Arhiepiskop

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Arhiepiskop (grč. αρχιεπίσκοπος, od grč. αρχι — „prvi“ + επίσκοπος — „nadzornik“[1]) je nosilac arhijerejskog čina u srednjem stepenu, koji je iznad osnovnog episkopskog (u užem smislu), a ispod najvišeg patrijaršijskog. U zavisnosti od lokalnih tradicija u pomesnim crkvama, arhiepiskopi mogu imati viši ili niži rang u odnosu na mitropolite. Arhiepiskopi mogu biti: punopravni (poglavari u pojedinim autonomnim ili autokefalnim crkvama) ili počasni (eparhijski arhijereji kojima je arhepiskopski naslov dodeljen kao znak počasti). Arhiepiskopi postoje u Pravoslavnoj crkvi, a takođe i u Orijentalno-pravoslavnim crkvama, kao i u crkvama koje su nastale iz drevne Crkve Istoka.[2]

U zapadnim crkvama kao što su Rimokatolička, Anglikanska i Starokatolička postoji stepen nadbiskupa.

Istorija[uredi]

Episkop aleksandrijski prvi je dobio titulu arhiepiskopa, verovatno zbog veličine njegove eparhije, jer je on upravljao crkvenim poslovima u čitavom Egiptu, Libiji (Liviji) i Pentapolju. Posle uspostave patrijarhata, zvanje arhiepiskopa dobijali su oni mitropoliti koji su zadržali autokefalnost, tj. nisu bili zavisni od nekog patrijarha (npr. kiparski arhiepiskop). I patrijarsi, i arhiepiskopi, i mitropoliti uvek su se potpisivali jednostavno kao episkop nekog grada. U Rusiji je prvi episkop koji je dobio zvanje arhiepiskopa bio novgorodski, 1165. godine.[3] Sada je to zvanje počasna titula i kao nagrada daje se episkopima.

Mada su svi episkopi jednaki po vlasti, radi očuvanja jedinstva crkava i radi uzajamne pomoći u otežanim okolnostima, još Apostolska pravila nekim episkopima daju pravo vrhovnog nadzora nad drugima. Na arhiepiskope se, pored mitropolita, može takođe odnositi 34. apostolsko pravilo:

Svaka pomjesna crkva koja je u rangu arhiepiskopije za svog poglavara ima arhiepiskopa koji je prvi među jednakim episkopima u toj pomjesnoj crkvi. U pomjesnim crkvama sa rangom patrijaršije, arhiepiskop može predstavljati čin viši od čina mitropolita, ali može predstavljati i samo počasni čin koji se dodjeljuje zaslužnim episkopima. Tada se čin arhiepiskopa nalazi neposredno ispod čina mitropolita (npr. u Pravoslavnoj ruskoj crkvi).

Srpska pravoslavna crkva[uredi]

Sveti Sava, prvi srpski arhiepiskop

Današnji jedini arhiepiskop u Srpskoj pravoslavnoj crkvi jeste poglavar Pravoslavne ohridske arhiepiskopije sa titulom „arhiepiskop ohridski i mitropolit skopski”.

Međutim, počasnu arhiepiskopsku titulu nosi i patrijarh srpski („arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski”) te dva mitropolita unutar svojih eparhija: mitropolit crnogorsko-primorski sa titulom „arhiepiskop cetinjski, mitropolit crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i egzarh sveštenog trona pećkog” i mitropolit dabrobosanski sa titulom „arhiepiskop sarajevski, mitropolit dabrobosanski i egzarh sve Dalmacije”.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Αρχιεπίσκοπος Meaning and Greek to English Translation Značenje reči arhiepiskop, i grčko-engleski prevod, www.indifferentlanguages.com/. Pristupljeno 4. septembra 2016.
  2. ^ Meyendorff 1989.
  3. ^ "A man chosen by God": The office of Archbishop in Novgorod, Russia (1165-1478) Čovek izabran od Boga: Kancelarija arhiepiskopa novgorodskog, Rusija (1165-1478), Majkl Kristofor Pol, scholarlyrepository.miami.edu. Pristupljeno 4. septembra 2016.

Literatura[uredi]