Patra

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Patra
Πάτρα
Patrasport.jpg
Pogled iz luke na grad
Administrativni podaci
Država Grčka
PeriferijaZapadna Grčka
OkrugAhaja
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 2011.213.984 [1]
 — gustina642,32 st./km2
Geografske karakteristike
Koordinate38°15′00″ SGŠ; 21°44′00″ IGD / 38.25° SGŠ; 21.7333333333° IGD / 38.25; 21.7333333333Koordinate: 38°15′00″ SGŠ; 21°44′00″ IGD / 38.25° SGŠ; 21.7333333333° IGD / 38.25; 21.7333333333
Vremenska zonaUTC+2 (EET), leti UTC+3 (EEST)
Ndm. visina10 m
Površina333,14 km2
Patra na mapi Grčke
Patra
Patra
Poštanski broj26x xx
Registarska oznakaΑΧ

Patra ili Patras (grč. Πάτρα) je treći po veličini grad u Grčkoj i glavni grad periferije Zapadna Grčka, okruga Ahaja i opštine Patra/Patras. Smješten je u sjevernom dijelu poluostrva Peloponez, na obali Patraskog zaliva, 215 kilometara zapadno od prestonice Atine.

Gradsko područje Patrasa sa preko 280 hiljada stanovnika je treće po veličini u Grčkoj, a obuhvata uz sam grad i niz opština i naselja duž zaliva.

Patras je proglašen za Evropski grad kulture 2006. Ovde se nalazi KK Promiteas Patra.

Ime[uredi]

Pogled na donji grad iz gornjeg

Grad je verovatno dobio današnji naziv po mitskom liku Patreasu, potomka mitskog Lakademnona, osnivača Sparte.

Geografija[uredi]

Grad Patras se nalazi u krajnje severnom delu grčkog poluostrva i istorijske pokrajine Peloponez, na mestu gde se poluostrvo najviše pribiližava severozapadnom kopnu Grčke. Grad je primorski i izlazi na istoimeni Patraski zaliv i to na njegov krajnje istočni deo, blizu tesnaca Rio-Antirio (7 km), gde se na ovaj zaliv nadovezuje Korintski zaliv. Grad i okolina spadaju u delove Grčke sa velikom seizmičkom aktivnošću.

Obala kod Patrasa nije široka, već se nedaleko od nje izdižu planine Panahaiko (1.926 m). Ovo je uslovilo podelu grada na donji i gornji deo, povezane međusobno stepenicama. Gornji grad je stariji i tu se nalazi očuvana tvrđava. Donji deo je nastao tokom poslednjih 200 godina u nekad močvarnom priobalju i blisko je povezan sa sadržajima luke. Oba dela grada razvila su se oko manjih reka Glafkos i Haradros.

Klima u Patrasu je sredozemna, sa žarkim i dugim letima i blagim i kišovitim zimama. Na okolnim planinama ona dobija oštrije crte.

Istorija[uredi]

Najstariji arheološki nalazi u području Patrasa govore da je ovo područje bilo naseljeno još u vreme praistorije (3. milenijum p. n. e.). Značajnije naselje na ovom mestu javilo se tokom Mikenske civilizacije (1580—1100. godine p. n. e.). Naselje je u ovo vreme naseljeno Ahajcima. Ono nije igralo značajnu ulogu tokom vremena stare Grčke, ali je u vreme pre dolaska Rimljana izraslo u razvijenu luku. Tada naselje postaje sedište Ahajskog saveza. Po rimskom osvajanju grada 146. p. n. e. on zavržava položaj važnog grada u provinciji Ahaji. Takođe, grad je bio jedno od prvih mesta hristijanizacije u Evropi. U gradu je razapet sveti Andrej.

Tokom većeg dela srednjeg veka Patras je u okviru Vizantije, kao važno gradsko središte sa razvijenim zanatima i trgovinom. Grad je i važna luka na jugozapadu carstva. Ovo je posebno osobeno za razdoblje 9. i 10. veka. 1204. godine grad su, kao iveći deo Vizantije, osvojili Krstaši. Oni tu osnivaju Kneževinu Ahaju. Pod njima grad ostaje sve do 1430. godine, kada se kratko vreme nalazi ponovo u rukama oslabljene Vizantije.

Patras Turci Osmanlije osvajaju 1458. godine pod Mehmedom II. Grad dobija novo ime „Balijadabra“, od grčkog oblika „Palaja Patra“. Iako je sultan Mehmed II u želji očuvanja grada dao njemu povlastice, Patras je počeo propadati, a naročito posle nekoliko napada Venecije i Đenove na sada turski grad tokom 15. i 16. veka.

1821. godine je počeo Grčki ustanak i Grci iz Patrasa i njegove okoline aktivno učestvuju. Međutim, turska posada u gradu i tvrđavi ostaje sve do 1828. godine. Te godine grad zauzimaju ustanici uz pomoć francuske flote. Grad se ubrzo razvio u drugi po važnosti grad novoosnovane Grčke, pre svega zahvaljujući važnim lučkim delatnostima. U 20. vek grad je ušao kao najsavremeniji grad u zemlji sa uličnim električnim osvetljenjem i električnim tramvajima. Ovo je i razdoblje sa intenzivnom izgradnjom velelepnih zdanja gradskih ustanova i privatnih kuća.

Međutim, posle Grčko-turskog rata 1923. godine u grad se masovno doseljavaju i grčke prebeglice iz Male Azije, što dovodi do naglog rasta grada i masovne divlje gradnje. Novi udarac razvoju Patrasa bila su velika bombardovanja od strane Italijana tokom Drugog svetskog rata. Posle toga počinje izgradnja grada i on se poslednjih decenija brzo osavremenjava.

Stanovništvo[uredi]

Demografija
1991.2001.2011.
152.570160.400168.034[1]
Istrorijsko kretanje stanovništva[2][3][4]
Godina grad Gradsko područje
1853. 15.854 19.499
1870. 16.641 26.190
1889. 33.529 44.970
1896. 37.985 51.932
1920. 52.174 -
1928. 61.278 -
1951. 87.570 94.192
1971. 112.228 120.847
1981. 142.163 154.596
1991. 161.782 190.463
2001. 171.616 210.494
2007. (procena) 180.000 230.000

Patras danas ima oko 230.000 stanovnika u gradu i okolini. Stanovništvo su uglavnom etnički Grci, mada se poslednjih decenija doselilo i dosta stranaca.

"Veliki Patras“ (grad sa predgrađima) je treća po veličina gradska celina u državi. Za nju je osoben izdužen oblik duž zaliva, dugo ko 25 km, zbog uzane obale. Najbrži rast imaju predgrađa na zapadu, gde je priobalno ravničarsko područje znatno šire.

Privreda[uredi]

Gradska Katedrala Sv. Andreje

Patras je važan industrijski centar zapadne Grčke. Poslednjih decenija grad se okrenuo razvoju tercijarnog sektora (trgovina, saobraćaj, ugostiteljstvo), dok je tradicionaln industrija (mahom prehrambena i tekstilna) postepeno premeštena u južna predgrađa. Poslednjih decenija razvija se i farmaceutska industrija.

Saobraćaj[uredi]

Gradsko pozorište

Patras je od davnina najvažnije saobraćajno čvorište u zapadnoj Grčkoj. Preko njega odvija se najveći deo pomorskog prometa sa Jonskim ostrvima i Italijom. Gradska luka, danas u samom gradskom jezgru, oduvek je bila stecište gradskih dešavanja, ali je ona poslednjih decenija postala ograničenje u rastu i razvoju grada. Zbog toga se danas intenzivno izgrađuje nova luka u jugozapadnom delu grada, koja bi trebalo da zameni staru.

Do Patrasa vodi savremeni auto-put od Atine, koji par kilometara pre grada skreće ka severu i prelazi moreuz Rio-Antirio preko istoimenog mosta (završen 2004. ), najmonumentalnijeg mosta u Grčkoj. 2002. godine završena je izgradnja auto-putnog prstena sa južne strane grada.

Gradovi pobratimi[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 „Detailed census results 2011”. Pristupljeno 7. 5. 2015. 
  2. ^ 1928-1980 statistical data are from: "The population of Greece in the second half of the 20th century". Hellenic Republic. National Statistical Service of Greece. Athens 1980 & "Statistical Yearbook of Greece" Hellenic Republic. National Statistical Service of Greece. Athens 1980
  3. ^ Population data from 1853 to 1920 are cited from: Kosta N. Triantafyllou, "Istorikon Lexikon ton Patron: Istoria tis poleos ton Patron apo arxaiotaton xronon eos simeron kata alphavitikin eidologikin katataksin" 3rd edition, Patrai 1995
  4. ^ Data on municipal and urban population refer to permanent population and are taken from: the "2001 Census" of the National Statistical Service of Greece, Pristupljeno 17. 4. 2013.

Spoljašnje veze[uredi]