Senta

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Senta
City hall of senta.jpg
Gradska kuća
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država Srbija
Autonomna pokrajina Vojvodina
Upravni okrugSevernobanatski
OpštinaSenta
Stanovništvo
 — 2011.Pad 18.704
 — gustina137/km2
Geografske karakteristike
Koordinate45°55′38″ SGŠ; 20°04′43″ IGD / 45.9272788° SGŠ; 20.078556° IGD / 45.9272788; 20.078556Koordinate: 45°55′38″ SGŠ; 20°04′43″ IGD / 45.9272788° SGŠ; 20.078556° IGD / 45.9272788; 20.078556
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina92 m
Površina166,8 km2
Senta na mapi Srbije
Senta
Senta
Senta na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj24400
24401
Pozivni broj024
Registarska oznakaSA

Senta (mađ. Zenta) je gradsko naselje u Srbiji, u opštini Senta, u Severnobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 18.704 stanovnika.

Geografija[uredi]

U srednjem toku Tise kroz Republiku Srbiju, na samoj obali reke, leži jedan od najstarijih gradova u Vojvodini — Senta, središte opštine s naseljenim mestima: Gornji Breg, Tornjoš, Kevi i Bogaraš. Prema popisu iz 2002. godine, Senta ima 20.363, dok Opština Senta ima 25.619 stanovnika.

Istorija[uredi]

Grb grada na Gradskoj kući

Senta je izrasla oko manastira. Prvi put se pominje 1216. godine i razvija zahvaljujući pogodnom geografskom položaju, na važnom prelazu preko reke Tise. Od 14. veka posed je budimskog nadbiskupa. 1506. godine postala je slobodni kraljevski grad. U ratu između Austrije i Turske, jedna od najvećih pobeda Austrije bila je bitka kod Sente 11. septembar 1697. godine ("Kod Sente je spasen Beč").

Nakon što su se Srbi graničari iz Potisko-pomoriške granice 1742. godine većinom iselili u Rusiju u XVIII i XIX veku Sentu su naselili Mađari, Slovaci, Nemci i Jevreji, a između dva svetska rata i posle 1945. godine Srbi, Crnogorci i drugi narodi. Senćansko pristanište, udaljeno 124 km od ušća Tise u Dunav, bilo je jedno od najvažnijih u prostoru dvorečja.

Po popisu mesta Potiske vojne granice iz 1748. godine u Senti je bio 191 graničar konjanik, i svi su bili u aktivnoj službi. Od toga njih 46 je imalo kompletnu vojnu opremu, a ostalih 85 delimičnu. Štab je sačinjavalo šest oficira, na čelu sa poručnicima Jovanom Badrljicom i Đukom (Đorđem) Popovićem. Tu je i zastavnik Neša Milinović. U mestu je bila stacionirana i pešadija, njih 202 pešadinca. Izvan stalne službe bilo ih je 64, a sa potpunim naoružanjem 70 aktivnih graničara. Na čelu jedinice je bio major Marko Marković, sa kapetan-lajtantom Đorđem Golubom, poručnikom Konstantinom Milinovićem i zastavnikom Ignjatom Vršićem.[1] Kada je novembra 1750. godine obavljeno izjašnjavanje graničarskih oficira, za provicijalni status su se opredeli: obrstvajhmajster kao kapetan Marko Marković, kapetan lajtant Đorđe Golub, hadnađi Subota Suljin i Jovan Paderlik, barjaktari Neško Milinović i Ignjat Vujičić.[2] Oficiri verni Austriji su bili nagrađeni mađarskim plemstvom i zemljišnim posedom. Tako su u Senti dobili: vicekapetan Golub, lajtanti Jovan Boderlica (Badrljica), Subota Branovački i Mihajlo Tesić po 50 lanaca, a zastavnici Neca Milinović i Ignjat Vujičić po 44 lanca.

Godine 1769. Senta je izgorela u velikom požaru.

Kulturna istorija Srba u Senti[uredi]

Senćanska pravoslavna crkvena opština je javno preporučivala u jesen 1855. godine bildhauera (ikonorezbara) Joana Ajsterlenera iz Starog Arada. Zahvalni crkveni oci su ga zbog dobro urađenog posla - ikonostasa, nagradili sa 300 f. preko ponude.[3]

U Senti je pri pravoslavnoj crkveno-školskoj opštini delovao Fond za siromašnu decu. Njime je rukovodio pre 1866. godine srpski učitelj Jovan Vujić.[4]

Kada je 1866. godine održana skupština Matice srpske u Pešti, Srbi Senćani su dominirali po brojnosti. Kao redovni stari članovi u njenom radu učestovali su: Andrija Nikolić, Jovan Vujić učitelj, Trifun Vlašić i Stefan Drakulić. Za nove članove javili su se po uplati, iznosa od 50 f. Pravoslavna srpska crkvena opština u Senti, dok su pojedinci dali po 10 f. - Konstantin Živanović advokat, Stevan Lukačević beležnik, Stevan pl. Badrljica kurijalista, Ljubomir Vujić trgovac, Jakov Kragujević, Sava pl. Branovački i Andrija Nikolić senator.[4]

Kultura[uredi]

U Senti su Muzej, Arhiv, vaspitno-obrazovne organizacije i najstarija likovna kolonija u Vojvodini (1952).

Od 2003. godne u Senti radi Gimnazija Boljai, specijalizovana škola koja na mađarskom jeziku izvodi nastavu po programu beogradske Matematičke gimnazije.

U Senti se nalazi veliki broj zgrada — spomenika kulture: Vatrogasna kasarna u Senti, Rodna kuća Stevana Sremca, Zgrada Plebanije — Muzeja, Hotel Rojal, Slavnića kuća i Srpska pravoslavna crkva Svetog arhanđela Mihaila.

Privreda[uredi]

U XIX vek i XX veku pored poljoprivrede u Senti su se razvijali trgovina, zanati i prehrambena industrija. Raskršće puteva, pogodne veze sa Suboticom, Novim Sadom i Zrenjaninom čine Sentu privlačnim mestom u ovom delu Vojvodine. U razvoju privrede značajno mesto ima agro-industrijski kombinat. Senta sa okolinom je najveći rasadnik ruža u Srbiji.

Demografija[uredi]

U naselju Senta živi 16.396 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,9 godina (38,8 kod muškaraca i 42,8 kod žena). U naselju ima 7.938 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,35.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Mađarima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Demografija[5]
Godina Stanovnika
1948. 23.277
1953. 23.320
1961. 25.062
1971. 24.723
1981. 23.690
1991. 22.827 22.531
2002. 20.302 21.119
2011. 18.704
Etnički sastav prema popisu iz 2011.[6]
Mađari
  
14.429 77,14 %
Srbi
  
2.454 13,12 %
Romi
  
226 1,20 %
Jugosloveni
  
106 0,56 %
Hrvati
  
67 0,36 %
Albanci
  
62 0,33 %
Crnogorci
  
47 0,25 %
Slovaci
  
31 0,16 %
Makedonci
  
27 0,14 %
Bunjevci
  
21 0,12 %
Bošnjaci
  
13 0,07 %
Muslimani
  
13 0,07 %
Rusini
  
12 0,06 %
Rusi
  
11 0,06 %
Nemci
  
10 0,05 %
Slovenci
  
9 0,05 %
Slovaci
  
4 0,02 %
Rumuni
  
2 0,01 %
Ukrajinci
  
2 0,01 %
Bugari
  
1 0,01 %
ostali
  
19 0,10 %
Regionalna pripadnost
  
119 0,63 %
neizjašnjeni
  
578 3,09 %
nepoznato
  
441 2,35 %
ukupno: 18.704


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Znameniti Senćani[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ "Mešovita građa", Beograd 2011. godine
  2. ^ Mita Kostić: "Srpska naselja u Rusiji", Beograd 1923.
  3. ^ "Srbski dnevnik", Novi Sad 1855. godine
  4. 4,0 4,1 "Zastava", Pešta 1866. godine
  5. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  6. ^ Etnička struktura nakon popisa 2011.
  7. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Napomene[uredi]

→ * — Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Senta, na kojoj se nalaze tri naselja, Bogaraš, Gornji Breg i Senta.

Gradovi pobratimi[uredi]

Sport[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Mape i planovi[uredi]