Kuči

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Karta Kuča

Kuči su jedno od brđanskih plemena, nastanjenih u Zetskoj nahiji Knjaževine Crne Gore.[1] Ime plemena potiče od albanske reči kuq — „crven“[2]. Istraživanjem njihovih običaja i načina života se bavio početkom XX veka Stevan Dučić.

Starosedeoci kučkih oblasti su se uglavnom bavili stočarstvom i živeli polunomadskim načinom života. Borbe za bogate planinske pašnjake, omogućile su brojnijem i jačem stanovništvu opstanak na ovim prostorima, te je doseljavanje novog stanovništva često imalo za posledicu istiskivanje i iseljavanje starosedeoca.

Od 10. veka, s periodičnim varijacijama, većinu stanovništva ovih oblasti sačinjavali su Srbi i Arbanasi, te su se sve do 16. i kraja 17. veka odvijali procesi koji su rešvali etničku sudbinu plemena Kuča i kasnije roda Drekalovića.

Među prvim istorijskim podacima u nastojanju plemena Kuča da sačuvaju svoju pravoslavnu veru govori nam ugovor iz septembra meseca 1455. godine, sačinjen između Gornjozetskih poglavara (među kojima i Kučkih) i Mletačke republike, gde se zahteva da nijedan biskup ili sveštenik latinski ne može biti nad njihovim crkvama, već samo sveštenstvo srpske vere.[3][4][5]

U kasnijem periodu, pod uticajem starih Kuča, jakom srpskom svešću i primerom susednih plemena (Bratonožići) glavni deo plemena je odbio da bude poarbanašen, pokatoličen ili islamizovan. Prelaskom (ili povratkom) vojvode Lala Drekalova u pravoslavnu veroispovest i čuvanjem iste kroz vreme osmanlijske vlasti, ovaj proces je dobio konačno i trajno istorijsko utemeljenje. Tako, Skadarski biskup Antonio Vladanji, 1736. godine piše svojim nadređenim vatikanskim poglavarima: „Kuči su s izuzetkom koji sam pomenuo u (Triepsima ili Zatrijepču) svi šizmatici. Veoma su plahoviti, žive od plena i nikako neće da se potčine Turcima. Imaju 500 kuća i veliki su protivnici naše svete vere“.[6]

Stanje posle zauzimanja Skadra[uredi]

Nakon zauzimanja Skadra i zetske ravnice 1479. godine, od strane Turaka, nastaju novi politički, ekonomski i poreski uslovi koji uslovljavaju stanovništvo najpre katunskih nahija na čvršće ujedinjenje i jačanju međusobnih saveza kroz plemenske zajednice. Ove zajednice, kao manje samoodbrambene državice štitile su svoja dobra i članove. Unutar plemena razvijala se patrijahalna kultura i osoben način života koji je u surovim uslovima neprekidnih borbi, gladi, bolesti i odmazdi uspeo vekovima da zadrži svoju samostalnost i slobodu.[7]

Budući da su Kuči po turskom osvajanju pripojeni Skadarskom Sandžakatu (podgorička administrativna jedinica Sandžakbega) to prve podatke o stanovništvu potiču iz popisa — Deftera, koji su izvršeni od strane turskih vlasti 1485, 1497. i 1570. godine. Tako znamo da je po prvom popisu iz 1485. godine kučku nahiju sačinjavalo osam sela sa 253 kuće. Već u drugom popisu iz 1497. godine, uočavaju se neki novostvoreni katuni (Lješevići, Petrovići i Pavlovići, Lopari, Banjevci i Koći) a broj kuća se povećao za 135. domaćinstava, ukupno 388 kuća. Od ovog broja kuća, 1570. godine, što zbog gubitka u borbama s Turcima, iseljavanja i pomora od kuge, ostalo je svega oko 200 kuća.

Stranica Deftera

Za vreme vladavine turske imperije na ovim prostorima dolazi do pojave pojedinačne ili kolektivne islamizacije ili katoličenja stanovništva, tako se često dešavalo da su dve ili tri generacije iste familije bivali različitih vera. Kuči su sa okolnim arbanaškim plemenima: Klimetima, Hotima, Grudima, Kastratima i Škrelje, koje u svom izveštaju upućenom Rimu 1610. godine, navodi barski nadbiskup i primas srpski Marin Bici, uglavnom imali dobre odnose, i često pružali zajednički otpor turskim osvajačima. No, da to nije imalo kontinuitet govori Fra Karlo della Mirandola iz Grude, obraćajući se 16. aprila 1643. godine prefektu, ocu Kerubinu, saopštavajući da su pravoslavni Kuči u krvnoj zavadi sa rimokatoličkim Hotima, te je on morao da ih miri i u tome postigao uspeh.[8]

Turska okupacija[uredi]

Ubrzo po turskoj okupaciji nastaju i prvi od tridesetosam velikih i bezbroj manjih oružanih sukoba koje su Kuči vodili, bilo kao nezaobilazni saveznici Crne Gore i okolnih plemena ili u direktnoj odbrani svog biološkog opstanka. Zbog osornosti i hrabrosti koja je snažila i druge delove regiona koji je bio pod turskom vlašću, Turci su u tri strašne i velike pohare Kuča pokušali da ih fizički istrebe (prva 1455, druga 1774. i treća 1862. godine) što je imalo teške posledice po kučko stanovništvo ali su opstali. Iz istih razloga, fizičko istrebljenje Kuča i roda Drekalovića naredio je knjaz Danilo, a ova pohara se desila 28. juna 1855. godine. U isti dan, godinu dana kasnije (1856) vojvoda Mirko je poveo vojsku na drugu crnogorsku poharu Kuča koja je po obimu, žrtvama, pljački, paljevinama i zločinu nadmašila sve pohare koje su učinjene od strane Turaka.[9][10][11][12]

Živeći na svojoj zemlji, pet vekova pod turskom imperijom Kuči su se dovijali, borili, udruživali sa okolnim srpskim i arbanaškim plemenima i izvojevali visok stepen autonomije. Imali su "državu u državi" koju su platili mnogim nedaćama, velikim iseljavanjima i visokom cenom mnogih ljudskih života.[13] Odlukom Berlinskog kongresa 1878. godine, Kuči ulaze u sastav Crne Gore.

Neka od bratstava ovog plemena su Mićkovići, Bakovići. Iz Petali (Donji Dukađin (Donji Pilot)) su doseljenici iz Kuča i zovu se Drekali Kučit. [14]

Poznati Kuči[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Popović, Đ. i Roganić, J. 1899. ZEMLjOPIS KNjAŽEVINE CRNE GORE za UČENIKE III RAZREDA OSNOVNE ŠKOLE (treće izdanje). Cetinje. digitalna verzija, Pristupljeno 10. 4. 2013.
  2. ^ grupa autora. 1955. Arbanasko-južnoslavenski odnosi — Jezički odnosi Južnih Slavena i Arbanasa. u: Enciklopedija Jugoslavije. Leksikografski zavod FNRJ. pp. 164.
  3. ^ Dimitrije Milaković, Istorija Crne Gore 1856.g
  4. ^ Petrović, str. 23.
  5. ^ Erdeljanović, Jovan (1907). Kuči, Bratonožići i Piperi. Beograd: Državna štamparija Kraljevine Srbije - Srpski entografski zbornik. str. 72. 
  6. ^ Vasa Čubrilović, Postanak plemena Kuča
  7. ^ Ratislav Petrović, Pleme Kuči 1684-1796
  8. ^ Petrović Ratislav, Pleme Kuči, 1684-1796
  9. ^ Miljan Milošev Jokanović, Pleme Kuči, Etnička istorija
  10. ^ Ilija Petrović, Crnogorska pohara Kuča
  11. ^ Spomenik stradanju Kuča („Politika”, 8. avgust 2016)
  12. ^ „ZAVET MARKA MILjANOVA NA SPOMENIKU SRBIMA KOJE JE POBILA CRNOGORSKA VOJSKA U KUČIMA: «NE UDRI BRATA SRBINA, CRNOGORČE»”. Informaciona agencija „Novinski front”. Pristupljeno 18. 9. 2016. 
  13. ^ Marko B. Rašović, Pleme Kuči
  14. ^ Jastrebov, Ivan (2018). Stara Srbija i Albanija, pp. 407. - 415. Beograd: Službeni glasnik. 

Literatura[uredi]