Skandinavija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Crvena boja označava Skandinaviju u strogo geografskom značenju = skandinavsko poluostrvo, narandžasta boja Skandinaviju kao regiju, žuta boja Skandinaviju u najširem pojmu, vidi nordijske zemlje.
Skandinavizam, propagandni crtež iz 19. veka.

Skandinavija je velika regija u severnoj Evropi. Okružena je Baltičkim, Severnim i Norveškim morem. Prostire se na 1 258 060 km² i pripada Norveškoj, Danskoj i Švedskoj. U širi pojam Skandinavije ili severne Evrope mogu se još ubrajati Finska, Island, Farska ostrva i Grenland.

Etimologija[uredi]

Reč Skandinavija prvi put se koristi kod Plinija (23-79) u formi Scadinauia i verovatno se sastavljena od starogermanske reči 'skadin' (stena, brazda) i 'auio' (ostrvo). Ovaj prvobitni izraz je preživio u imenu dela južne švedske Skane. Jordanes (ca. 485-552) spominje da je Ptolemej pisao o ostrvu Skandza, i da na severnom delu ostrva živi jedno uporno pleme, koje sredinom leta četrdeset dana uzastopce ima dnevno svetlo, a sredinom zimi isto tako ne vidi svetla. Ptolemej je najverovatnije ova saznjanja dobio od Grka Putheasa od Masalije (danas Marselj).

Istorija[uredi]

Između 8. i 12. veka dogodilo se pokrštavanje Skandinavije. Na području uže Skandinavije — Danske (1104), Norveške (1154) i Švedske (1164) — osnovane su katoličke nadbiskupije odgovorne papi lično. Prelaz na hrišćanstvo trajao je dugo, jer je trebalo uspostaviti mrežu crkava. Laponci (lokalno Sami) pokršteni su tek u 18. veku.

Tokom ranog srednjeg veka, papinstvo se još nije utvrdilo kao središnja katolička vlast, tako da se razvijala varijanta regionalnog hrišćanstva.[1] Hrišćanski misionari nastojali su prilagoditi propovedanje pa su predstavili Hrista kao osobu snage i sreće, a knjiga Otkrovenja, koja predstavlja Hrista kao pobednika nad Sotonom, igrala je središnju ulogu u širenju ove religije među Vikinzima, inače nordijske ratnike, trgovce i gusare, kojima se verovatno dopala ideja pobednika.[2]

Geografija[uredi]

Internacionalno gledajući, Skandinavija može jednako značiti i skandinavsko poluostrvo, koje sačinjavaju Norveška i Švedska, bez Danske, ali ovaj izraz koristi se samo u strogo geografskom značenju. Ponekad se pogrešno koristi izraz nordijske zemlje za Skandinaviju i obrnuto. Ponekad se za skandinavsko poluostrvo zajedno sa Finskom, Karelijom i poluostrvom Kola koristi i pojam Finoskandija.

Skandinavija izlazi na Atlantski okean, Severno more, Norveško more, Baltičko more i Barencovo more. U Skandinaviji je najrazuđenija obala na svetu sačinjava mnoštvo fjordova, a od većih zaliva tu je Botnički. Od moreuza tu se nalaze Skagerak i Kategat i Danski prolaz između Grenlanda Islanda.

Reljef Skandinavije sačinjavaju Skandinavske i mnoštvo vulkanskih planina.

Od naroda u Skandinaviji žive Ugro-Finci i Germani. Germanski narodi Skandinavije vode poreklo od Bikinga. Ugro-Finci su: Finci i Laponci (lokalno Sami). Germani su: Danci, Šveđani, Norvežani, Islanđani i Farani.

Skandinavsko poluostrvo

Skandinavija

Finoskandija

Nordijske zemlje

Nordijske zemlje

Skandinavija je bogata rekama i šumama, a obala je razuđena sa velikim brojem fjordova. Reljef je planinski sa velikim ležištima rude gvožđa, cinka, bakra, olova i dr. Glavni gradovi Skandinavskih zemalja su: Oslo sa 573.388 stanovnika, Kopenhagen sa 509.861 stanovnika i Stokholm sa 807.301 stanovnika. Švedska je najveća zemlja Skandinavije i severne Evrope. Šveđani imaju jedan od najviših životnih standarda na svetu. Poljoprivredom se bavi 2−3 posto stanovništva, koje na oko 7 posto površine zemlje uspeva da proizvede dovoljno žitarica za domaće potrebe.

Izvori[uredi]

  1. Sanmark, Alexandra: Power and conversion : a comparative study of Christianization in Scandinavia; Uppsala : Department of Archaeology and Ancient History, Uppsala University, Occasional papers in archaeology. ISBN 978-91-506-1739-9. str. 34.. Also: Ph. D. Thesis, 2002., London, University College
  2. Lindqvist (2003). str. 160-67.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]