Trstenik

Za ostale upotrebe, pogledajte članak Trstenik (višeznačna odrednica).

Trstenik
Trstenik
Administrativni podaci
Država	Srbija
Upravni okrug	Rasinski
Opština	Trstenik
Geografski podaci
Geografske koordinate	43° 37′ 00" SGŠ 21° 00′ 00" IGD
Vremenska zona	srednjoevropska: UTC+1
Nadmorska visina	164 m
Stanovništvo (2002)
broj stanovnika	17180
Ostali podaci
Poštanski broj	37240 37241
Pozivni broj	037
Registarska oznaka	TS
Trstenik  Trstenik na mapi Srbije

Trstenik je gradsko naselje u opštini Trstenik u Rasinskom okrugu. Smešten je na reci Zapadnoj Moravi. Prema popisu iz 2002. bilo je 17.180 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 18.441 stanovnika).

Geografija

Zapadna Morava kod Trstenika

Trstenik se nalazi na 43° 37′ i 21° IGD, oko 205 kilometara južno od Beograda, 115 km od Niša, 74 km od Kragujevca i 60 km od Čačka. Nadmorska visina Trstenika je oko 170 metara, a najviši vrhovi u ovoj oblasti su Samar (922 m), najviša tačka Gledićkih planina, Mali vrh (922 m), Pogled (736 m) i Čikar (736 m). Kroz Trstenik protiče Zapadna Morava.

Kroz Trstenik prolazi magistralni put Pojate-Kraljevo. Kroz Trstenik prolazi železnička pruga Stalać-Požega.

Istorija

Manastir Ljubostinja

Tokom starog veka oko Zapadne Morave živelo je ilirsko pleme Tribali. Rimljani su ove prostore osvojili u 1. veku nove ere. Iz rimskog perioda potiče kastrum na mestu Stražba, na desnoj obali reke, kao i nalazišta u selu Bučju, Donjem Dubiču i druga još nedovoljno istražena. Najveći doprinos kraju Rimljani su dali u 3. veku, kada je doneta vinova loza, čime je vinogradarstvo kroz vekove postalo jedna od najznačajnijih delatnosti stanovništva.

U sednjovekovnoj Srbiji trstenički kraj pripadao je župama Morava i Levač. Prvi pisani pomen Trstenika nalazi se u Lazarevoj povelji manastiru Ravanici iz 1381. godine, kojom je metoh Trstenik poklonjen ovom manastir. Iz srednjovekovnog perioda potiču i manastiri moravske arhitektonske škole, Ljubostinja i Veluće.

Godine 1427. Turci su osvojili Kruševac i oblast Trstenika. U dolini Zapadne Morave Osmanlije su izgradile tvrđavu Grabovac. Nakon konačnog pada Srpske despotovine 1459, Trstenik je postao značajna stanica za turske karavane. U izveštaj Austrijanaca iz 1784. u Trsteniku se nalazilo 47 turskih i 17 hrišćanskih kuća, kamena džamija, dva hana i nekoliko zanatskih prodavnica. Tadašnji Trstenik se nalazio 2 km zapadno od sadašnjeg grada, u blizini sela Osaonica.

Spomenik partizanima u Trsteniku

Posle dobijanja autonomije Kneževine Srbije, knez Miloš Obrenović je u periodu 1832-1838. naredio izgradnju novog naselja na desnoj obali Zapadne Morave. Sedamdeseti godina 19. veka Trstenik je dobio osnovnu školu, poštu, apoteku, banku i prvi parni mlin. Godine 1899. preko Zapadne Morave je izgrađen čelični most, a sledeće godine nova Crkva Svete Trojice. Pruga Stalać-Kraljevo je otvorena 1910.

Posle Prvog svetskog rata u gradu su sagrađeni novi objekti i veliki deo starog grada danas datira iz tog perioda. Nakon Drugog svetskog rata, Trstenik je doživeo značajan industrijski razvoj uz osnivanje fabrike hidrauličnih i pneumatskih sistema Prva petoletka. Tokom perioda sankcija u poslednjoj deceniji 20. veka grad je stagnirao.

Demografija

U naselju Trstenik živi 13800 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,5 godina (37,8 kod muškaraca i 39,2 kod žena). U naselju ima 6079 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,83.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija Godina Stanovnika 1948. 3273 1953. 5312 1961. 7226 1971. 9957 1981. 13239 1991. 18441 18094 2002. 17763 17180

Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Srbi			16.537	96,25%
Romi			176	1,02%
Crnogorci			105	0,61%
Jugosloveni			58	0,33%
Goranci			40	0,23%
Hrvati			17	0,09%
Makedonci			17	0,09%
Slovenci			5	0,02%
Rumuni			4	0,02%
Muslimani			3	0,01%
Mađari			3	0,01%
Bugari			3	0,01%
Rusi			2	0,01%
Nemci			2	0,01%
Česi			1	0,00%
Slovaci			1	0,00%
nepoznato			67	0,38%

Stanovništvo prema polu i starosti

	m			ž
?	40			45
80+	59			102
75-79	129			194
70-74	303			328
65-69	476			493
60-64	413			461
55-59	401			453
50-54	724			734
45-49	869			944
40-44	663			779
35-39	483			624
30-34	444			491
25-29	584			552
20-24	707			668
15-19	764			710
10-14	565			547
5-9	403			400
0-4	317			311
prosek	37.8			39.2

Domaćinstva

Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002. Godina popisa 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2002. Broj domaćinstava 879 1576 2274 3110 4247 5719 6079

Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002. Broj članova 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 i više Prosečan broj članova Broj domaćinstava 1162 1475 1323 1659 324 115 16 4 1 - 2.83

Stanovništvo staro 15 i više godina prema bračnom stanju i polu

Pol	Ukupno	Neoženjen/ Neudata	Oženjen/ Udata	Udovac/ Udovica	Razveden/ Razvedena	Nepoznato
Muški	7059	2195	4401	256	177	30
Ženski	7578	1761	4463	889	431	34

Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja

Pol	Ukupno	Poljoprivreda, lov i šumarstvo	Ribarstvo	Vađenje rude i kamena	Prerađivačka industrija	Proizvodnja i snabdevanje...	Građevinarstvo	Trgovina	Hoteli i restorani	Saobraćaj, skladištenje i veze
Muški	3524	55	-	-	1916	84	65	456	72	67
Ženski	3198	29	-	-	1421	57	13	454	144	24
Oba	6722	84	-	-	3337	141	78	910	216	91
Pol	Finansijsko posredovanje	Nekretnine	Državna uprava i odbrana	Obrazovanje	Zdravstveni i socijalni rad	Ostale uslužne aktivnosti	Privatna domaćinstva	Eksteritorijalne organizacije i tela	Nepoznato
Muški	25	280	137	105	73	68	-	-	121
Ženski	63	245	154	210	252	72	-	-	60
Oba	88	525	291	315	325	140	-	-	181

Spoljašnje veze

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Trstenik

• Zvanični sajt OPŠTINE TRSTENIK
• Rasinski internet portal
• Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
• Satelitska mapa (Wikimapia)
• Plan naselja na mapi (Mapquest)
• Foto galerija Trstenika