Vrnjačka Banja

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Vrnjačka Banja
Vrnjacka Banja 22.JPG
Centralni deo vrnjačkog parka
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država Srbija
Upravni okrugRaški
OpštinaVrnjačka Banja
Stanovništvo
 — 2011.Rast 10.065
Geografske karakteristike
Koordinate43°37′25″ SGŠ; 20°53′37″ IGD / 43.623582° SGŠ; 20.893696° IGD / 43.623582; 20.893696Koordinate: 43°37′25″ SGŠ; 20°53′37″ IGD / 43.623582° SGŠ; 20.893696° IGD / 43.623582; 20.893696
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Aps. visina217 m
Vrnjačka Banja na mapi Srbije
Vrnjačka Banja
Vrnjačka Banja
Vrnjačka Banja na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj36210
Pozivni broj036
Registarska oznakaВБ

Vrnjačka Banja je gradsko naselje u Srbiji u opštini Vrnjačka Banja u Raškom okrugu. Ona je i najveća banja u Srbiji. Prema popisu iz 2011. u samoj Vrnjačkoj Banji bilo je 10.065 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 9.877 stanovnika, dok na prostoru opštine koja se prostire na 239 km², u 14 naselja, prema popisu iz 2011. godine, živi 27.332 stanovnika.

Ovde se nalazi OŠ „Popinski borci” Vrnjačka Banja.

Geografija i klima[uredi | uredi izvor]

Mineralni izvor Topla Voda

Vrnjačka Banja je sedište opštine Vrnjačka Banja. Nalazi se u centralnoj Srbiji, u dolini Zapadnog Pomoravlja na nadmorskoj visini od 217 m, i administrativno pripada Raškom okrugu. Udaljena je oko 200 km južno od Beograda, 25 km od Kraljeva i 11 km od Trstenika. Smeštena je između planine Goč (1216 m) i Zapadne Morave Vrnjačka Banja je turističko mesto prvog stepena, centar integralne turističke regije, nalazi se na 43°37' severne geografske širine i 20°53' istočne geografske dužine. Banjsko naselje je delom na severnim obroncima planine Goč, koja pripada šumskom-planinskom kompleksu koji čine Kopaonik, Jasterbac, Stolovi i Željin, prema Zapadnoj Moravi i južnim obroncima Gledićhih planina.

Prostorno, opština Vrnjačka Banja pripada grupi manjih opština u Srbiji. Obuhvatajući prostor srednjeg polja Zapadnog pomoravlja, opština Vrnjačka Banja se nalazi na infrastrukturnom koridoru Kraljevo-Kruševac. Magistralnim, železničkim i putnim pravcem povezana je preko Kraljeva i Kruševca sa svim ostalim područjima u Srbiji, a putem preko Goča i neposredno sa Aleksandrovcem.

Klima Vrnjačke Banje je umereno kontinentalna sa uticajem planinske klime. Leta su sa svežim jutrima i večerima zbog vetra koji duva sa Goča prema Zapadnoj Moravi, a zime su snegovite i bez oštrih mrazeva. Srednja godišnja temperatura iznosi 10,5 °C, a srednja letnja 20 °C.

Demografija[uredi | uredi izvor]

U naselju Vrnjačka Banja živi 7.996 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,2 godina (40,0 kod muškaraca i 42,3 kod žena). U naselju ima 3.703 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,67.

Ovo naselje je najvećim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa primećen je porast u broju stanovnika.

Mineralne vode[uredi | uredi izvor]

U Vrnjačkoj Banji se nalazi sedam mineralnih izvora. To su: Topla voda, Slatina, Snežnik, Jezero, Borjak, Beli izvor i Vrnjačko vrelo, od kojih se za terapije koriste četiri (Topla voda, Snežnik, Jezero i Slatina ) dok se vode sa tri izvora flaširaju kao prirodne mineralne vode (Voda Vrnjci - Borjak, Borjak 3 i Belimarkovac za Element vodu).

Vrnjačke mineralne vode se primenjuju kod lečenja:

  • šećernih bolesti
  • stanje posle preležene zarazne žutice
  • hroničnog zapaljenja creva i želuca
  • bolest žučne kese i žučnih puteva
  • čira u želucu i dvanaestopalačnom crevu
  • bolest bubrežne karlice, mokraćne bešike i mokračnih puteva i drugih bolesti.

Istorija[uredi | uredi izvor]

Vrnjačka Banja ima veoma dugu tradiciju lečilišta. Na vrnjačkom toplom mineralnom izvoru u vremenu od II do 4. veka Rimljani su izgradili lečilište i oporavilište AQUAE ORCINAE. O tome svedoče i arheološki nalazi u užem jezgru rimske banje, odnosno, bazena za kupanje, rimskog izvora tople mineralne vode (Fons Romanus) i mnoštvo kovanog novca koji ostavljan u lekovitom izvoru. Ovde su na lečenje i oporavak mahom dolazili rimski legionari, kao i romanizovana aristokratija starosedelaca.

Razvoj moderne Vrnjačke Banje započeo je 1868. godine radom Osnivačkog društva, najstarije turističke organizacije na Balkanu. Između 1882. i 1887. godine u Banji je izgrađen Dvorac Belimarkovića. Tu se sada nalazi Kulturni centar Vrnjačka Banja.

Ovde se nalazi Čajkino brdo, tu postoji Crkva rođenja Presvete Bogorodice u Vrnjačkoj Banji. Ovde postoji Crkva Živonosnog Istočnika Presvete Bogorodice u Vrnjačkoj Banji.

Važnije godine[uredi | uredi izvor]

Logo Vrnjačke Banje u centru, 2019. godina
  • 1833 - Teritorije na kojoj se nalazi Vrnjačka Banja pripojene Kneževini Srbiji
  • 1834 - Završena gradnja hrama Roždestva Presvete Bogorodice u Vrnjačkoj Banji
  • 1835 - Sigismund August Volfgang baron Herder izvršio prvu analizu vrnjačke tople mineralne vode
  • 1868 (1. jula po starom kalendaru) - U Kruševcu osnovano Osnovatelno fundatorsko društvo kiselo-vruće vode u Vrnjcima
  • Jul 1869 - Zvanično otvorena prva sezona u Vrnjačkoj Banji
  • 1875 - Sima Lozanić izvršio prvu potpunu analizu vrnjačke mineralne vode
  • 1883 - Vrnjačka Banja od Osnovatelnog fundatorskog društva kiselo-vruće vode u Vrnjcima prešla pod ingerenciju države
  • 1885 - Određene prve granice banjskog rejona
  • 1892 - General Jovan Belimarković izgradio prvi vodovod u Vrnjačkoj Banji
  • 1905 - Nabavljena prva parna mašina za proizvodnju električne energije
  • 1910 - Prvi voz prošao je kroz železničku stanicu u Vrnjcima na pruzi Stalać-Požega
Park Vrnjci u Vrnjačkoj Banji (razglednica iz 1935. godine).
  • 9. novembar 1915 - Austrougarska vojska okupirala Vrnjačku Banju
  • 19. oktobar 1918 (stari kalendar) - Oslobođena Vrnjačka Banja
  • 1929 - Izgrađena moderna električna centrala
  • 30. decembar 1933 - U Beogradu osnovano Društvo prijatelja Vrnjačke Banje
  • 17. novembar 1941 - Počela sa radom Samoupravna realna gimnazija
  • 14. oktobar 1944 - Oslobođena Vrnjačka Banja od nemačkih okupatora
  • 1955 - Vrnjačka Banja pripala Srezu Kraljevo
  • 1962 - Ponovo otvorena gimnazija u Vrnjačkoj Banji
  • 2011 – osnovan Fakultet za hotelijerstvo i turizam[1]

Privreda[uredi | uredi izvor]

Vrabac „Gočko“ - Maskota igara bez granica 1990. godine. Nalazi se u centru grada.

Glavna privredna grana u Vrnjačkoj Banji je turizam. Kao jedna od vodećih turističkih destinacija u Srbiji, Vrnjačka Banja prednjači u uvođenju inovativnosti u prezentovanju turističkih potencijala. Vrnjačka Banja je jedna od rethih turističkih destinacija u Srbiji u kojoj egzistira turistička kartica pod nazivom Serbian Tourist & Shopping Card posredstvom koje je moguće ostvariti čitav niz popusta pri kupovini roba ili usluga. Kartica je namenjena kako turistima, tako i rezidentima Vrnjačke Banje. Međutim sem turizma za privredu Vrnjačke Banje bitna su preduzeća:

  • Specijalna bolnica Merkur - jedna od vodećih zdravstvenih ustanova u Srbiji[2]
  • Beli Bor - preduzeće za proizvodnju i preradu drveta
  • Voda Vrnjci - preduzeće za flaširanje mineralne vode kojeje sa eksploatacijom mineralne vode počelo 1970. godine.
  • Interklima - preduzeće za promet, inženjering, projektovanje i izvođenje građevinskih, termo, elektro, gasnih i hidrotehničkih instalacija, uređaja i postrojenja
  • DECO d.o.o. - preduzeće za izvođenje elektroinstalacionih radova

Poznati Vrnjčani[uredi | uredi izvor]

Sport[uredi | uredi izvor]

Sport u Vrnjačkoj Banji je solidno razvijen. Sportsko rekreacioni centar „Raj“ sa tri fudbalska terena i atletskom stazom je najznačajniji sportski objekat u Vrnjačkoj Banji. Sem njega u banji se nalazi još i Stadion malih sportova „Kocka“ na kome se može igrati košarka, mali fudbal i rukomet. U mestu postoji nekoliko zatvorenih bazena koji se nalaze u sklopu hotela, dok je u toku leta otvoren Olimpijski bazen. U središtu parka se nalaze i dva teniska terena na šljaci. Odbojka se može igrati u fiskulturnoj sali Gimnazije Vrnjačka Banja.

Sportski klubovi

  • bokserski klub
  • rukometni klub „Goč"
  • stonoteniski klub „Goč"
  • fudbalski klub "Goč"
  • fudbalski klub "Volley"
  • fudbalski klub „Vrnjačka Banja"
  • odbojkaški klub „Partizan 2012" Vraneši
  • plivačko-vaterpolo klub „Goč Beli Izvor"
  • košarkaški klub „Goč Autoprevoz"
  • škola košarke „Basket"
  • teniski klub „Goč“
  • bodibilding klub „Zvezda"
  • šahovski klub „Lipova"
  • šahovski klub „Goč"
  • karate klub „Goč"
  • Tekvondo Klub

Demografija[uredi | uredi izvor]

U naselju Vrnjačka Banja živi 8.421 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,2 godina (42,6 kod muškaraca i 45,6 kod žena).

Ovo naselje je najvećim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2011. godine), a u poslednja tri popisa primećen je porast u broju stanovnika.

Demografija[3]
Godina Stanovnika
1948. 2.355
1953. 3.158
1961. 4.971
1971. 6.520
1981. 9.699
1991. 9.812 9.568
2002. 9.877 10.273
2011. 10.004
Etnički sastav prema popisu iz 2002.‍[4]
Srbi
  
9.459 95,76 %
Crnogorci
  
79 0,79 %
Jugosloveni
  
46 0,46 %
Makedonci
  
20 0,20 %
Hrvati
  
19 0,19 %
Mađari
  
15 0,15 %
Romi
  
14 0,14 %
Rusi
  
6 0,06 %
Bugari
  
6 0,06 %
ostali
  
8 0,08 %
nepoznato
  
145 1,46 %


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Galerija[uredi | uredi izvor]

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ „Fakultet za hotelijerstvo i turizam – O fakultetu”. Arhivirano iz originala na datum 25. 10. 2015. Pristupljeno 12. 1. 2015. 
  2. ^ Merkur Vrnjačka Banja http://www.vrnjcispa.rs/. Pristupljeno 12. 1. 2017.  Nedostaje ili je prazan parametar |title= (pomoć)
  3. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  4. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  5. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]

Mape[uredi | uredi izvor]