Bukovina

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Bucovina
Bukovina
Bukovina
Zastava
Zastava
Grb Bukovine
Grb
Bukowina Donaumonarchie.png
Kraljevina Bukovina na mapi Austrougarske
Geografija
Kontinent Evropa
Regija Jugoistočna Evropa
Zemlja  Austrougarska
Glavni grad Černovic
Površina 10.442 km²
Stanovništvo 794.930 (1910)
Društvo
Zvanični jezici rumunski i ukrajinski
Religija pravoslavlje
Vladavina
Osnivanje 1775.
Prestanak 1918.
Događaji
Prethodnici i naslednici
Prethodile su: Nasledile su:
Flag of Moldavia.svg Moldavska kneževina Kraljevina Rumunija Flag of Romania.svg
Portal:Istorija
Etnička mapa Bukovine danas
Mapa Bukovine i okruženja (Rumuni podrazumevaju veću teritoriju, obojeno u zeleno)
Bukovina u Prvom svetskom ratu, sa prikazima bitaka i linijom fronta

Bukovina (ukr. Bucovina, ukr. Буковина, mađ. Bukovina, nem. Bukowina) je istorijski region koji danas dele Rumunija i Ukrajina.

Svoje zvanično nemačko ime (die Bukowina), dobila je dok je bila pod Austrijskom vladavinom (1775—1918), pod uticajem naziva koji su koristili Sloveni (Poljaci, Ukrajinci i ostali) iz tih krajeva za ogromne bukove šume koje su se tamo prostirale.

Bukovina nije nikada ostvarila svoju totalnu autonomiju, kao država, već je uvek kroz istoriju bila u okviru neke druge države.

Istorija[uredi]

Polovinom 1. milenijuma posle Hrista pojavila su se plemena sa dalekog istoka (Huni, Avari), čiji je uticaj primetan do 7. veka. Od 9. do 14. veka Bukovina potpada pod vlast Kijevske Rusije koja tada naglo jača. U tom periodu nastaju Galicija i Lodomerija kao oblasti u Bukovini.

U periodu od 1349. do 1384. godine severni deo Bukovine potpada pod vlast Kraljevine Poljske a južni deo podpada pod vladavinu Moldavije. U tom periodu se i uzdiže grad Sučava koji 1388. godine postaje sedište okruga koji je bio pod vladavinom Moldavije.

Između 1385. i 1569. godine vlast nad severnim delom Bukovine naizmenično dele Kraljevina Poljska i Moldavija. U 16. veku, tačnije 1512. godine, Moldavija podpada pod vlast Turaka a istovremeno i celokupna teritorija Bukovine. Severni deo Bukovine se vratio pod Poljsku vlast 1541. godine.

Posle nemilih događaja u Madefalvi, 1764. godine, nekoliko hiljada Sekelja se iseljava iz Erdelja i odlazi prvo u Moldaviju, a ubrzo zatim i u Bukovinu, gde osnivaju svojih pet sela Andrašfalva, Hadikfalva, Fogadjišten, Ištenšegitš i Jožeffalva. Tokom 19. i 20. veka Sekelji su napustili ta sela, i vratili se u stara staništa, ili su tokom velike seobe Sekelja u 1883. godini prešli u novoosnovana kao što su: Skorenovac, Vojlovica i Ivanovo. Od toga doba je i nastao pojam Bukovinski Sekelji.

Karpati u Bukovini.

Tokom Rusko-turskog rata (1768—1774), Bukovinu je zaposela ruska vojska 1769. godine, ali preoteli su je 1774. godine Habzburzi, koji su 1775. godine anektirali čitavu oblast. "Traktatom" od 12. maja 1776. godine je legalno ustupljeno austrijskoj carevini. Bukovina je do 1786. godine imala spostvenu vojnu upravu, pa je predata Galicijskoj guberniji, ali pritom zadržala celovitost. Godine 1776. tu je živelo 79.613 stanovnika, a glavno mesto Černovice.[1] Veliku većinu stanovništva ove oblasti činili su pravoslavni ukrajinski Rusi i pravoslavni moldavski Rumuni, a manjinsko stanovništvo su sačinjavali Jevreji i kolonizovani Nemci. Pravoslavni episkop iz Radovca tada prelazi u Černovce i od 1783. godine potpada pod duhovnu nadležnost Karlovačke mitropolije. Bio je 1814. godine Srbin, Danilo Vlahović episkop bukovinski.[2] Bukovina je 1849. godine postala posebna krunovina Austrijske carevine. Godine 1873, stvorena je Bukovinska mitropolija koja je pored Bukovinske eparhije obuhvatala i dve srpske eparhije, Dalmatinsku i Bokokotorsku, koje su takođe izuzete iz duhovne nadležosti Karlovačke mitropolije. Bukovina je ostala pod habzburškom vlašću sve do 1918. godine, kada je veći deo priključen Rumuniji.

Stanovništvo[uredi]

Zbog mnogobrojnih istorijskih promena vladara i seoba naroda u Bukovini je stanovništvo veoma šaroliko po nacionalnosti, ali se može reći da na jugu Bukovine većinom žive Rumuni a na severu slovenski narodi (Ukrajinci, Rusi).

Popisi u Austrougarskoj[uredi]

Popis stanovništva 1786. godine[uredi]

Po popisu stanovništva iz 1848. godine u austrijskoj pokrajini Bukovini živilo je 135.494 stanovnika.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
rumunski 91.865 67,8%
ukrajinski 31.706 23,4%
ostali 11.923 8,8%
ukupno 135.494 100%

Popis stanovništva 1848. godine[uredi]

Po popisu stanovništva iz 1848. godine u austrijskoj pokrajini Bukovini, u Bukovini su većina bili Rumuni.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
rumunski 209.179 55,4%
ukrajinski 108.743 28,8%
ostali 59.659 15,8%
ukupno 377.581 100%

Popis stanovništva 1851. godine[uredi]

U Bukovini-pokrajini u Austrougarskoj je 1851. godine živilo 380.826 stanovnika.

Popis stanovništva 1869. godine[uredi]

U Bukovini je prema popisu iz 1869. godine živilo je 511.364 stanovnika.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
rumunski 207.102 40,5%
ukrajinski 186.136 36,4%
ostali 118.126 23,1%
ukupno 511.364 100%

Popis stanovništva 1880. godine[uredi]

U Bukovini je 1880. prema popisu živilo 568.723 stanovnika.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
rumunski 189.954 33,4%
ukrajinski 240.001 42,2%
ostali 138.768 24,4%
ukupno 568.723 100%

Popis stanovništva 1890. godine[uredi]

U Bukovini je 1890. prema popisu živilo 642.495 stanovnika.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
rumunski 208.168 32,4%
ukrajinski 268.563 41,8%
ostali 165.764 25,8%
ukupno 642.495 100%

Popis stanovništva 1900. godine[uredi]

U Bukovini je 1900. prema popisu živilo 730.195 stanovnika.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
rumunski 229.018 31,36%
ukrajinski 297.798 40,79%
ostali (njemački i drugi) 203.379 27,85%
ukupno 730.195 100%
Religija Stanovnici Procenat
grkokatolici 500.262 68,51%
rimokatolici 110.188 15,09%
jevreji 96.445 13,20%
ostali 23.300 3,20%
ukupno 730.195 100%

Popis stanovništva 1910. godine[uredi]

U Bukovini je 1910. prema popisu živilo 794.930 stanovnika.

Maternji jezik Stanovnici Procenat
ukrajinski 305.253 38,4%
rumunski 273.456 34,4%
hebrejski 102.546 12,9%
njemački 65.979 8,3%
poljski 35.772 4,5%
mađarski 10.334 1,3%
ostali 1.590 0,2%
ukupno 794.930 100%
Religija Stanovnici Procenat
pravoslavci 546.912 68,8%
jevreji 102.546 12,9%
rimokatolici 97.776 12,3%
grkokatolici 25.438 3,2%
luterani 19.873 2,5%
ostali 2.385 0,3%
ukupno 794.930 100%

Ukrajinski deo Bukovine[uredi]

Po popisu iz 2001. godine, procentualni odnos stanovništva u Černivačkoj oblasti bio je sledeći:

Rumunski deo Bukovine[uredi]

Po popisu iz 2002. godine procentualni odnos stanovništva u oblasti Sučava je bio sledeći:

Posleratne podele[uredi]

Posle Prvog svetskog rata i raspada Austro−Ugarske Monarhije 1918. godine, Rumuni koji su živeli u Bukovini su izglasali priključenje Rumuniji, ali je severni deo još ostao pod vlašću Ukrajine.

Senžermenskim ugovorom (Saint Germain) iz 1919. godine ceo južni deo Bukovine potpada pod rumunsku vlast i postaje deo Rumunije.

Posle Drugog svetskog rata mirovnim sporazumom u Parizu, Ukrajina definitivno dobija Oblast Černivci (Чернівецька область), dok oblast Sučave ostaje Rumunima.

Važniji gradovi[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ "Srbskij narodnij list", Budim 1837. godine
  2. ^ Stefan Živković: "Priključenija Telemaka sina Ulisova", prevod od Fenelona, Beč 1814. godine

Literatura[uredi]

  • edited by O. Derhachov (1996). Ukraїnsьka deržavnіstь u XX stolіttі. (Ukrainian statehood of the twentieth century). Politychna Dumka.  Tekst „ ruski jezik ” ignorisan (pomoć)
  • [1] (original na nemačkom jeziku — ima još engleska i francuska verzija)
  • WorldStatesmen (under Ukraine)
  • Dumitru Covălciuc. Românii nord-bucovineni în exilul totalitarismului sovietic
  • Victor Bârsan "Masacrul inocenţilor", Bucuresti, 1993, pp. 18–19
  • Ştefan Purici. Represiunile sovietice... P. 255–258;
  • Vasile Ilica. Fântâna Albă: O mărturie de sânge (istorie, amintiri, mărturii). — Oradea: Editura Imprimeriei de Vest, 1999.
  • Marian Olaru. Consideraţii preliminare despre demografie si geopolitica pe teritoriul Bucovinei. Analele Bucovinei. Tomul VIII. Partea I. Bucuresti: Editura Academiei Române, 2001
  • Ţara fagilor: Almanah cultural-literar al românilor nord-bucovineni. Cernăuţi-Târgu-Mureş, 1994
  • Aniţa Nandris-Cudla. Amintiri din viaţă. 20 de ani în Siberia. Humanitas, Bucharest, 2006 (second edition), (rumunski). ISBN 978-973-50-1159-8.
  • The Bukovina Society of the Americas
  • United States of Greater Austria
  • United States of Greater Austria

Spoljašnje veze[uredi]