Karlo Mrazović

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
KARLO MRAZOVIĆ
Karlo Mrazovic Gaspar.jpg
Karlo Mrazović Gašpar
Datum rođenja(1902-10-26)26. oktobar 1902.
Mesto rođenjaMursko Središće, kod Čakovca
 Austrougarska
Datum smrti23. septembar 1987.(1987-09-23) (84 god.)
Mesto smrtiZagreb, Socijalistička Republika Hrvatska SR Hrvatska
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija SFR Jugoslavija
Profesijadruštveno-politički radnik
Član KPJ od1927.
Učešće u ratovimaMađarska revolucija 1919.
Španski građanski rat
Narodnooslobodilačka borba
SlužbaMađarska Crvena armija
Internacionalne brigade
NOV i PO Jugoslavije
Jugoslovenska narodna armija
Čingeneral-potpukovnik
Predsednik Prezidijuma Sabora
Narodne Republike Hrvatske
Periodoktobar 19491952.
PrethodnikVladimir Nazor
NaslednikVicko Krstulović
Narodni heroj od20. decembra 1951.
Odlikovanja
Orden narodnog heroja
Orden junaka socijalističkog rada
Orden narodnog oslobođenja
Orden jugoslovenske zastave
Orden partizanske zvezde
Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem
Orden bratstva i jedinsta
Orden bratstva i jedinsta
Orden za hrabrost
Partizanska spomenica 1941.

Karlo Mrazović – Cofek, Gašpar (Mursko Središće, kod Čakovca, 26. oktobar 1902Zagreb, 23. septembar 1987), učesnik Mađarske revolucije 1919, Španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe, društveno-politički radnik SFR Jugoslavije i SR Hrvatske, junak socijalističkog rada i narodni heroj Jugoslavije. U periodu od 1949. do 1952. godine obavljao je funkciju predsednika Prezidijuma Sabora Narodne Republike Hrvatske.

Biografija[uredi]

Rođen je 26. oktobra 1902. godine u Murskom Središću kod Čakovca. Potiče iz porodice železničkog radnika, u kojoj je bilo sedmoro djece. Rešivši da se po svaku cenu školuje, sa jedanaest godina zapošljava se kao najamni radnik i tako završava šest razreda osnovne i četiri razreda srednje škole.

Mađarska revolucija 1919.[uredi]

Uticaj Oktobarske revolucije i revolucionarna zbivanja u Mađarskoj bili su presudni za Mrazovićevo idejnopolitičko opredeljenje i njegovo vezivanje uz komunistički radnički pokret. Posle stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Mrazović se kao šesnaestogodišnji mladić uključuje u Međimursku legiju, ali čim je u proleće 1919. godine uspostavljena Mađarska Sovjetska Republika, organizova beg i sa grupom svojih drugova uključuje se u redove mađarske Crvene armije. Kad je pala vlada Bele Kuna, a mađarska revolucija ugušena, vraća se u zemlju, gde ga vlasti hapse i odvode u istražni zatvor Vojnog suda. On beži iz zatvora, opet prelazi jugoslovensko-mađarsku granicu i nekoliko meseci ilegalno radi pod Hortijevim režimom u Mađarskoj. Opet razvija revolucionarnu delatnost, ali je zbog provale u martu 1920. godine prisiljen da beži i da se ilegalno vrati u Jugoslaviju.

Ilegala[uredi]

Pošto su jugoslovenske vlasti znale samo za jedno Mrazovićevo prezime (Cofek), pod kojim je bio registrovan i u mađarskoj Crvenoj armiji i u istražnom zatvoru Vojnog suda u Zagrebu, on se, služeći se isključivo drugim prezimenom, legalno zaposlio kao rudar i mlinarski radnik, odslužio vojni rok, a potom se nastanio i opet zaposlio u Zagrebu. Mrazović tada ulazi u klasni sindikalni pokret i već je 1924. godine član Centralne uprave radnika živežne industrije i obrta Jugoslavije. Već afirmiran kao sindikalni rukovodilac i revolucionar, 1927. godine formalno je, na predlog Josipa Debeljaka, primljen u Komunističku partiju Jugoslavije.

Uvođenjem Šestojanuarske diktature i Mrazoviću kao kompromitovanom i prokazanom revolucionaru preti hapšenje i on, po odluci Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije, emigrira u SSSR. Tu mu se konačno ukazala mogućnost da se izvesno vreme posveti učenju. Upisuje se na Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada, smer društvene nauke, i 1932. godine završava ga s odličnim uspehom. Kao aspirant na filozofskom odeljenju, izvesno vreme radi i u aparatu Kominterne, a do 1936. godine bio je i upravnik jugoslovenskog odeljenja KUNMZ-a.

Španski građanski rat[uredi]

Nakon početka građanskog rata u Španiji, Mrazović 1936. godine kao dobrovoljac prelazi Pirineje i ulazi u redove internacionalnih brigada. Pošto se u Moskvi bavio i vojnom naukom, a na frontovima Španije se istakao u nizu vatrenih okršaja, ubrzo je postavljen za komandira čete. Ubrzo je bio teško ranjen, pa je morao u bolnicu. Zatim je, uz Blagoja Parovića, postavljen za jednog od urednika lista „Dimitrovac“ i člana Redakcije radio-stanice Madrid.

U januaru 1939. godine ilegalno se vraća u zemlju. Po direktivi Centralnog komiteta Komunističke partije Hrvatske, Mrazović se sada legalizira i izlazi pred Državni sud za zaštitu države, koji ga zbog nedostatka dokaza oslobađa optužbe za komunističku delatnost. Zbog policijskog izgona iz Zagreba, nakratko je boravio u rodnom mestu, gde je radio na jačanju klasnog radničkog pokreta u Međimurju, ali se uskoro vraća u Zagreb i rukovodi Komitetom za pomoć Španskim borcima u francuskim koncentracionim logorima. Nakon potpisivanja sporazuma Cvetković-Maček, u decembru 1939. godine i Mrazović postaje žrtvom Mačekovog pooštrenog kursa prema komunistima. S većom grupom partijskih rukovodilaca zatvoren je u Lepoglavi. Posle izlaska iz Lepoglave, u proleće 1940. godine preuzima nove odgovorne dužnosti. U avgustu 1940. je delegat na Prvoj konferenciji Komunističke partije Hrvatske, u novoizabrani Centralni komitet ulazi kao član Politbiroa, a iste godine učestvuje i na Petoj zemaljskoj konferenciji Komunističke partije Jugoslavije u zagrebačkoj Dubravi.

Narodnooslobodilački rat[uredi]

Posle okupacije zemlje, svoje dvadesetogodišnje iskustvo revolucionara Mrazović koristi kao jedan od organizatora ustanka u Hrvatskoj. Bio je prvi komandant Prvog slavonskog partizanskog odreda, komandant, pa politički komesar Treće operativne zone i član Glavnog štaba narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Hrvatske.

Kao nekadašnji saradnik „Srpa i Čekića“, „Dimitrovca“ i „Vjesnika“, od 1942. godine Mrazović rukovodi agitaciono-propagandnim odsekom Centralnog komiteta Komunističke partije Hrvatske. Pritom posebnu pažnju posvećuje osnivanju Narodnooslobodilačkih odbora (NOO) i izgradnji narodne vlasti. Biran je u najviše predstavničke organe zemlje, odnosno za većnika AVNOJ-a i za člana Predsedništva ZAVNOH-a.

Posleratna karijera[uredi]

Posle oslobođenja Jugoslavije, od 1945. do 1962. godine neprekidno je zastupnik u Saboru Hrvatske i poslanik u Saveznoj narodnoj skupštini. Od 1947. do 1948. bio je ambasador u NR Mađarskoj, a od 1948. do 1949. u SSSR-u. Nakon smrti Vladimira Nazora, od oktobra 1949. do 1952. bio je predsednik Prezidijuma Sabora Hrvatske. Od 1952. do 1953. bio je ambasador FNR Jugoslavije u Meksiku, gde je uspostavio diplomatske odnose sa Kubom, Hondurasom, Kostarikom i Panamom. Od 1953. do 1963. godine bio je potpredsednik Sabora NR Hrvatske. Istovremeno je bio član Saveznog odbora Socijalističkog saveza radnog naroda Jugoslavije i Glavnog odbora SSRN Hrvatske, te član Saveznog i Republičkog odbora SUBNOR-a.

Bio je general-potpukovnik JNA u rezervi.

Na Petom, Šestom, Sedmom i Osmom kongresu KPJ, odnosno SKJ, biran je za člana Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije. Od 1963. godine bio je član Saveta federacije.

Umro je 23. septembra 1987. godine u Zagrebu. Sahranjen je u Čakovcu.

Priznanja i odlikovanja[uredi]

Godine 1980, dodeljena mu je titula počasnog građanina grada Zagreba.[1]

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih brojnih visokih stranih i jugoslovenskih odlikovanja, među kojima je i Orden junaka socijalističkog rada. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.

Reference[uredi]

  1. ^ 1945. - 1990. (SFR Jugoslavija), Počasni građanin Grada Zagreba

Literatura[uredi]