Crkva Bogorodica Ljeviška

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Srednjovekovni spomenici na Kosovu i Metohiji
Medieval Monuments in Kosovo
*
Svetska baština Uneska

Фреска Купање Христа, пре 17. марта 2004. када су је Албанци [http://www.pravoslavlje.org.rs/slike/916/stradanje-ljeviske-1.jpg спалили и тешко оштетили
Visoki Dečani
Pećka patrijaršija
Bogorodica Ljeviška
Gračanica
Država Zastava Srbije Srbija
Vrsta kulturna
Kriterijum ii, iii, iv
Referenca 724.
Regija Evropa
Istorija upisa u svetsku baštinu
Upis 2004.  (28. sednica)
Dodatni upis 2006.
Ugroženost 2006-
* Ime kao na zvaničnoj listi svetske baštine.
Regiju je klasifikovao UNESKO.

Bogorodica Ljeviška je crkva u Prizrenu, zadužbina kralja Milutina. Crkva je podignuta u periodu 13061307. na ostacima katedrale iz 11. veka, koja je takođe osnovana na mestu starije, ranohrišćanske crkve. Crkva je istorijsko sedište episkopa prizrenskog Srpske pravoslavne crkve.

Bogorodica Ljeviška

Prvobitna građevina iz 11. veka bila je trobrodna bazilika. Imala je tri apside na istoku i pripratu na zapadu, ispred koje se nalazio trem. Preuređenjem u 14. veku glavni brod je pretvoren u petokupolnu celinu, a bočni brodovi su prevoreni u ambulatorijum. Ovo je ideja koja je u vizantijskoj arhitekturi već viđena u Crkvi Solunskih apostola: osnova je u vidu upisanog krsta sa pet kupola, a oko njega je sa tri strane široki brod. Umesto trema, sagrađen je dvospratni egzonarteks (spoljna priprata) sa zvonikom. Od stare crkve preuzeti su bočni zidovi. Središnja kupola leži na četiri stuba, dok su male kupole postavljene dijagonalno. Crkva je sagrađena naizmeničnim redovima cigle i krečnjaka. Spoljni izgled je oživljen dvostrukim i trostrukim prozorima i nišama. Obnovom crkve su upravljali majstori Nikola (arhitektura) i Astrapa (živopis). O tome se zna po natpisu u spoljnoj priprati.

Najstarije sačuvane freske u crkvi potiču iz treće decenije 13. veka. To su prikazi svadbe u Kani, izlečenje slepca i Bogorodica sa Hristom čuvarem. Preostale freske su delo majstora Mihaila Astrape i njegovih pomoćnika, naslikane između 1307. i 1313. godine. Među njima su ciklusi velikih praznika, Hristovih muka, čuda i parabola, kao i portreti svetaca i srpskih istorijskih ličnosti (Stefan Nemanja, Sveti Sava, kralj Milutin).

Za vreme turske vlasti, u 18. veku, freske su izubijane čekićem, pokrivene slojem maltera i prekrečene, kada je crkva pretvorena u džamiju. Freske su ponovo otkrivene u periodu 19501952. Radovi na njihovoj restauraciji trajali su do 1976. godine.

Od dolaska NATO snaga na Kosovo i Metohiju (1999), crkva je pod zaštitom nemačkih vojnika. I pored toga, crkva je gađana iz vatrenog oružja i zapaljena 17. marta 2004. od strane albanskih vandala.

Dana 13. jula 2006. Crkva Bogorodice Ljeviške je stavljena na Uneskovu listu svetske kulturne baštine, kao deo ansambla srednjovekovnih spomenika na Kosovu. Za ovu grupu spomenika se smatra da su ugroženi.

Svetska baština[uredi]

Ova crkva se nalazi na spisku Uneskove Svetske baštine zajedno sa još tri manastira SPC pod imenom Srednjovekovni spomenici na Kosovu i Metohiji.

Restauracija oštećenih fresaka počela je 2014. godine.[1]

Galerija fresaka[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Crkva Bogorodica Ljeviška


Koordinate: 42° 12‘ S. 20° 44‘ I.