Karađorđevići

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Karađorđevići
Veliki dinastički grb kraljevske porodice Karađorđević.jpeg
Država Ustanička Srbija (1804—1813)
 Kneževina Srbija (1842—1858)
 Kraljevina Srbija (1903—1918)
 Kraljevina Jugoslavija (1918—1945)
Osnivač Đorđe Petrović - Karađorđe
Aktuelni starješina Princ Aleksandar II (1970–)
Vladavina 18041813.
18421858.
19031945.
Smjena 29. novembra 1945. Jugoslavija je proglašena republikom
Nacionalnost Srpska
Vjera Pravoslavna
Ogranak kneževska kuća Karađorđević
Veb-sajt Zvanični veb-sajt

Karađorđevići su srpska kraljevska porodica koja je vladala Srbijom i Jugoslavijom. Njen rodonačelnik je vožd Đorđe Petrović - Karađorđe. Na vlasti su bili 18041813, 18421858. i 19031945, kada je Jugoslavija postala republika.

Istorijat[uredi]

Karađorđev pečat
Grb Aleksandra Karađorđevića kneza Srbije
Grb kralja Petra I Karađorđevića-1903. godina
Dvorski grb Kraljevskog doma Karađorđevića od Srbije
Veliki dinastički grb Kraljevskog doma Karađorđevića od Srbije
Standarta kraljevske kuće Karađorđević

Osnivač i rodonačelnik dinastije Karađorđevića je vožd Đorđe Petrović - Karađorđe koji je podigao Prvi srpski ustanak (1804). Po propasti Prvog srpskog ustanka (1813), Karađorđe se povukao iz Srbije.

Onda je 1815. izbio Drugi srpski ustanak pod vođstvom Miloša Obrenovića i uspostavila se dinastija Obrenovića na vlasti u Srbiji. Zaslugom ustavobranitelja na vlast u Srbiji je 1842. došao Karađorđev sin Aleksandar koji je bio na vlasti do 1858. godine kada je na Svetoandrejskoj skupštini ponovo vraćen na vlast knez Miloš Obrenović.

Posle majskog prevrata (1903) prestala je da postoji dinastija Obrenovića i na vlast je pozvan Aleksandrov sin, Karađorđev unuk Petar. Kraljevina je zvanično ukinuta 1945. godine, a kraljevska porodica je bila u egzilu. Sin kralja Petra II, princ Aleksandar, došao je sa suprugom 2001. godine u Srbiju i žive u dvoru na Dedinju.

Mauzolej Karađorđevića je na Oplencu kod Topole.

Imovinu Karađorđevića komunistička vlast je oduzela 1947. godine.[1]

Vladari[uredi]

Vladar Titula Vladao Živeo
Karađorđe Petrović Đorđe Petrović Karađorđe Vožd 14. februar 1804. — 7. oktobar 1813. 16. novembar 1762. — 26. jul 1817.
Aleksandar Karađorđević Aleksandar Karađorđević Knez Srbije 14. septembar 1842. — 12. decembar 1858. 11. oktobar 1806. — 3. maj 1885.
Petar I Karađorđević Petar I Karađorđević Kralj Srbije
Kralj Kraljevine SHS
15. jun 1903. — 1. decembar 1918.
1. decembar 1918. — 16. avgust 1921.
11. jul 1844. — 16. avgust 1921.
Aleksandar Karađorđević Aleksandar I Karađorđević Kralj Kraljevine SHS, Kralj Jugoslavije 16. avgust 19219. oktobar 1934. 16. decembar 1888. — 9. oktobar 1934.
Petar II Karađorđević Petar II Karađorđević Kralj Jugoslavije 9. oktobar 1934. — 29. novembar 1945. 6. septembar 1923. — 3. novembar 1970.

Rodoslov[uredi]

Karađorđeva žena bila je Jelena Jovanović. Imali su četiri ćerke i dva sina Aleksu i Aleksandra. Aleksa je imao samo jednog sina Đorđa, koji je imao sinove Aleksu i Božidara od kojih dalje nema potomaka. Aleksandar je imao desetoro dece od kojih je šestoro preživelo detinjstvo, njegovi sinovi Petar i Arsen imaju potomstvo koje je obuhvaćeno porodičnim pravilnicima iz 1909. i 1930. godine i koje danas čini dinastiju Karađorđević.

Kraljevski dom[uredi]

Porodični pravilnik[uredi]

Monogram prestolonaslednika Aleksandra II Karađorđevića

Prema Porodičnom pravilniku za članove Kraljevskog doma iz 1909, članovi Kraljevskog doma su: kralj Petar I, njegovi sinovi — prestolonaslednik Aleksandar i kraljević Đorđe; njegova kći Jelena, do udaje njene; njegov brat knez Arsen Karađorđević sa sinom knezom Pavlom A. Karađorđevićem; potomstvo prestolonaslednika Aleksandra, kraljevića Đorđa i kneza Pavla (član 1). Prema članu 4 istog pravilnika, članovi Kraljevskog doma iz kuće kralja vladaoca i prestolonaslednika imaju titulu Kraljevskog visočanstva, a ostalim članovima Kraljevskog doma pripada titula Visočanstva.

Prema Porodičnom pravilniku za članove Kraljevskog doma iz 1930, članovi Kraljevskog doma su: kraljica supruga, živi preci kraljevi u pravoj liniji, a iz iste dinastije sa svojim suprugama, živi potomci kraljevi u pravoj liniji, sa svojim suprugama; rođena braća kraljeva i njihovi potomci sa svojim suprugama; sestre kralja vladaoca i svi ženski potomci do udaje; stric kralja Aleksandra I knez Arsen; knez Pavle sa suprugom i potomcima, ženskim potomcima do udaje. Prema članu 4 sinovi kralja vladaoca su kraljevići, a svi ostali članovi Kraljevskog doma su kneževi i kneginje od Jugoslavije. Svi nose titulu Kraljevskog visočanstva.

Pravilnici iz 1909. i 1930. su jedini koji su ikada doneti.

Svi članovi Kraljevskog doma[uredi]

Starija linija (od kralja Petra I)[uredi]

Članovi dinastije Karađorđevića.
  1. Kralj Petar I Karađorđević (1844—1921), sin kneza Aleksandra
    1. Kneginja Jelena Karađorđević (1884—1962), kći kralja Petra I, udata za ruskog velikog kneza Ivana Konstantinoviča Romanova
    2. Kneginja Milena Karađorđević (1886—1887), kći kralja Petra I
    3. Kraljević Đorđe (Petrov) Karađorđević (1887—1972), sin kralja Petra I
    4. Kralj Aleksandar I Karađorđević (1888—1934), sin kralja Petra I
      1. Kralj Petar II Karađorđević (1923—1970), sin kralja Aleksandra I
        1. Prestolonaslednik Aleksandar (Petrov) Karađorđević (1945-), sin kralja Petra II, trenutni starešina kraljevskog doma; u javnosti se pojavljuje kao Nj. K. V. Prestolonaslednik Aleksandar II
          1. Princ-naslednik Petar (Aleksandrov) Karađorđević (1980-), sin Aleksandra Karađorđevića
          2. Princ Filip (Aleksandrov) Karađorđević (1982-), sin Aleksandra Karađorđevića
          3. Princ Aleksandar (Aleksandrov) Karađorđević (1982-), sin Aleksandra Karađorđevića
      2. Kraljević Tomislav Karađorđević (1928—2000), sin kralja Aleksandra I
        1. Princ Nikola Karađorđević (1958-), sin kraljevića Tomislava
          1. Marija Karađorđević (1993-), kći Nikole Karađorđevića
        2. Princeza Katarina (Tomislavljeva) Karađorđević (1959-), kći kraljevića Tomislava, udata za Dezmonda de Silvu
        1. Princ Đorđe (Tomislavljev) Karađorđević (1984-), sin kraljevića Tomislava
        2. Princ Mihailo (Tomislavljev) Karađorđević (1985-), sin kraljevića Tomislava
      3. Kraljević Andrej Karađorđević (1929—1990), sin kralja Aleksandra I
        1. Princeza Tatjana Karađorđević (1957-), kći kraljevića Andreja, udata Gregorija Tune-Larsena
        2. Princ Hristofor Karađorđević (1960—1994), sin kraljevića Andreja
        1. Princeza Lavinija Karađorđević (1961-), usvojena kći kraljevića Andreja, udavana za Erastosa Sidiropulosa (brak razveden) i Ostina Prišard-Levija
        2. Princ Vladimir Karađorđević (1964-), sin kraljevića Andreja
        3. Princ Dimitrije (Andrejev) Karađorđević (1965-), sin kraljevića Andreja
  2. Knez Andrija Karađorđević (1890—1890), sin kralja Petra I

Mlađa linija (od kneza Arsena)[uredi]

  1. knez Arsen Karađorđević (1859—1938), sin kneza Aleksandra, mlađi brat kralja Petra I
    1. knez Pavle Karađorđević (1893—1976), sin kneza Arsena, knez-namesnik 1934-1941
      1. knez Aleksandar (Pavlov) Karađorđević (1924—2016), sin kneza Pavla
        1. Dimitrije (Aleksandrov) Karađorđević (1958-)
        2. Mihailo (Aleksandrov) Karađorđević (1958-)
        3. Sergije Karađorđević (1963-)
        4. Jelena (Aleksandrova) Karađorđević (1963-), udata za Terija Gobera
        1. Dušan Karađorđević (1977-)
      2. knez Nikola Karađorđević (1928—1954)
      3. Kneginja Jelisaveta Karađorđević (1936-), udavana za Hauarda Oksenberga (brak razveden, ćerke Kristina i Katarina Oksenberg), Nila Balfura (brak razveden, sin Nikolas Avgustus Balfur) i Manuela Uljou Elijasa (preminuo)

Kneževska kuća Karađorđević[uredi]

Dolaskom na srpski presto kralja Petra I Karađorđević 1903. godine, zavladala je Kraljevinom Srbijom dinastija Karađorđević. Donošenjem porodičnog pravilnika za članove Kraljevskog doma Karađorđevića 1909. i ustoličenjem nove kraljevske dinastije 1903. godine, ustanovljena je i potvrđena titula kneza od Srbije koju je poneo kraljev mlađi brat Arsenije Karađorđević-Arsen. Izvorna titula koju su do tada nosili članovi dinastije Karađorđević nasleđenu od kneza Aleksandra. Najstariji živi član ove grane i uopšte porodice Karađorđević je Njeno Kraljevsko Visočanstvo kneginja Jelisaveta P. Karađorđević od Srbije i Jugoslavije. Članovi kneževske porodice nemaju nasledno pravo na presto Srbije. Članovi kneževskog doma zauzimaju istaknuto mesto u istoriji kraljevine Srbije i Jugoslavije. Svojim porodičnim vezama, brakovima ova grana kraljevske porodice Karađorđević orodila u direktnim linijama sa najplemenitijim porodicama Evrope, sa ruskom kneževskom porodicom Demidov, kraljevskom porodicom Grčke i Danske,kraljevskom porodicom Italije i kneževskom porodicom Lihtenštajna. Bliske rođačke veze održavaju sa britanskom kraljevskom kućom, i imaju pravo na nasleže britanske krune. Najistaknutiji član ove grane dinastije Karađorđević je knez Pavle, koji je kao knez regent 1934. godine nakon ubistva kralja Aleksandra Karađorđevića, vodio državu kao glavni od trojice namesnika kralja Petra II. Muški članovi su se opredeljivali za vojnu službu, tako je knez Arsen služio vojsku u ruskoj carskoj armiji u činu generala, knez Pavle oficir vojske kraljevine Srbije, SHS i Jugoslavije, knez Aleksandar stupio je kao dobrovoljac u britansku vojsku kao pilot RAF-a.

Titule[uredi]

  • Njegovo/Njeno Kraljevsko Visočanstvo knez/kneginja od Srbije/Jugoslavije

Starešinstvo nad kneževskom porodicom nosi knez Dimitrije, nakon smrti svog oca kneza Aleksandra P. Karađorđevića 2016. godine.

Grb i heraldika[uredi]

Na štitu iberijskog tipa, crvene boje nalazi se beli dvoglavi orao koji nosi na grudima crveni štit sa belim krstom i 4 ocila. Oko štita nalazi se bordura žute boje. Okrunjen je kraljevskom krunom Karađorđevića. Srpska kraljevska kruna se nalazi samo na grbu kneza Aleksandra i kneginje Jelisavete kao potomaka vladajućeg regenta kneza Pavla, dok se na grbovima potomaka kneza Aleksandra nalazi zlatna kraljevska heraldička kruna, sa pratećim heraldičkim elementima na grbu. Godine 2006. knez Aleksandar je odlučio da ukloni grbove Hrvatske i Slovenije sa svog grba, i uredi heraldička znamenja za svoje potomke.

Galerija[uredi]

Porodično stablo[uredi]

Šar Kralja Petra I, deo simbola srpske monarhije.

KaradjordjeviciFamilyTree.png

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]