Marselj

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Марсеј)
Idi na: navigaciju, pretragu
Marselj
fr. Marseille

Marseillepantw.JPG
Panorama Marseja

Grb

Zastava
Osnovni podaci
Država Zastava Francuske Francuska
Region Provansa-Alpi-Azurna obala
Departman Ušće Rone
Stanovništvo
Stanovništvo (2011-01-01) 850.636[1]
Aglomeracija 1.715.096
Gustina stanovništva 3538,44 st/km²
Geografske karakteristike
Koordinate 43°17′51″N 5°22′38″E / 43.2975, 5.377222
Vremenska zona UTC+1, leti UTC+2
Nadmorska visina 0-640 m
Površina 240,62 km²
Marselj na mapi Francuske
{{{alt}}}
Marselj
Marselj na mapi Francuske
Ostali podaci
Gradonačelnik Žan Klod Goden
Poštanski kod 13001, 13016
INSEE kod 13055
Veb-strana marseille.fr

Marselj (fr. Marseille, oks. Marselha), tradicionalni izuzetak umesto prema savremenom izgovoru Marsej (mada je i ovaj oblik dozvoljen), najvažniji je lučki grad Francuske, i treća luka Evrope po veličini. Grad se nalazi na obali Lionskog zaliva, koji pripada Mediteranu. Marselj je glavni grad departmana Ušće Rone u regionu Provansa-Alpi-Azurna obala. Po podacima iz 2006. godine broj stanovnika u mestu je bio 839.043.

Istorija[uredi]

Stara luka Marselja

Grad Marselj su osnovali Grci iz Fokeje u 600. godini p. n. e. kao trgovačku luku pod imenom Masalija (Μασσαλία). Izloženi stalnim napadima velikog ligurskog plemena, Grci su zatražili pomoć od Rimljana, koji dolaze u Provansu 125. p. n. e., kada je Masalija konačno odbranjena. Rimljani u potpunosti osvojili ove prostore 49. p. n. e., ali će Masalija (sada Masiljia) i sledeća tri stoljeća zadržati status slobodnog trgovačkog grada, koji je imala pod grčkom upravom. Međutim, u tom razdoblju pomorska trgovina je zbog osipanja flote u znatnoj meri umanjena, tako da Masilija gubi svoju samostalnost i status slobodnoga grada i postaje grad kao i svaki drugi.

U poslijerimskom razdoblju Massalia je meta napada raznih varvarskih plemena, te zbog pljački i zaraza od nekada vrlo razvijenog grada ostaju samo gomile ruševina. Nakon prodora hrišćanstva početkom 6. stoljeća, Crkva preuzima isključivu upravu nad gradom. Kako bi se obranio od stalnih napada i pljački, grad je u 7. veku sužen na utvrđeni dio biskupije.

Ovo područje doživljava ponovni procvat tek u 10. i 11. stoljeću, pod zaštitom provansalskih vikonta, kada postaje polazna luka za Krstaške ratove. Marselj 1214. godine ponovno postaje neovisna republika, ali će takav status zadržati samo 38 godina, do 1252., kada Karl Angus stavlja ovaj grad pod svoju upravu. Usprkos konačnom gubitku samostalnosti, pomorska trgovina preko Sredozemlja doživljava ponovni procvat. Nakon što je Provansa, uključujući i Marselj, ušla u sastav Kraljevine Francuske 1481., grad zadržava posebnu upravu pod nadzorom kraljevih službenika, a 1660., za vrijeme vladavine Luja XIV, počinje se širiti i izvan gradskih zidina.

U 18. stoljeću građani Marselja s velikim entuzijazmom prihvaćaju revolucionarne ideje, a 1792. godine 500 dobrovoljaca ulazi u Pariz pjevajući "Ratnu pjesmu rajnske vojske", koju su mase ljudi u usputnim mjestima oduševljeno prihvaćale. Pjesma je kasnije postala francuska nacionalna himna pod nazivom "Marseljeza". U drugoj polovini 19. stoljeća, Marseille se i dalje širi kao "glavna luka Carstva". U tom razdoblju izgrađene su široke avenije i napravljene mnoge monumentalne građevine.

U Marselju se 9. oktobra 1934. dogodio atentat na kralja Jugoslavije Aleksandra I Karađorđevića. Marselj je toekom Drugoga svjtskog rata, u vreme njemačke okupacije, od novembra 1942. do avgusta 1944., bio jako središte Francuskog pokreta otpora. Zato su nemačke trupe u dva navrata, 1943. i 1944., minirale četvrti Panje i Staru luku.

Klima[uredi]

Marselj ima mediteransku klimu sa blagim, vlažnim zimama i toplim, uglavnom suvim letima. Decembar, januar i februar su najhladniji meseci, u proseku temperature oko 12 ° C tokom dana i 4 ° C noću. Jul i avgust su najtopliji meseci, u proseku temperature oko 29 ° C tokom dana i 19 ° C noću.

Demografija[uredi]

Demografija
1962. 1968. 1975. 1982. 1990. 1999. 2006. 2011.
778.071 889.029 908.600 874.436 800.550 798.430 839.043 856.636

Sa 800.000 stanovnika, to je drugi grad Francuske, posle Pariza. Sa okolnim gradovima (Alauh, Obanj, Pen sir Iven), Marselj ima 1,2 miliona stanovnika, i treća je najveća aglomeracija Francuske. Marselj je sedište velikog muftije i centar islama u Francuskoj. Marselj sa okolinom se smatra najvećim muslimanskim gradom u Evropi, a većinu njegovog stanovništva čine Afrikanci iz bivših francuskih kolonija.

Gradovi pobratimi[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :