Vrnjačka Banja

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Vrnjačka Banja
Vrnjacka Banja 22.JPG
Centralni deo vrnjačkog parka
Grb
Administrativni podaci
Država  Srbija
Upravni okrug Raški
Opština Vrnjačka Banja
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Rast 10.065
Položaj
Koordinate 43°37′25″ SGŠ; 20°53′37″ IGD / 43.623582° SGŠ; 20.893696° IGD / 43.623582; 20.893696Koordinate: 43°37′25″ SGŠ; 20°53′37″ IGD / 43.623582° SGŠ; 20.893696° IGD / 43.623582; 20.893696
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Vrnjačka Banja na mapi Srbije
Vrnjačka Banja
Vrnjačka Banja
Vrnjačka Banja na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 36210
Pozivni broj 036
Registarska oznaka ВБ

Vrnjačka Banja je gradsko naselje u Srbiji u opštini Vrnjačka Banja u Raškom okrugu. Ona je i najveća banja u Srbiji. Prema popisu iz 2011. u samoj Vrnjačkoj Banji bilo je 10.065 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 9.877 stanovnika, dok na prostoru opštine koja se prostire na 239 km², u 14 naselja, prema popisu iz 2011. godine, živi 27.332 stanovnika.

Geografija i klima[uredi]

Mineralni izvor Topla Voda

Vrnjačka Banja je sedište opštine Vrnjačka Banja. Nalazi se u centralnoj Srbiji, u dolini Zapadnog Pomoravlja, i administrativno pripada Raškom okrugu. Udaljena je oko 200 km južno od Beograda, 25 km od Kraljeva i 11 km od Trstenika. Smeštena je između planine Goč (1216 m) i Zapadne Morave Vrnjačka Banja je turističko mesto prvog stepena, centar integralne turističke regije, nalazi se na 43°37' severne geografske širine i 20°53' istočne geografske dužine. Banjsko naselje je delom na severnim obroncima planine Goč, koja pripada šumskom-planinskom kompleksu koji čine Kopaonik, Jasterbac, Stolovi i Željin, prema Zapadnoj Moravi i južnim obroncima Gledićhih planina. Prostorno, opština Vrnjačka Banja pripada grupi manjih opština u Srbiji. Obuhvatajući prostor srednjeg polja Zapadnog pomoravlja, opština Vrnjačka Banja se nalazi na infrastrukturnom koridoru Kraljevo-Kruševac. Magistralnim, železničkim i putnim pravcem povezana je preko Kraljeva i Kruševca sa svim ostalim područjima u Srbiji, a putem preko Goča i neposredno sa Aleksandrovcem. Klima Vrnjačke Banje je umereno kontinentalna sa uticajem planinske klime. Leta su sa svežim jutrima i večerima zbog vetra koji duva sa Goča prema Zapadnoj Moravi, a zime su snegovite i bez oštrih mrazeva. Srednja godišnja temperatura iznosi 10,5 °C, a srednja letnja 20 °C.

Demografija[uredi]

U naselju Vrnjačka Banja živi 7.996 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,2 godina (40,0 kod muškaraca i 42,3 kod žena). U naselju ima 3.703 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,67.

Ovo naselje je najvećim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa primećen je porast u broju stanovnika.

Mineralne vode[uredi]

Za više informacija pogledajte: Termomineralni izvori Vrnjačke Banje

U Vrnjačkoj Banji se nalazi sedam mineralnih izvora. To su: Topla voda, Slatina, Snežnik, Jezero, Borjak, Beli izvor i Vrnjačko vrelo, od kojih se za terapije koriste četiri (Topla voda, Snežnik, Jezero i Slatina ) dok se vode sa tri izvora flaširaju kao prirodne mineralne vode (Voda Vrnjci - Borjak, Borjak 3 i Belimarkovac za Element vodu).

Vrnjačke mineralne vode se primenjuju kod lečenja:

  • šećernih bolesti
  • stanje posle preležene zarazne žutice
  • hroničnog zapaljenja creva i želuca
  • bolest žučne kese i žučnih puteva
  • čira u želucu i dvanaestopalačnom crevu
  • bolest bubrežne karlice, mokraćne bešike i mokračnih puteva i drugih bolesti.

Istorija[uredi]

Vrnjačka Banja ima veoma dugu tradiciju lečilišta. Na vrnjačkom toplom mineralnom izvoru u vremenu od II do IV veka Rimljani su izgradili lečilište i oporavilište AQUAE ORCINAE. O tome svedoče i arheološki nalazi u užem jezgru rimske banje, odnosno, bazena za kupanje, rimskog izvora tople mineralne vode (Fons Romanus) i mnoštvo kovanog novca koji ostavljan u lekovitom izvoru. Ovde su na lečenje i oporavak mahom dolazili rimski legionari, kao i romanizovana aristokratija starosedelaca.

Razvoj moderne Vrnjačke Banje započeo je 1868. godine radom Osnivačkog društva, najstarije turističke organizacije na Balkanu. Između 1882. i 1887. godine u Banji je izgrađen Dvorac Belimarkovića.

Važnije godine[uredi]

  • 1833. - Teritorije na kojoj se nalazi Vrnjačka Banja pripojene Kneževini Srbiji
  • 1834. - Završena gradnja hrama Roždestva Presvete Bogorodice u Vrnjačkoj Banji
  • 1835. - Sigismund August Volfgang baron Herder izvršio prvu analizu vrnjačke tople mineralne vode
  • 1868. (1. jula po starom kalendaru) - U Kruševcu osnovano Osnovatelno fundatorsko društvo kiselo-vruće vode u Vrnjcima
  • Jul 1869. - Zvanično otvorena prva sezona u Vrnjačkoj Banji
  • 1875. - Sima Lozanić izvršio prvu potpunu analizu vrnjačke mineralne vode
  • 1883. - Vrnjačka Banja od Osnovatelnog fundatorskog društva kiselo-vruće vode u Vrnjcima prešla pod ingerenciju države
  • 1885. - Određene prve granice banjskog rejona
  • 1892. - General Jovan Belimarković izgradio prvi vodovod u Vrnjačkoj Banji
  • 1905. - Nabavljena prva parna mašina za proizvodnju električne energije
  • 1910. - Prvi voz prošao je kroz železničku stanicu u Vrnjcima na pruzi Stalać-Požega
Park Vrnjci u Vrnjačkoj Banji (razglednica iz 1935. godine).
  • 9. novembar 1915. - Austrougarska vojska okupirala Vrnjačku Banju
  • 19. oktobar 1918. (stari kalendar) - Oslobođena Vrnjačka Banja
  • 1929. - Izgrađena moderna električna centrala
  • 30. decembar 1933. - U Beogradu osnovano Društvo prijatelja Vrnjačke Banje
  • 17. novembar 1941. - Počela sa radom Samoupravna realna gimnazija
  • 14. oktobar 1944. - Oslobođena Vrnjačka Banja od nemačkih okupatora
  • 1955. - Vrnjačka Banja pripala Srezu Kraljevo
  • 1962. - Ponovo otvorena gimnazija u Vrnjačkoj Banji
  • 2011. – osnovan Fakultet za hotelijerstvo i turizam[1]

Privreda[uredi]

Vrabac „Gočko“ - Maskota igara bez granica 1990. godine.
Nalazi se u centru grada.

Glavna privredna grana u Vrnjačkoj Banji je turizam. Kao jedna od vodećih turističkih destinacija u Srbiji, Vrnjačka Banja prednjači u uvođenju inovativnosti u prezentovanju turističkih potencijala. Vrnjačka Banja je jedna od rethih turističkih destinacija u Srbiji u kojoj egzistira turistička kartica pod nazivom Serbian Tourist & Shopping Card posredstvom koje je moguće ostvariti čitav niz popusta pri kupovini roba ili usluga. Kartica je namenjena kako turistima, tako i rezidentima Vrnjačke Banje. Međutim sem turizma za privredu Vrnjačke Banje bitna su preduzeća:

  • Specijalna bolnica Merkur - jedna od vodećih zdravstvenih ustanova u Srbiji[2]
  • Beli Bor - preduzeće za proizvodnju i preradu drveta
  • Voda Vrnjci - preduzeće za flaširanje mineralne vode kojeje sa eksploatacijom mineralne vode počelo 1970. godine.
  • Interklima - preduzeće za promet, inženjering, projektovanje i izvođenje građevinskih, termo, elektro, gasnih i hidrotehničkih instalacija, uređaja i postrojenja
  • DECO d.o.o. - preduzeće za izvođenje elektroinstalacionih radova

Politika[uredi]

  • Skupština opštine Vrnjačka Banja broji 25 odbornika.
    • Predsednik SO: Ivan Radović
    • Zamenik predsednika SO: Dane Stanojčić
    • Sekretar: Saša Radisavljević
    • Sekretar skupštine: Olgica Gajšek
    • Odbornici:
      • Srpska napredna stranka - Ivan Radović, Dane Stanojčić, Milan Planjanin, Srđan Udovičić, Miljko Arsić, Jelena Dišović Đukić, dr Predrag Džamić, Miroslav Veselinović, Vesna Burmazović, Nenad Nikolić, Nataša Perović, Todor Mijatović, Vesna Milićević, Dragoljub Bogdanović, Jordan Pecić, Marina Đurđević
      • Jedinstvena Srbija - Vojislav Vujić, Andrija Boćanin, Dejan Lučić, Vladan Jocić
      • Socijalistička partija Srbije - Rodoljub Džamić, Đorđe Petrović
      • Grupa građana Banja je zakon - Radoje Simić
      • Socijaldemokratska stranka - Mateja Mijatović
      • Demokratska stranka - Zoran Seizović
  • Predsednik opštine: Boban Đurović (Srpska napredna stranka)
  • Zamenik predsednika opštine: Ivan Džatić (Srpska napredna stranka)

Poznati Vrnjčani[uredi]

Sport[uredi]

Sport u Vrnjačkoj Banji je solidno razvijen. Sportsko rekreacioni centar „Raj“ sa tri fudbalska terena i atletskom stazom je najznačajniji sportski objekat u Vrnjačkoj Banji. Sem njega u banji se nalazi još i Stadion malih sportova „Kocka“ na kome se može igrati košarka, mali fudbal i rukomet. U mestu postoji nekoliko zatvorenih bazena koji se nalaze u sklopu hotela, dok je u toku leta otvoren Olimpijski bazen. U središtu parka se nalaze i dva teniska terena na šljaci. Odbojka se može igrati u fiskulturnoj sali Gimnazije Vrnjačka Banja.

Sportski klubovi

  • bokserski klub
  • rukometni klub „Goč"
  • stonoteniski klub „Goč"
  • fudbalski klub "Goč"
  • fudbalski klub "Volley"
  • fudbalski klub „Vrnjačka Banja"
  • odbojkaški klub „Partizan 2012" Vraneši
  • plivačko-vaterpolo klub „Goč Beli Izvor"
  • košarkaški klub „Goč Autoprevoz"
  • škola košarke „Basket"
  • teniski klub „Goč“
  • bodibilding klub „Zvezda"
  • šahovski klub „Lipova"
  • šahovski klub „Goč"
  • karate klub „Goč"
  • Tekvondo Klub


Demografija[uredi]

U naselju Vrnjačka Banja živi 8.421 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,2 godina (42,6 kod muškaraca i 45,6 kod žena).

Ovo naselje je najvećim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2011. godine), a u poslednja tri popisa primećen je porast u broju stanovnika.

Demografija[3]
Godina Stanovnika
1948. 2.355
1953. 3.158
1961. 4.971
1971. 6.520
1981. 9.699
1991. 9.812 9.568
2002. 9.877 10.273
2011. 10.004
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[4]
Srbi
  
9.459 95,76 %
Crnogorci
  
79 0,79 %
Jugosloveni
  
46 0,46 %
Makedonci
  
20 0,20 %
Hrvati
  
19 0,19 %
Mađari
  
15 0,15 %
Romi
  
14 0,14 %
Rusi
  
6 0,06 %
Bugari
  
6 0,06 %
ostali
  
8 0,08 %
nepoznato
  
145 1,46 %


Galerija[uredi]

Reference[uredi]

  1. Fakultet za hotelijerstvo i turizam – O fakultetu
  2. Merkur Vrnjačka Banja http://www.vrnjcispa.rs/. Pristupljeno 12. 1. 2017.  Nedostaje ili je prazan parametar |title= (pomoć)
  3. „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  4. „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  5. „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze[uredi]

Mape[uredi]