnja na neoznačenim izlazima/ulazima na auto-putu je zabranjeno. Izuzeci zaustavljanje čine odmarališta i benzinske pumpe. Učesnici saobraćaja, čiji auto se nalazi u kvaru, čekaju na desnoj ivici puta (ili na zaustavnoj traci, ako je na raspolaganju).

Oznake[uredi]

Da bi se olakšala orijentacija učesniku saobraćaju, znakovi za brže puteve dobile su karakterističke signale, koja ukazuju na značaj i simboliku boja na putu. Poznati „auto-put znak“ se koristi od strane mnogih zemalja, iako je jasna razlika auto-puta, i strukturno sličnim bržim putevima između dve zemlje nije moguće. Uglavnom se razlikuje između znakova u zelenoj i plavoj boji. Obe boje su dozvoljene u skladu sa Bečkom konvencijom o drumskom saobraćaju iz 1968. godine.

Države sa plavim znakovima[uredi]

Motorway Hungary.svg

*) Znakovi koji pokazuju put za auto-put su zelene.

Države sa zelenim znakovima[uredi]

Motorway Sweden, Switzerland and Italy.svg

*) Samo na gradskim auto-putevima.

Putarina[uredi]

Mađarska je uvela vinjete na njenim auto-putevima, da bi se ubrzao protok saobraćaja[1].

U većini zemalja, postoji putarina za upotrebu auto-puteva. Ona se plaća preko jedne nalepnice kao u Švajcarskoj, Sloveniji i u Austriji ili preko putarine kao u Italiji, Francuskoj, Španiji, Portugalu, Srbiji i u Hrvatskoj. Poseban slučaj je Nemačka, gde se putarine ne naplaćuju.

Auto-putevi u svetu[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]