Pirinejsko poluostrvo
Iz projekta Википедија
Pirinejsko poluostrvo se nalazi na krajnjem jugozapadu Evrope. Od Francuske je odeljeno planinskim lancem Pirineja po kojem je dobilo ime. Poznato je i pod nazivom Iberijsko poluostvro, a nazvan je po starom narodu (Iberi), koji je u davnoj prošlosti naseljavao jedan deo poluostrva. Danas se na njemu nalaze države Španija i Portugalija, kao i britanska prekomorski teritorija Gibraltar.
Sadržaj |
[uredi] Geografski podaci
Pirinejski poluostrvo, s površinom od oko 580.000 km², najzapadnije od tri južnoevropska poluostrva (Pirinejskog, Apeninskog i Balkanskog), odnosno četiri severnomediteranska poluostrva (tri navedena i Mala Azija), i ima sve odlike kontinentalnosti.
[uredi] Reljef i klima
[uredi] Stanovništvo
[uredi] Istorija
[uredi] Praistorijsko razdoblje
Pirenejsko poluostrvo bilo je naseljeno već u paleolitu. U pećinama, od kojih je najslavnija Altamira, nađene su brojne pećinske slike.
U mlađem kamenom dobu i u bakarnom dobu, Pirinejsko poluostrvo je bilo jedno od kulturnih središta.
Širenje Saharske pustinje uzrokovalo je iseljavanje stanovništva, od kojih jedan deo prelazi Gibraltarski moreuz i naseljava se na Pirenejskom poluostrvu. Tu osnivaju stalna naselja, a kasnije se otvaraju i značajni rudnici, naročito srebra i gvožđa.
Plemena zemljoradnika i stočara kasnije s Pirenejskog poluostrva odlaze na sever, kopnenim putem preko Pireneja ili brodovima. Naseljavaju se na područjima zapadne i srednje Evrope. U II i III milenijumu pre Hrista postojala je značajna pomorska trgovina duž atlantske obale, koja kasnije zamire zbog stalnih ratova i gusarskih napada.
[uredi] Istorija do pada Rimskog carstva
Početkom I milenijuma pre nove ere Feničani osnivaju trgovačka naselja (faktorije) na južnoj obali. U VII veku pre Hrista naseljavaju se i Grci, ali pomorsku trgovinu u sledećim vekovima kontrolišu Kartaginjani. Unutrašnjost zemlje osvajaju Kelti.
Od početka II veka pre Hr. Kartaginjani zamenjuju Rimljani. Postepeno prodiru u unutrašnjost i do kraja I veka pre nove ere. Osvojili su čitavo poluostrvo i osnovali nekoliko provincija. Suzbijaju ustanke domaćeg stanovništva i provode intenzivnu romanizaciju.
Slabljenjem Rimskog Carstva, sa severa prodiru razni varvarski narodi: Alani, Svevi, Vandali, Vizigoti.
[uredi] Država Vizigota
Vizigoti su od 418. g. imali kraljevstvo u Akvitaniji (južna Francuska). Godine 507. Franci zaposedaju njihove posede i oni se povlače preko Pireneja. U razdoblju 510-531. odbijaju franačke pokušaje prodora.
Godine 534. formiraju svoju državu sa sedištem u Toledu, koja kontroliše najveći deo poluostrva. Suzbijaju prodore Vizantija i Sveva i guše pobune lokalnog stanovništva u Baskiji i Andaluziji. Tek 589. g. kralj Rekared prima hrišćanstvo.
O značaju Pirenejskog poluostrva u to doba svedoči i činjenica da su u Toledu održana tri crkvena koncila Zapada između 396. i 589. g. Kasnije se u Toledu održavaju lokalni savezi, koji imaju bitan uticaj na politiku kraljevstva.
Vizigoti su tokom dva veka bili arijanci. Kralj Rekard I popeo se na presto 586. g. Godinu dana kasnije odriče se arijanizma i priznaje pravoslavlje. Crkva postiže znatan uticaj. Potiče jedinstvo zemlje, pružajući kralju potporu protiv velikih zemljoposednika, koji brane svoje privilegije. Svaka odluka saveta postaje državnim zakon. Stroga verska politika uperena je protiv pagana, Jevreja i arijanaca.
Kraljevi vode politiku stapanja Vizigota sa starim iberskim i romanskim stanovništvom. Preuzimaju i učvršćuju stare rimske ustanove. Godine 654. donesen je zakonik Liber iudicorum ili Forum iudicum, koji zamenjuje razne vrste običajnog prava. Ohrabruju mešovite brakove. Rimljani se primaju u vojsku.
Kraljevi međutim ne uspevaju suzbiti partikularističke tendenc
