Nikšić

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Disambig.svg
Druga značenja su popisana u članku Nikšić (višeznačna odrednica).
Nikšić

Pogled na Nikšić
Pogled na Nikšić

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Crne Gore Crna Gora
Opština Opština Nikšić
Stanovništvo
Stanovništvo (2003) 58212
Položaj
Koordinate 42°46′18″N 18°57′18″E / 42.771666, 18.955
Vremenska zona centralnoevropska:
UTC+1
Nadmorska visina 647 m
Nikšić na mapi Crne Gore
{{{alt}}}
Nikšić
Nikšić na mapi Crne Gore
Ostali podaci
Poštanski broj 81400
81402
81403
Pozivni broj 040
Registarska oznaka NK


Koordinate: 42° 46′ 18" SGŠ, 18° 57′ 18" IGD


Nikšić je gradsko naselje u opštini Nikšić u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 58212 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 56141 stanovnika), dok cjelokupna opština broji oko 75000 stanovnika. Površina opštine je 2065km², što Nikšić čini teritorijalno najvećom opštinom u Croj Gori i u bivšoj Jugoslaviji.

Istorija[uredi]

Plan ostrogotske tvrđave Anagastum
Spomenik kralju Nikoli u Nikšiću

Stari grad Onogošt, nastao u IV vijeku kao rimsko vojno utvrđenje Anderba (castrum Anderba) u Nikšićkom polju, kao raskrsnici važnih putnih pravaca koji su povezivali uže teritorije i susjedne oblasti, dobro situiran na prirodnom stjenovitom humku u polju između Studenačkih glavica i Trebjese, živio je kroz tri velika perioda ljudske civilizacije. Ime Onogošt, je od Istočnih Gota i imena njihove tvrđave Anagastum (podignute po osvajanju, na mjestu rimske Anderbe, nakon 459. godine). Po Milanu Šuflaju, na 114.str. knjige Srbi i Arbanasi, u fusnoti piše: „Materijalna uspomena na tu vladavinu (Gota) jest sredovječna tvrđava Anagostum, Onogastum, danas Onogošt, Nikšić u Crnoj Gori." Kod arhiđakona Tome, pak, Goti su Slaveni. Kroz vjekove biva rušen, obnavljan i dograđivan, mijenjajuci izgled i gospodare, svjedočeći o krupnim društvenim i istorijskim kretanjima i promjenama vremena u kojima je opstajao i kao rimski kastrum, i kao objekat u sistemu odbrane čitave oblasti u srednjem vijeku, kao centar Župe u vrijeme procvata srpskih država i, napokon, kao utvrđeni turski grad. Od svog nastanka gotski Anagastum i srednjovjekovni Onogošt bio je aktivna tvrđava sve do odlaska posljednjih osvajača.

Zidovi grada vremenom postaju tijesni za sve one koji su u njemu tražili utočište, pa se počinje sa gradnjom ispod gradskih zidina i spontano nastaju prva naselja u polju – začeci današnjeg grada. Zato se postanak i razvoj grada moraju vezati za staru gradsku tvrđavu i pored činjenice da je, još mnogo prije njenog nastanka, negdje u nikšićkom polju postojala rimska naseobina Anderba, koja je netragom nestala i o čijoj lokaciji nema neposrednih izvora.

Crkva u Nikšiću

Oslobođenje od Turaka 1877. godine, kojim je komandovao i Mašo Vrbica, dovodi nove naseljenike, daje nove impulse, osjeća se novi duh, pokazuje se volja i riješenost za „novo dobro Crne Gore, koja će se, pored starodrevnog junaštva, ovjenčati još i zracima kulture i civilizacije“. Ovakva orijentacija značila je želju za novim gradom pored „stare i trule“ turske kasabe. Ta želja je ostvarena izradom prvog regulacionog plana 1883. godine koji predstavlja osmišljen koncept formiranja grada čvrste urbane strukture primjenom modela na renesansnobaroknoj šemi idealnih gradova.

Plan je po nalogu kralja Nikole izradio inženjer Josip Slade.

Prve tri decenije nakon donošenja plana karakterise izraziti privredni i društveni uspon, razvoj zanatstva i trgovine, nastajanja niza kulturnih i prosvjetnih ustanova i društava i intenzivna urbanizacija. Grad je formirao svoju okosnicu, a izgradnjom niza reprezentativnih objekata (Saborna crkva, Dvorac kralja Nikole, kompleks parkova, Carev most u Nikšiću) uspostavljeni su važni gradski reperi. Izgrađen je gradski trg sa šest ulica koje se u njega ulijevaju i formirano nekoliko stambenih blokova duž uličnih poteza. Kuće su prizemne ili jednospratne, jednostavne, mirne i skladne arhitekture, bez posebnih arhitektonskih vrijednosti, ali sa odlikama vrijedne urbane i ambijentalne cjeline.

Centar Nikšića danas

Poslije oba svjetska rata obnovljene su porušene građevine i nicale nove, podizana zavjesa na pozorišnoj sceni, štampane knjige, novine i časopisi. Naročito poslije Drugog svjetskog rata Nikšić je desetorostruko porastao i postao jedan od industrijskih centara Crne Gore i značajno središte umjetničkog i kulturnog stvaralaštva i brojnih prosvjetnih ustanova.

Danas[uredi]

Grb opštine

Iako sa svim predispozicijama da postane jedan od najrazvijenijih gradova u regionu Nikšić odaje utisak grada koji nije dovoljno razvio svoje potencijale. Nedovršeni projekti, investicije koje nisu urodile plodom, kao i promjena u značaju pojedinih regiona u državi učinile su svoje. Duh „ratnika i pjesnika“, specifičnost kulture, ljudi, ideja, na sreću i danas istrajavaju, a oni koji su jednom čitali Vitomira Nikolića, slušali Miladina Šobića ili prošetali korzom teško napuštaju Nikšić, ili mu se često vrate. Mladi svoj prostor traže organizovanjem u različite organizacije civilnog i političkog tipa. Život grada je skocentrisan u starom djelu gradu, gdje su brojna mjesta za izlazak. Sportski život je i dalje vezan za dio grada kraj rijeke Bistrice, dje je bio decenijama. Ka tom mjestu i dalje hrle rijeke ljubitelja fudbala, a traje i ono čuveno Su-Su-Sutjeska. Kultna mjesta, korzo, Hotel Trebjesa, jezero Krupac i plaža Manitovac dobijaju novi sjaj dolaskom novih, drugačijih generacija. Kulturni život se odvija u Kulturno Informativnom Centru "18.septembar“, na Sceni 213, Stadionu Malih sportova i na drugim mjestima. Grad drugačijeg mentaliteta od svih u Crnoj Gori, nekim sebi svojstvenim manirima, postao je grad koji se najviše kritikuje, ali i najviše cijeni, jer je zadržao svoj stari, arogantni šmek i prenio ga u savremeno doba. Oni koji odlaze iz njega, bivaju njegovi najveći kritičari, a kada mu se u poznim godinama vrate, plaćaju visoku cijenu jer su ga zauvijek izgubili. Nikšić je uvijek imao svoje uspone i padove, ali se čini da niko kao Nikšićani, ne samo u Crnoj Gori, nijesu imali kontinuitet vrhunskih rezultata na polju nauke, sporta, kulture, politike i biznisa. Da li su Nikšićani više poznati po čuvenoj rečenici „ima li ikog na ovom svijetu, a da nije iz Nikšića“, ili po plejadi vrhunskih stvaralaca na polju umjetnosti, ili po čuvenom komadantu Savi Kovačeviću, porijeklu najboljeg sportiste svijeta Novaka Đokovića, ili prkosnom osmjehu Ljuba Čupića, ili po fudbalskom klubu Sutjeska, svjetski čuvenom pivu, planinarima kojima se svijet divio, ili političarima od čijeg potpisa je zavisila prošlost i sadašnjost Crne Gore, ili po svojim đacima i studentima, arhitektama i livcima, ili prosto po fascinantnoj klimi satkanoj od sjevernih vjetrova i južnih strujanja, ostaje i biće vječita dilema. Nekada se govorilo da Crna Gora ima tri varoši: Cetinje-prestonicu, Podgoricu-trgovački centar i Nikšić-kulturni centar. Jer imati Nikšić, nije značilo samo imati veliko teritorijalno prostranstvo, već najbolje bunare, najkvalitetniju vodu, plodnu zemlju, a kažu i najljepše žene. Imati Nikšić značilo je i čast za one koji su ga držali. To je grad u kojem nikada nije bilo osvete, čak su i neprijatelji pozivani na suživot u prosperitetnom Nikšiću. Crnogorski kralj Nikola napisao je stihove: „Duh junašva, genij roda, krasili ti divno lice, sjevernog mi kraja stražo, zdrav Nikšiću perjanice!" Ni danas, kao ni ranije, bez Nikšića se ništa veliko i presudno nije planiralo. On je bio temelj savremene Crne Gore, Crne Gore koja svoje vrijednosti temelji na tradiciji i junačkoj prošlosti, Crne Gore kao stabilne multietničke države, Crne Gore kao ekološke države i Crne Gore kao države svih njenih građana, jer kakvi bi Crnogorci bili da ne nose, između ostalog, nikšićku odvažnost i gospodstvo.

Arhitektura[uredi]

Grad koji je imao urbanistički plan prije mnogo naprednijih i bogatijih gradova, bio je pogodno mjesto za mješavinu arhitekotsnkih oblika. U Nikšiću su rođene i stvarale čuvene arhitekte, prvenstveno Slobodan Vukajlović i Đorđije Minjević. Slovenački arhitekta Marko Mušić je po nalogu saveza komunista uradio arhitektonsko rješenje Doma revolucije, koji je trebao da simbolizuje narodni otpor i borbu protiv okupatora. Predviđen je kao multimedijalni centar, sa televizijskim prostorijama, pozorištem sa pokretnom scenom, bioskopom, kafeterijama, poslovnim prostorima, trgovinskim centrom, bankama, prostorijama za ministarstvo kulture, i svim onim što jedan grad veličine Nikšića treba da ima. Prostire sa na 21000 m², ali nikada nije završen. Postao je najveće ruglo Nikšića, ali i savremene Crne Gore. Slobodan Vukajlović dao je nikšićkoj, ali i crnogorskoj arhitekturi neizbrisiv pečat. Njegov identitet u stvaranju bila he heksagonalna struktura. U tom stilu projektovao je hotel „Jastreb“ na brdu Trebjesa, upravnu zgradu Nikšićke banke, centralni vrtić, gradsku kapelu i spomen dom u Bogetićima. Prvi je doktor arhitekture na našim prostorima, a projekat hotela „Jastreb“ predstavljao je prvi „izvozni“ projekat jugoslovnskih arhitekata. Ostvarenja na polju graditeljstva u Nikšiću šezdesetih, sedamtesetij i osamdesetih godina vezana su za arhitektu Đorđija Minjevića. Projektovao je zgradu Radničkog univerziteta (danas KIC "18. septembar"), zgradu gradskog Doma Zdravlja, starog hotela „Onogošt“ i dr. Novi dio hotela „Onogošt“ izgrađen je po idejnom projektu sarajevskih arhitekata Ivana i Tihomira Štrausa. Zgrada u obliku čaše i danas predstavlja jedinstven arhitektonski izraz na našim prostorima. Od starih zdanja treba pomenuti saborni hram Sv. Vasilija Ostroškog na Petrovoj glavici, sa koje se pruža pogled na cijeli grad, dvorac kralja Nikole prvog, te gradska kuća u gradskom parku i željeznička stanica rađena ručno obrađenim kamenom sa Ostroških greda. Poseban pečat nikšićkoj arhitekturi dao je nekadašnji gradonačelnik Đođrije Bato Grujičić, jer je tokom njegovog rukovođenja grad dobio mnoga zdanja koja su išla korak ispred svjetskih trendova.

Demografija[uredi]

U naselju Nikšić živi 43551 punoljetni stanovnik, a prosječna starost stanovništva iznosi 35,3 godina (34,4 kod muškaraca i 36,2 kod žena). U naselju ima 16400 domaćinstava, a prosječan broj članova po domaćinstvu je 3,55. Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno, a u poslednja tri popisa, primjećen je porast u broju stanovnika.

Privreda[uredi]

Industrijski centar Crne Gore svakako je Nikšić, iako nakon tranzicionog perioda devedesetih godina prošlog vijeka i stalnih kriza u sektoru proizvodnje i prodaje industrijskih proizvoda njegova privredna moć nije toliko jaka kao nekada. Najznačajnije državne, ali i privatne firme su stacionirane u ovom gradu. Najstariji industrijski kolektiv u Crnoj Gori, nikšićka Pivara „Trebjesa“, osnovana 1895. godine je godinama najuspješnije crnogorsko preduzeće, a upošljava oko 300 ljudi. Sjedište državne Elektroprivrede je u Nikšiću, kao i 80% vodno energetskog potencijala Crne Gore. Njen značajan segment je prva crnogorska hidroelektrana Perućica na Glavi Zete kod Nikšića. Jedina Željezara u Crnoj Gori, kao i jedini Rudnici Boksita, crvenog i bijelog, su u Nikšiću, s tim što su rezerve crvenog „zlata“ najveće u Evropi. U sektoru šumarstva izdvaja se Mi-Rai Javorak, naslednik čuvenog ŠIK Javorka, Zavod za ispitivanje građevinskih materijala „Zigma“, Institut za crnu metalurgiju. Na području metaloprerade izdvaja se Metalac, a u prehrambenoj industriji Nikšićki mlin i gradska pekara Nikšić, kao i niz privatnih pekarskih firmi, zatim najveće crnogorske mljekare „Nika“ i „Srna“, najpoznatija crnogorska industrija mesa „Goranović“, te živinarske i farme sitne i krupne stoke. U tekstilon industriji prednjači „Koni konfekcija“. U red uspješnih srednjih i velikih preduzeća spadaju Neksan, Uniprom, Gitanes eksport, Helada Mont, Ibon i dr. Početak finansijskog i komercijalnog poslovanja u Crnoj Gori vezuje se za osnivanje prve crnogorske banke - Nikšićke banke a.d. Nikšić (danas Prva banka Crne Gore), dok u samom gradu polsuje oko 10 filijala banaka, osiguravajućih kuća i mikrokreditnih institucija. Na području saobraćaja djeluje oko 15 autobuskih firmi za lokalni, međugradski i međunarodni saobraćaj. Od kraja devedesetih godina poseban zamah je očigledan u okvirima privatnog djelovanja.

Zdravstvo[uredi]

Zdravstveni sistem grad Nikšića je vrlo razvijen, ili bolje reći prevazilazi granice lokalnog. Gradska opšta bolnica u sastavu Medicinskog centra po svojim kapacitetima i teritoriji koju opslužuje, predstavlja najveću i najmoderniju bolnicu u Crnoj Gori, čije je temelje ugradila knjeginja Zorka prije više od 100 godina. U sklopu Medicinskog centra nalazi Dom zdravlja, kao i Dječiji dispanzer sa farmaceutskom ustanovom. U neposrednoj blizini grada, u prirodnom ambijentu starih topola, nalazi se Specijalna bolnica za plućne bolesti „dr. Jovan Bulajić“, koja sa šest savremenih paviljona predstavlja jedinstvenu, regionalnu zdravstvenu ustanovu. Upravna zgrada bolnice, stara više od jednog vijeka, je dvorac vojvode Blaža Petrović, te kao takva bolnica predstavlja jedinstven sklad istorije i moderne, a prožeta je i stihovima čuvenog Vita Nikolića, koji je svoje duge bolesničke dane provodio u bolnici Brezovik, gdje je i nastala poznata pjesma „Topole brezovačke“, te jedinstvenim učešćem u radu i njezi medicinskih sestara katoličke vjeroispovjesti. Ova specijalna bolnica u bliskoj budućnosti će dobiti status regionalnog instituta. Osim toga grad je poznat i po plejadi uspješnih doktora iz raznih oblasti, te medicinskih tehničara i drugog osoblja, koji su svoj radni angažman pronašli i van granica evropskog kontinenta.

Urbanizam[uredi]

Nikšić je prvi grad u Crnoj Gori koji je imao sopstveni urbanistički plan. Dobio ga je zahvaljujući inženjeru Josipu Sladeu, koji je plan napravio po naredbi crnogorskog kralja Nikole prvog, koji je smatrao Nikšić svojom i crnogorskom budućom prestonicom. Iako se to nije ostvarilo, Sladeov plan i danas predstavlja jedno od najsavršenijih i najorginalnijih urbanističkih rješenja. Ispunjen je velikim dijelom. Njegov koncept se zasnivao na razvoju grada posredstvom trgova. Tako je od predviđenih šest, Nikšić dobio četiri trga (centralni Trg Slobode sa koga se odvaja šest ulica, glavni saobraćajni čvor - Skver, odnosno Trg Save Kovačevića od koga se odvaja šest nezavisnih ulica, Trg Šaka Petrovića, petougaoni trg građen po uzoru na čuvene trgove u Parizu i Trg Golootočkih žrtava između autobuske i željezničke stanice). Danas grad posjeduje 11 ulica bulevarskog tipa širine četiri kolovozne trake. Ulice od posebnog značaja za grad su Vuka Karadžića (najduža ulica, duga 2,6 km), Njegoševa, Nikole Tesle, Baja Pivljanina, Nika Miljanića, Narodne omladine, Serdara Šćepana, bulevar Buka Mićunovića, bulevar 13.jul, Radoja Dakića, Druge dalmatinske, Skadarska, Danila Bojovića(Džonsonova), Hercegovački i Pertizanski put. Razvoj grada praćen je izgradnjom zasebnih kvartova sa pratećim mobilijarima. Takvi su kvartovi Šeste crnogorske, serdara Jola Piletića, Vračar, Alekse Backovića, kvart iza Bolnice, Rudo polje i tzv. Palestina. Jezgro Sladeovog plana su Trg Slobode i ulice oko njega: Novaka Ramova, Novice Cerovića, Manastirska, Karađorđeva, Marka Miljanova, Đure Salaja, Lazara Sočice, Josipa Sladea, Narodnih heroja, Pete proleterske, Vučedolska, Gojka Garčevića, Stojana Kovačevića, Stojana Cerovića i Štrosmajerova. Urbanisti nakon Sladea su pravili planove koji su se oslanjali na njegove ideje i u tome solidno uspjeli, tako da danas panorama grada gledana sa bilo koje strane, pa i sa satelita izgleda impozantno za jednu, u poređenju sa svjetskim metropolama, tako malu sredinu.

Saobraćaj[uredi]

Željeznička stanica u Nikšiću

Nikšić ima za crnogorske prilike izvrsnu saobraćajnu mrežu. Gradske ulice su široke i njima dnevno cirkuliše i do 30000 motornih vozila. Veliko rasterećenje gradskog saobraćaja predstavljaju novoizgrađene obilaznice. Glavni saobraćajni pravci, koji poraaze kroz grad Nikšić, su Podgorica-Nikšić-Sarajevo(BiH), Risan-Nikšić-Žabljak, Nikšić-Plužine-Šćepan Polje, Nikšić-Kolašin, Nikšić-Trebinje(BiH), Nikšić -Bileća-Mostar(BiH), Nikšić-Krstac-Gacko(BiH). Na teritoriji opštine postoji industrijska obilaznica, dvije saobraćajne petlje (Brlja i Garnizon), kao i biciklističke staze u dužini od 30 kilometara, koje povezuju izletišta i spomenike kulture, a neke su još uvijek u izgradnji.

Željeznički saobraćaj je najmoderniji u Crnoj Gori, a rekonstruisana elektrifikovana pruga koja povezuje dva najveća i najvažnija grada u Crnoj Gori, Podgoricu i Nikšić, puštena je u saobraćaj 13.jula 2012. godine. Novi elektromotorni vozovi, jedinstveni na crnogorskim prugama, promet ljudi i roba čine bržim i sigurnijim. U planovima je i izgradnja nekada bitne pruge, koja bi Crnu Goru povezala sa lukom Ploče, a išla bi od Nikšića do Čapljine(BiH). U gradu postoje dvije željezničke stanice, putnička i teretna u blizini Željezare Nikšić. Industrijski kolosjeci su zastupljeni i nalaze se u krugovima najvećih industrijskih kolektiva (Željezare, Pivare „Trebjesa“, Boksita i Metalca. Nekada je postojala ideja da se svi kolosjeci spoje u jedinstveni industrijski prsten, ali ta ideja još uvijek nije zaživjela.

Vazduhoplovni saobraćaj vezuje se za izgradnju aerodroma Kapino Polje, (u istorijskim knjigama poznat i kao aerodrom Alabama, tajno šifrovan od strane izraelske vojske, a istoričari smatraju da je na njemu bila smještena vojna avijacija i zaslužan je velikim dijelom za stvaranje palestinske države). Danas je tu savremeni sportski aerodrom sa asfaltnom pistom i stajnicima i kao takav predstavlja jedan od najmodernijih malih aerodroma Jugoistočne Evrope. Nekada je tu postojala čuvena jugoslovenska škola za pilote i padobrance, jednako čuvena kao ona u Mostaru. Aerodoromom gazduje država Crna Gora i Aero klub Nikšić (prvi osnovani aero klub u Crnoj Gori). Zato i ne treba da čudi podatak da je većina pilota u bivšoj Jugoslaviji, a pogotovo u tada jakom avio preduzeću JAT, bilo baš iz Nikšića.

Naselja[uredi]

U gradskim naseljima, pogotovo onima koja se naslanjaju na grad, i čine periferiju, skoncentrisan je veliki broj ljudi. Tako najveće gradsko naselje Kličevo broji oko 14000 stanovnika, a ima svoju poštu, dom zdravlja, školu, vrtić, kao i veliki broj mjesta za prodaju različitih roba. Od većih naselja se izdvajaju i Straševina, Dragova Luka, Župa nikšićka, Oštovac, Bistričko naselje, Rudo polje, Kočani, Grebice... Od sesokih naselja tu su: Balosave, Bare, Bastaji, Bjeloševina, Bobotovo Groblje, Bogetići, Bogmilovići, Brezovik, Brestice, Broćanac Viluški, Broćanac Nikšićki, Bršno, Bubrežak, Busak, Vasiljevići, Velimlje, Vidne, Vilusi, Vir, Vitasojevići, Višnjića Do, Vraćenovići, Vrbica, Vučji Do, Gvozd, Gornja Trepča, Gornje Polje, Gornje Crkvice, Gornje Čarađe, Goslić, Gradačka Poljana, Granice, Grahovac, Grahovo, Dolovi, Donja Trepča, Donje Crkvice, Donje Čarađe, Dragovoljići, Drenoštica, Dubočke, Duga, Dučice, Zavrh, Zagora, Zagrad, Zaljutnica, Zaslap, Zlostup, Ivanje, Jabuke, Javljem, Jasenovo Polje, Jugovići, Kazanci, Kamensko, Klenak, Kovači, Koprivice, Koravlica, Krstac, Kunak, Kuside, Kuta, Laz, Liverovići, Lukovo, Macavare, Međeđe, Milojevići, Miločani, Miljanići, Miruše, Mokri Do, Morakovo, Nudo, Oblatno, Ozrinići, Orah, Orlina, Petrovići, Pilatovci, Povija, Podbožur, Podvrš, Ponikvica, Počekovići, Praga, Prigradina, Prisoje, Rastovac (Nikšić), Riđani, Riječani, Rudine, Sjenokosi, Smrduša, Somina, Spila, Srijede, Staro Selo, Stuba, Stubica, Tupan, Ubli, Carine, Cerovo, Crnodoli, Šipačno, Štedim i Štitari.

Sport[uredi]

Nikšić je grad velikih sportskih imena, bilo da se radi o klubovima ili o pojedincima. U gradu je aktivno 67 sportskih organizacija. U tu svrhu izgrađeni su gradski stadion (stadion „Kraj Bistrice“) kapaciteta 10800 sjedećih mjesta, na čijem terenu igra fudbalski klub Sutjeska, a koji ispunjava standarde za odigravanje međunarodnih fudbalskih utakmica i njegov pomoćni teren, zatim stadion „Željezara“ na kojem igra gradski rival fudbalski klub Čelik]], Sportski centar predstavlja najveći sportski kompleks u Crnoj Gori posjeduje dvoranu kapaciteta 4000 sjedećih mjesta u čijem sklopu se nalaze kuglana, streljana i olimpijski bazen, jedini tih dimenzija u Crnoj Gori, Stadion malih sportova pod Trebjesom, kapaciteta 3500 sjedećih mjesta, sportski centar „Trim“, više teniskih terena, teretana i fitnes centara. U Nikšiću je sjedište Fakulteta za sport i fizičku kulturu sa studijama za sportske trenere, menadžere i novinare, a u mjesnim zajednicama izgrađeno je 15 terena za male sportove.

Najpoznatiji sportski brend grada je fudbalski klub Sutjeska, jedan od dva najveća crnogorska kluba (pored podgoričke „Budućnosti") i jedna od najvećih sportskih institucija u državi Crnoj Gori. Osnovana je davne 1920. godine i decenijama je bila i danas jeste nosilac sportskog života grada. U svojoj bogatoj istoriji odigrala je veliki broj utakmica sa poznatim klubovima bivše Jugoslavije, Dinamom, Hajdukom, Partizanom, Crvenom zvezdom, Vardarem, Sarajevom, Veležom i dr., te tako postala nezaobilazan segment fudbalske istorije bivše države i stekla veliku međunarodnu reputaciju i ugled, koji i danas ima. Njena omladinska škola predstvlja nepresušan izvor talenata, od kojih su neki danas poznati evropski fudbaleri, poput Mirka Vučinića, Andrije Delibašića, Vukašina Poleksića, Stefana Nikolića, Vladana Giljena. Sutjeskini omladinci bili su prvaci SFRJ, osvajači kupa iste države, osvajači čuvenog turnira „Kvarnerska rivijera“ i sve to kao jedini crnogorski klub u istoriji. Sutjeskini nekadašnji igrači Zirojević, Nenezić i Đurković činili su omladinsku reprezentaciju Jugoslavije, koja je stigla do zlatnog odličja u Čileu i zahvaljujući tome imaju statuse zaslužnih sportskih radnika. Nezaobilazno je pomenuti i bivše igrače, kao i žive legende ovog kluba Mojaša Radonjića, Davora Garduna, Branka Baju Stamatovića, Vojislava Bakrača, Vojina Lazarevića, Milorada i Miodraga Bajovića, Miloša Bursaća, Nikolu Rakojevića, a ništa manje nijesu čuveni Duško Radinović, Andrija Vujović, Dragan Radojičić, Gajica Đurović, Pero Giljen, Zoran Batrović, Damir Čakar, Miodrag Krivokapić i mnogi drugi. Sutjeska je osvajala mnogobrojne domaće i međunarodne turnire, prvenstva i kupove, pogotovo u omladinskim kategorijama, bila je učesnik Prve savezne jugoslovenske lige, a dvostruki je uzastopni šampion Crne Gore. Gradski rival Čelik je u sezoni 2011/12 kao drugoligaš osvojio nacionalni Kup Crne Gore, i to kao prvi klub u istoriji crnogorskog fudbala, a iste sezone ušao u Prvu ligu Crne Gore i izborio izlazak na evropsku scenu, a kontinuitet igranja međunarodnih utakmica nastavio je i u naredne dvije sezone. Pored ova dva kluba, u nižim ligama nastupaju i OFK „Nikšić“, fk „Polet Stars“, fk „Župa“ i dr. U malom fudbalu (futsal) najpoznatija imena su „Balestra Goranović“, „Elektroprivreda“, „Ekonomist“ i „Premijer“ koji su godinama bili šampioni ili u samom vrhu jugoslovenske prve lige. U ženskom fudbalu u Crnoj Gori, neprikosnoven je „Ekonomist“, koji je jedini šampion i osvajač nacionalnog Kupa, od osnivanja crnogorske lige, kao i učesnik kvalifikacija za ligu šampiona.

Košarkaški brend grada je decenijama bio KK „Ibon“ kojeg je naslijedio KK „Sutjeska“, koja je u poslednjih godina izrasla u zdrav kolektiv i kao takav postao jedini klub koji može da parira KK „Budćnost“ iz Podgorice. Klub je u sezoni 2012/13 osvijio nacionalni Kup Crne Gore, prekinuvši tako dvodecenijsku dominaciju podgoričkog kluba u crnogorskim okvirima. U ženskoj košarci najznačajniji klub je KK „Roling“, a koliko je kvalitetan rad u nikšićkoj ženskoj košarci najbolje svjedoči podatak da je dvije trećine crnogorske reprezentacije, uključujući selektora i pomoćno osoblje rođeno u Nikšiću. Od poznatijih igrača treba izdvojiti Ratka Radovanovića, Rajka Žićića, Žarka Varajića, Miodraga Baletića, Mirka Baletića, Gorana Jeretina, Bojana Duljevića, Dušana Dubljevića, a od košarkašica Jelenu Dubljević, Milku Bjelicu, Jelenu i Anu Turčinović, Natašu Popović, Anu Baletić i mnoge druge. U rukometu je aktivan RK „Sutjeska“ sa velikim brojem međunarodnih utakmica. Poznati su igrači Slobodan Niolić, Alen Muratović (legenda crnogorskog rukometa), Zoran Osmajić, reprezentativni golman Rade Mijatović, kao i reprezentativci Vladimir Osmajić, Goran Lasica i Marko Lasica, kao i reprezentativac, i jedan od najboljih igrača reprezentacije Srbije Ivan Nikčević. Od rukometašica najpoznatija je Radmila Miljanić, reprezentativka Crne Gore, evropskog šampiona i olimpijskog vicešampiona. U odbojici je aktivno više klubova, a najzvučnije ime je svakako najbolji igrač svijeta i najbolji crnogorski igrač svih vremena Miodrag Skale Gvozdenović, a poznati su i Dušan Bojić, kao i Vladimir Bojić. Aktivan je vaterpolo plivački klub „Nikšić“, koji zbog uslova radi samo tokom ljeta na obližnjem jezeru Krupac. Teniski klubovi „Nikšić“ i „Sutjeska“ sa svojom omladinskom bazom, oslonac su razvoja ovog sporta u gradu. Šahovski klub „Radonja Bojović“ bio je prvak stare Jugoslavije i učesnik lige šampiona, a šahista Dragiša Blagojević olimpijski šahovski prvak. U Nikšiću su osamdesetih godina prošlog vijeka bili organizovani turniri na kojima su učestvovala najpoznatija imena iz svijeta šaha, među kojima je prednjačio Rus Gari Kasparov. Nikšićki klub „Elektroprivreda“ nema premca u domaćim okvirima. Drago Vujović, Marko Blečić i Đorđije Vujičić su se kao članovi nikšićkog PSD „Javorak“ popeli na „krov svijeta“ Mont Everest i tako postali prvi Crnogorci u istoriji kojima je to pošlo za rukom. U Nikšiću su aktivna i dva biciklistučka kluba „Perun“ i „Nik-bajk“ čime predstavljaju okosnicu biciklističkog sporta u Crnoj Gori, a centar njihovog djelovanja je park šuma Trebjesa koja posjeduje izgrađene staze za planinski biciklizam. Na planini Vučje, koja je udaljena 18 km od Nikšića, nalazi se istoimeni skijaški centar, koji sa hotelskim kapacietima i skijaškim stazama, predstavlja treći po veličini ski centar u Crnoj Gori. Jedini aktivni aero klub u Crnoj Gori je „Nikšić“, koji pored turističkog letjenja, vrši obuku padobranaca i pilota manjih letelica. Svoje aktivnosti obavlja na aerodromu Kapino Polje kod Nikšića.

Iz pojedinačnih sportova izdavajaju se Dragan Bato Ognjenović (prvak svijeta u kik boksu, a primarni sport mu je bio karate), Dragomir Bečanović (prvak svijeta u džudou, jedini takmičar sa takvim priznanjem u bivšoj Jugoslaviji, zaslužni je sportista Crne Gore), Srđan Mrvaljević (najbolji crnogorski džudista i svjetski vicešampion), Dragoljub Fatić (jedan od najboljih crnogorskih karatista svih vremena, selektor karate reprezentacije Crne Gore), Vladimir Joković (zajedno sa Fatićem nosilac evropskih odličja), Danilo Lučić (evropski juniorski prvak u karateu), Milorad Gajović (osvajač evropske i mediteranske medalje u boksu, zaslužni sportista Crne Gore), Ratko Drašković (osvajač evropske medalje kao omladinac), Boško Drašković (najbolji crnogorski bokser), Veselin Žižić (bokser, zaslužni sportista Crne Gore), Milorad Žićić (jedan od najboljih crnogorskih boksera), Bojan Kosić (najbolji crnogorski skijaš), Slađana Perunović (najbolja crnogorska atletičarka).

Mediji[uredi]

U Nikšiću postoji Centar za informativnu djelatnost koju čini prva lokalna televizija u Crnoj Gori-Televizija Nikšić, čiji je program prvi put emitovan 1994. godine i prvi crnogorski lokalni radio-radio Nikšić. Dugo godina je izlazilo štampano izdanje „Nikšićkih novina“, koje su ugašene prije jedne decenije, a danas izlazi mjesečnik „Novine Nikšića“. Tako je grad Nikšić u jednom trenutku imao ono što mnogo veći gradovi, ali i neke države nijesu imali-svoju televiziju, radio i novine. U Nikšiću je 1945. godine, u zgradi na trgu Slobode, izašao prvi broj dnevnog lista „Pobjeda“, danas perjanice pisane riječi u Crnoj Gori. U prošlosti u ovom gradu su bile redakcije više listova poput „Onogošta“ i „Golije“, a u izdavaštvu u Crnoj Gori prednjačila je štamparija „Kole“. Od lokalnih radio stanica, pored radio Nikšića, postoje i Radio D, Radio 083, Z radio i Radio Montena.

Kultura[uredi]

Pričati o crnogorskim kulturnim dostignućima i poslenicima bilo bi potpuno besmisleno a da se Nikšić i Nikšićani ne stave na sami vrh kulturne ljestvice. Najbolji dokaz za to je da je samo nikšićka gimnazija iznjedrila čak 30 akademika različitih akademija zemlje, okruženja i svijeta. U prilog tome stoji da je prvo pozorište u Crnoj Gori osnovano u Nikšiću. Tradicija „Nikšićkog pozorišta“ traje i danas zahvaljujući sopstvenoj produkciji. Pored ove kulturne institucije, ništa manje nije čuveno „Zahumlje“, u kojem su tokom stogodišnje istorije stvoreni neprevaziđeni glumački bardovi, muzički i folklorni stvaraoci. Značajan segment u razvoju muzičke kulture grada imala je i ima škola za osnovno i srednje muzičko obrazovanje „Dara Čokorilo“. Aktivno rade i dva dječija pozorišta „Stanković“ i „Šćućukin“, kao i tri kulturno kreativna centra „Akord“, „Korak“ i „Scena“. Kulturni život grada odigrava se na podijumima KIC-a "18.septembar“, „Scene 213","Zahumlja“, u dvorani nove muzičke škole i Sportskog centra, te na stadionu malih sportova, kao i na brojnim gradskim trgovima. Logičan rezultat djelovanja ovih institucija i organizacija su mnogobrojna imena kojima bi se ponosile i mnogo veće sredine od Nikšića i Crne Gore.

Pozorište[uredi]

Poznata glumačka imena su: Petar Banićević (bard jugoslovenskog glumišta, jedan od najvećih dramskih umjetnika svih vremena na našim prostorima), Bora Stjepanović (proslavljeni jugoslovenski glumac), Veljko Mandić (još jedan bard jugoslovenskog glumišta), Drago Malović (proslavljeni glumac, poznat po ulozi Radosava u „Đekni"), Branko Babović, Marko Baćović, Milutin Mima Karadžić, Vladan Gajović, Miodrag Krivokapić, Vojislav Krivokapić, a iz mlađe generacije Andrija Milošević i Simo Trebješanin. Nikšićko porijeklo imaju doajeni jugoslovenskog glumišta Petar Božović i Milan Lane Gutović.

Film[uredi]

Gotovo svi crnogorski filmski i pozorišni reditelji i režiseri su rođeni Nikšićani: Živko Nikolić (najpriznatiji i crnogorski i jedan od najvećih jugoslovenski režiser svih vremena, poznat po kultnim ostvarenjima „Ljepota poroka“, „Čudo neviđeno“, „Iskušavanje đavola“, „U ime naroda“, „Jovana Lukina“, „Marko Perov“, „Beštije“, „Biljeg“,"Đekna još nije umrla, a kad će ne znamo“, kao i niz dokumentarnih filmova, koji su većinom snimani u Nikšiću), Božidar Nikolić, Veljko Bulajić (režiser čuvenog filma "Bitka na Neretvi", najgledanijeg filma u Jugoslaviji svih vremena), Goran Bulajić, Krsto Papić, Milan Karadžić, Branko Baletić, Slobodan Milatović, Blagota Eraković, Nikola Vavić, Vuk Perović, Marija Perović i mnogi drugi.

Muzika[uredi]

Na polju muzičke umjetnosti u Nikšiću je aktivan jedan od najvećih rok festivala u bivšoj Jugoslaviji „Lake Fest“, po popularnosti odmah nakon novosadskog „Egzita“. Za tri dana trajanja desetine hiljada ljudi obiđe jezero Krupac, u čijoj se neposrednoj blizini festival održava. Takođe značajni su i festivali „Guitar fest“ i „Bedem fest“ na gradskoj tvrđavi. Kroz manifestaciju „Septembarski dani“ prostor za svoju afirmaciju dobijaju poznati domaći, ali i međunarodni umjetnici iz različitih oblasti. Najveće muzičko ime Nikšića i Crne Gore je svakako kantautor Miladin Šobić (autor neprevaziđenih hitova „Kad bi došla Marija“, „Svetozara Markovića 39", „Stare novine“, „Džemper za vinograd“...), zatim poznati gitaristi Darko Nikčević i Danijel Cerović, sada već čuveni izvođači crnogorskih izvornih pjesama Nikola Karović i Dragoljub Drago Kovačević, poznati pjevač i guslar Milomir Miljanić, pjevač narodne muzike Rodoljub Rođa Raičević, kao i plejada popularnih pjevača zabavne muzike u Crnoj Gori, pripadnika mlađe generacije, kao što su: Vanja Radovanović, Božo Bulatović, Andrijana Božović, Biljana Mitrović, Nina Žižić kao i poznate grupe „DST"(Društvo Skrivenih Talenata), „Osma sila“, „Doktor Pikaso“, „Pankreas“... Iz Nikšića je i Filip Vučić, jedini predstavnik državne zajednice Srbija i Crna Gora na evroviziji za djecu.

Slikarstvo i vajarstvo[uredi]

Nikšić, kao izuzetno inspirativna sredina, nosi epitet grada velikih umjetnika i zvučnih imena kulturnih poslenika. U oblasti slikarstva nezaobilazno ime je Nikola Gvozdenović. Čuveni „Gvozdo“ izgradio je svoj umjetnički opus „tačkastim“ slikarskim stilom, što ga je lansiralo među najpoznatije umjetnike Evrope. Poznata je i Vasilisa Radojević, jedna od najvećih jugoslovenskih slikarki, a ništa manji ugled nije imala ni akademska slikarka Zora Odalović. Najbolja crnogorska grafičarka je Nikšićanka Anka Burić. Akademki slikari iz Nikšića su: Dragan Karadžić, Jovan Karadžića, Branko Ilija Burić, Stanko Zečević, Rajko Todorović Todor, Mišo Vemić, Pero Nikčević, Ratko Odalović, i Milo Jakovljević, a tu je i nezaobilazni Dušana Jeknića, a iz mlađe generacije izuzetno talentovanu Lidiju Nikčević, Davida Delibašića, te Anku Gardašević. Poznati vajari su Sreten Milatović i Ratko Vulanović. Čuveni „Šoro“, kako Vulanovića zovu u Nikšiću, autor je monumentalnog kompleksa kamenih stela u Nikšiću (nazvan Kameni grad), Podgorici i na Adi Ciganliji u Beogradu. Da Nikšić nije slučajno grad slikara, svjedoči i podatak da su učenici nikšićke gimnazije, pored mnoštva poznatih ličnosti, bili i slikari Petar Lubarda i Vojo Stanić.

Književnost i poezija[uredi]

Pisci Mirko Banjević i Branko Banjević, Vladimir Mijušković, Žarko Komanin, Vukoman Otašević i Mirko Kovač najbolji su nikšićki „proizvod“ na polju književnosti. Tu su Tamara Nikčević, Aleksandra Vuković i Isidora Bjelica, te čuvena Vida Ognjenović, pisac i scenarista, te Tešan Podrugović, od koga je Vuk Karadžić zapisao narodne pjesme i umotvorine.

Gotovo da ne postoji grad u našim krajevima koji je toliko opjevan u epskim pjesmam kao Nikšić, jer se smatra da Nikšić nije bio samo nijemi posmatrač istorijskih previranja, već njihov aktivan učesnik. Kada je u pitanju poezija prva asocijacija je sigurno pjesnik i boem Vito Nikolić. Njegove pjesme „Nedjelja u gradu N“, „Topole brezovačke“, „Prvi snijeg“ i mnoge druge postale su simboli grada u pravom smislu te riječi. Bio je i urednik dnevnog lista „Pobjeda“ , čiji je prvi broj izašao u Nikšiću 1945. godine. Milan Dugo Krivokapić budio je Nikšićane decenijama čuvenom radio emisijom „Taksimetar“ i „Tragom džada Onogošta grada“. Najpoznatiji crnogorski pjesnik za djecu, Dragan Radulović, rođeni Nikšićanin, pored svoje poezije, upamćen je po televizijskim emisijama „Iščašene priče“ posvećenim isključivo djeci, ostavio je neizbrisiv trag u srcima svih onih koji su imali priliku da ih gledaju na kanalima Televizije Crna Gora. Tu su još i Dušan Govedarica, predsjednika književne zajednice „Vladimir Mijušković“ i pjesnikinja Gordana Sarić.

Narodni heroji[uredi]

Nikšić je, iako ne formalno, grad heroj. Jer kako bi se drugačije zvao grad iz kojeg je čuveni Ljubo Čupić, čiji je prkosni osmjeh okupatoru pred strijeljanje, postao simbol otpora u okupiranoj Evropi, te slika koja ne blijedi vremenskim trajanjem. Oni su Nikšiću dali slobodu, Nikšić im je uzvratio imenima škola, ulica i bulevara. Napomenućemo samo dio narodnih heroja. Prvo, Nikšićanin je čuveni komandant Sava Kovačević, koji je postao nezaobilazna ličnost gotovo svih partizanskih filmova, a njegovi herojski podvizi, poput susreta oči u oči sa okupatorskim tenkovima, bili su na granici nevjerovatnog ludila. Tu je Joka Baletić, poznata po izreci „bolja Joka Baletić, no sva divizija Stanišić“. Ordenje narodnih heroja nosili su i Luka Simonović, Vojo Deretić, Ratko Žarić, braća Labudović, Vučinić i Višnjić, Jagoš Kontić, Nikola Kovečević, Milija Nikčević, Radoje Čizmović, Gojko Garčević, Radoje Mijušković, kao i mnogi drugi. Nikšić je prepoznatljiv i po velikom broju žena-narodnih heroja, kao što su Olga Golović, Mileva Lajović Lalatović, Milica Vučinić... Nikšićani su i poznate istorijske ličnosti Crne Gore, Šako Petrović, Novak Ramov Jovović, Novica Cerović, pop Milo Jovović, a i želja kralja Nikole prvog Petrovića Njegoša je bila da bude sahranjen na Petrovoj glavici u centru grada, gdje se nalazi Saborni hram Svetog Vasilija Ostroškog, pored, kako je rekao, dva najveća crnogorska junaka Novice Cerovića i Novaka Ramova. Međutim, ta želja mu nije ispunjena. A jedna zanimljivost kaže i da je majka Vuka Karadžića, Jegda Nikolić, iz Ozrinića kraj Nikšića, a da otac Nikole Tesle vodi korijene od bratstva iz Banjana, zaseoku kod Nikšića.

Poznati Nikšićani[uredi]

Nikšićani su poznati kao vrlo uticajni ljudi ne samo u Crnoj Gori, već i u državama okruženja. Nalaze se i na uticajnim mjestima u kulturi, sportu, privredi, a pogotovo u politici. Državni vrh Crne Gore poslednje dvije decenije „okupiran“ je Nikšićanima. I to ne samo Crne Gore, već i Srbije, a ima ih i u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Tako su od starog kadra Nikšićani bili Veljko Milatović (predsjednik predsjedništva SR Crne Gore i predsjednik Narodne skupštine) i Žarko Bulajić (predsjednik izvršnog vijeća SFRJ), zatim Milo Đukanović (najmlađi evropski premijer, prvi čovjek bloka za nezavisnu državu Crnu Goru, nekadašnji predsjednik države, a aktuelni premijer Crne Gore), Filip Vujanović (aktuelni predsjednik Crne Gore u trećem uzastopnom mandatu), Željko Šturanović (prvi premijer nezavisne države Crne Gore), Radoje Kontić (predsjednik crnogorske i savezne Vlade Jugoslavije u više mandata), Milorad Drljević (nekadašnji predsjednik savezne skupštine Jugoslavije), Šako Petrović (prvi predsjednik Narodne skupštine Crne Gore), Bogoljub Šijaković (ministar vjera u Vladi Srbije), a nabrajanje crnogorskih ministara i narodnih poslanika iz Nikšića otišlo bi u nedogled, ali ćemo izdvojiti nekoliko ministara u Vladi Crne Gore, kao što su Milutin Simović (ministar poljoprivrede), Branislav Mićunović (ministar kulture), Milica Pejanović Đurišić (ministar odbrane), Pavle Goranović (ministar kulture), Draško Goranović (ministar finansija), Veljko Zeković (ministar trgovine), Niko Miljanić (ministar zdravlja), Slobodan Backović (ministar prosvjete), Vojislav Đukanović (ministar privrede), Nebojša Kaluđerović (ministar inostranih poslova) i dr.. Rođeni Nikšićanin je Marko Daković (najistaknutija politička ličnost crnogorske istorije, narodni tribun i advokat), Marko Vujačić (potpredsjednik Prezidijuma Narodne skupštine SFRJ), Nikola Kovačević (predsjednik Prezidijuma Narodne skupštine SFRJ), kao i Radoman Božović (bivši predsjednik vojvođanske i jugoslovenske savezne vlade). Neizostavni su i Petar Komnenić (ministar u staroj Vladi NR Crne Gore), Krsto Bulajić (ambasaodor SFRJ u Japanu), Branko Perović (ambasador SFRJ u Tanzaniji), Igor Jovović (ambasador Crne Gore u Srbiji), Borislav Milošević (ambasador SFRJ u Rusiji), te Vasilije Cile Kovačević (generalni konzul SFRJ u San Francisku). Nikšićko porijeklo vode i Boris Tadić (bivši predsjednik Srbije), Ivo Josipović (predsjednik Hrvatske), Igor Radojičić (predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske), te Radovan Karadžić (ratni predsjednik Republike Srpske i najpoznatiji haški optuženik) i Pavle Kapetanić (premijer Argentine).

U novinarstvu nezaobilazan je Mihajlo Radojičić Šok, sa svojom emisijom „Uvijek subotom“, kojom je svake subote u deset časova ujutro budio crnogorske građane na javnom servisu, te Radovan Miljanić dugogodišnji generalni direktor Televizije Crna Gora, te jedna od najiskusnijih televizijskih spikera Ljiljana Blagojević i urednik i voditelj višedecenijski popularnog „Tv kalendara“ na Televiziji Crne Gore Dragoljub Ilić Čarli. U kategoriji sportskog novinarstva najpoznatiji crnogorski sportski komentatori cu Milorad Đurković i Boro Odalović. Tu su i crnogorski istoričari Živko Andrijašević i Novak Kilibarda, geograf Branko Radojičić, prvi predsjednik crnogorske akademije nauka (CANU) Branko Pavićević, predsjednik Dukljanske akademije nauka i umjetnosti Božidar Nikolić, profesori Stojan Cerović, Mihajlo Bukvić i Nikola Kesler, ljekari Zoran Kesler, Niko Miljanić i lični ljekar kralja Nikole prvog Petrovića Petar Miljanić, slikari, pisci i hroničari Ilija Šobajić, Miloš Šobajić i Maksim Šobajić, mitropolit Sava Kosanović, espiskop budimljansko-nikšićki Joanikije Mićović, najučeniji teolog pravoslavne crkve protojerej Radovan Bigović, čuveni ilustrator, striper i karikatrurista, autor strip serijala „Dikan“ Lazo Sredanović, fubalski trener Željko Petrović, sportski radnik i predsjednik fk „Vojvodina“ Novi Sad Ratko Bata Butorović, porijeklo iz Banjana kod Nikšića ima i čuveni selektor reprezentacije Jugoslavije i trener Real Madrida Miljan Miljanić, sociolog Ratko Božović, osnivač Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu Stevan Nikolić, čuveni stomatolog Blažo Zlopaša, poznati beogradski ortoped dr. Slavko Tomić, hirurg u Dubaiu dr. Nebojša Jovanović, predsjednik Ustavnog suda Srbije Slobodan Vučetić, neuropsihijatar, član američke akademije nauka dr. Dušan Kosović, poznati crnogorski neuropsihijatar Borislav Mitrić, pravnik i profesor Blagota Mitrić, pjevač Željko Samardžić, direktor beogradskog zoološkog vrta Vuk Bojović, dugogodišnji ministar finansija u Vladi Republike Srbije Predrag Goranović, osnivač internacionalnog modnog brenda MONA Nada Delić Momirović, modna dizajnerka Jelena Đukanović, modni dizajner italijanskog brenda „Kevin Klajn“ Stefan Miljanić, jedini crnogorski plej boj Ratko Knežević, pjevač Marinko Pavićević, jedan od najvećih jugoslovenskih privrednika i filantrop Stanislav Ćano Koprivica, leksikograf Vojislav Nikčević, četnički vođa Bajo Stanišić, mitropolit hrvatske pravoslavne crkve Jelisej Lalatović, gradonačelnik Tivta Miodrag Kankaraš, poslijeratni ministar prosvjete Niko Pavić, pisac i istoričar Jefto Milović, narodni guslar Đorđije Koprivica, dječiji zabavljač Radojica Stanković (poznatiji kao Šanta Panta), pjevačica Vesna Zmijanac, guslar i pjevač zabavne muzike Milomir Miljan Miljanić, odbojkaš i predsjednik SD "Bosna" iz Sarajeva, jedan od najzaslužnijih za titulu prvaka Evrope košarkaškog kluba "Bosna" Vukašin Vule Vukalović, prvakinja svijeta u streljaštvu Desanka Perović Pešut, najmlađi vojnik učesnik u Prvom svjetskom ratu Dragoljzb Jeličić, atletičar Milan Vujičić, fudbaler Miladin Bečanović, psihijatarMaja Vujović Ranger, književnik Milisav Popović, novinar, književnik i publicista Miodrag Mišo Vujović, novinarka Milijana Baletić, generalni direktor JAT-a Vladimir Ognjenović, državni sekretar MUP-a Srbije Vladimir Božović, predsjednik bokserskog saveza Jugoslavije i predsjednik beogradske opštine Stari grad Dragoslav Zeka Božović, internacionalni fudbalski trener Božidar Bandović, košarkaš Zdravko Radulović, najpoznatiji crnogorski baletan Radomir Krulanović, prvi Crnogorac osvajač olimpijske medalje znanja Petar Tadić, predsjednik Akademije nauka i umjetnosti Crne Gore Dragutin Vukotić, a porijeklo iz Jasenovog polja kraj Nikšića ima i najbolji teniser svijeta današnjice Novak Đoković.

Stanovništvo[uredi]

Grafik promjene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 9485 [1]
1953. 14804
1961. 26569
1971. 40107
1981. 50399
1991. 56141 55718
2003. 59179 58212
2011. {{{p2011}}}
Etnički sastav prema popisu iz 2003.[2]
Crnogorci
  
36.890 63,37%
Srbi
  
14.766 25,36%
Muslimani
  
691 1,18%
Romi
  
321 0,55%
Jugosloveni
  
215 0,36%
Bošnjaci
  
147 0,25%
Hrvati
  
123 0,21%
Egipćani
  
106 0,18%
Makedonci
  
60 0,10%
Albanci
  
28 0,04%
Mađari
  
18 0,03%
Slovenci
  
16 0,02%
Rusi
  
16 0,02%
Nemci
  
1 0,00%
Italijani
  
1 0,00%
nepoznato
  
549 0,94%


Znamenitosti:[uredi]

  • Najpoznatije znamenitosti Nikšića su:
  • Tvrđava Bedem
  • Carev most
  • Dvorac Kralja Nikole
  • Rimski most na Moštanici
  • Vukov most
  • Gordin most
  • Most na Duklu
  • Hotel „Trebjesa“
  • Hotel „Onogošt“
  • Saborni hram svetog Vasilija Ostroškog
  • Crkva apostola Luke u Župi nikšićkoj
  • Manastir Jovan Do
  • Spomenik palim borcima pod Trebjesom
  • Crkva apostola Petra i Pavla
  • Ljetnjikovac Kralja Nikole prvog
  • Zabran kralja Nikole
  • Vladičanski dvor eparhije budimnjansko-nikšićke
  • Hadži-Smailova džamija
  • Katolička crkva
  • Arheološko nalazište Crvena stijena

Obrazovne ustanove[uredi]

U Nikšiću djeluje 40 obrazovnih ustanova, 15 vrtića, 25 osnovnih škola, 1 osnovna muzička škola, 1 srednja muzička škola, 4 srednje škole i dvije visokoškolske ustanove Filozofski fakultet i Fakultet za sport i fizičku kulturu koji djeluju u okviru Univerziteta Crne Gore, te 1 dnevni centar za djecu ometenu u psiho-fizičkom razvoju. Učenicima i studentima fakulteta na raspolaganju je studentski dom „Braća Vučinić“, drugi po raspoloživim kapacitetima u Crnoj Gori.

Osnovne škole[uredi]

  • OŠ „Branko Višnjić“
  • OŠ „Braća Bulajić“
  • OŠ „Braća Labudović“
  • OŠ „Braća Ribar“
  • OŠ „Dobroslav-Đedo Perunović“
  • OŠ „Dragan Kovačević“
  • OŠ „Dušan Bojović
  • OŠ „Dušan Đukanović“
  • OŠ „Ivan Vušović“
  • OŠ „Jagoš Kontić“
  • OŠ „Janko Mićunović“
  • OŠ „Janko Bjelica“
  • OŠ „Jovan Gnjatović“
  • OŠ „Jovan Draganić“
  • OŠ „Nikica Mrvaljević“
  • OŠ „Pavle Kovačević“
  • OŠ „Rade Perović“
  • OŠ „Radoje Čizmović“
  • OŠ „Špiro Vidović“
  • OŠ „Milija Nikčević“
  • OŠ „Luka Simonović“
  • OŠ „Mileva Lajović-Lalatović“
  • OŠ „Olga Golović“
  • OŠ „Ratko Žarić“
  • Škola za osnovno i srednje muzičko obrazovanje
    „Dara Čokorilo“

Srednje škole[uredi]

Klima[uredi]

Klima opštine Nikšić ima karakter prelaza od mediteranske ka planinskoj i kontinentalnoj klimi.

Osnovne karakteristike: Srednja temperatura vazduha u mjesecu januaru iznosi 1,3 °C, a u julu 21,1 °C. Srednja vrijednost relativne vlažnosti je 68,6%. Nikšić ima godišnje 2.245 sunčanih sati. Ljeta su topla sa malo padavina, a zime kišovite. Snijeg prosječno pada 19 dana, a zadržava se 29 dana godišnje u Nikšićkom polju, dok se na planinama i površima u okolini zadržava i do šest mjeseci. Dominantni vjetrovi su sjeverni (24,4%) i južni (21,7%).

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2003, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, septembar 2005, COBISS-ID 8764176
  2. ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, septembar 2004. ISBN 978-86-84433-00-0.
  3. ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, oktobar 2004, COBISS.CG-ID 8489488

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :