Orson Vels

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Orson Vels
Orson Welles 1937.jpg
Orson Vels 1937. godine. Fotografisao Karl van Vehten.
Puno ime Džordž Orson Vels
Datum rođenja (1915-05-06)6. maj 1915.
Mesto rođenja Kenoša
Viskonsin, SAD
Datum smrti 10. oktobar 1985.(1985-10-10) (70 god.)
Mesto smrti Los Anđeles
Kalifornija, SAD
Supružnik Virdžinija Nikolson (1934—1940)
Rita Hejvort (1943—1948)
Paola Mori (1955—1985)
Veb-sajt www.wellesnet.com
IMDb veza

Orson Vels (engl. Orson Welles; Kenoša, 6. maj 1915Los Anđeles, 10. oktobar 1985), američki režiser, glumac, scenarista i producent.

U svet glume i inscenacije ušao je početkom tridesetih godina, za vreme boravka u Dablinu gde je dobio angažman kao pozorišni glumac i režiser. Pozorištu je ostao veran još neko vreme po povratku u Sjedinjene Američke Države, a od 1935. godine sve više sarađuje na radiju kao narator, glumac ili pisac, a povremeno adaptira i zanimljiva književna dela.

Tako je 30. oktobra 1938. godine izazvao opštu paniku veštom i uverljivom adaptacijom romana Rat svetova o invaziji Marsovaca. O toj pomutnji koju je Vels izazvao svojom radio-dramom snimljen je 1975. godine TV film Noć koja je uspaničila Ameriku.

Njegov filmski prvenac, dvosatni film Građanin Kejn, kog je režirao 1941. godine, spada među remek-dela svetskog filma. Nominovan je za Oskara za najbolji film, režiju i glavnu ulogu koju je odigrao sam Vels. Iako nije dobio oskara, ovaj film je 1999. godine proglašen za najbolji film 20. veka. Kao filmski režiser nikad nije postigao komercijalni uspeh, ali je zato veliku popularnost stekao kao filmski glumac.

Status filmske zvezde utvrdio mu je film Treći čovek, snimljen 1949. godine u kojem je odigrao lik superiornog kriminalca. Po Šekspirovoj tragediji Otelo, 1952. godine snimio je istoimeni igrani film koji mu je doneo Zlatnu palmu na festivalu u Kanu. Poslednje delo, film Istine i laži, snimio je 1974. godine. Godine 1975. dobio je nagradu za životno delo Američkog filmskog instituta. Svoj poslednji nastup Orson Vels je imao u animiranom filmu Transformersi, iz 1986. godine, davši glas Unikronu. Preminuo je ubrzo nakon nastupa u tom filmu.

Filmografija[uredi]

Uloge Orsona Velsa
Godina
Srpski naziv
Izvorni naziv
Uloga
Napomena
1941. Građanin Kejn Kejn
1949. Treći čovek
1969. bitka na Neretvi Četnik
1974. Istine i laži
1986. Transformersi Transformers: The Movie Junikron glas

Spoljašnje veze[uredi]