Pregled LGBT istorije

Из Википедије, слободне енциклопедије

Ovo je kratak pregled LGBT istorije (istorije lezbijskih, gej, biseksualnih i transrodnih osoba).

Stari vek[уреди]

25./24. vek pre nove er-e[уреди]

Najstariji istorijski izvori o homoseksualnom paru, Khnumhotepu i Niankhkhnumu. Podaci su pronađeni u 20. veku u zajedničkoj grobnici ovog para u Sahari.

7. vek pre nove er-e[уреди]

Između 630. p. n. e. i 612. p. n. e. rođena je Sapfo prva u istoriji poznata lezbijka, čija je ljubav prema devojkama slavljena kao Sokratova ljubav prema dečacima. Vodila je školu za devojke na ostrvu Lezbosu, po kome je stvoren današnji termin „lezbijka“.

1. vek[уреди]

Godine 54. Neron je postao car Rima. Svetonije navodi da je Neron bio venčan sa dvojicom muškaraca, od kojih je jedan imao počasti kakve bi imala carica. [1]. Homoseksualne veze bile su prihvaćene i institucionalizovane u to vreme u Rimu[2].

2. vek[уреди]

Antinoj prikazan kao Bah, Vatikanski muzej, Sala Rotonda.

Antinoj, ljubavnik cara Hadrijana, umro je 130. godine udavivši se u Nilu. Hadrijan je bio slomljen Antinojevom smrću i odao je vrlo ekstravagantnu počast svom ljubavniku. Na mestu gde je Antinoj umro, Hadrijan je podigao grad Antinopolj. Samog Antinoja proglasio je bogom. Antinoj je ujedno bio i poslednjim novi bog antike. Njegove statue postavljene su širom Rimskog carstva, takođe su podignuti hramovi u Bitaniji, Atini i Mantineji, kao i proročišta. Po divinaciji, Antinoj je u Egiptu poistovećen sa Ozirisom. S obzirom na veliki broj statua, Antinoj je jedan od najbolje sačuvanih likova antike.

6. vek[уреди]

Justinijanov zakon, objavljen 529. godine, zabranjuje homoseksualnost u Vizantiji. Ipak, stanovništvo Konstantinopolja i drugih vizantijskih gradova suprotstavljalo se Justinijanu i Teodori po ovom pitanju[тражи се извор]. Javnost je uspela da se usprotivi i zaštiti od pokušaja carskog para da progone svoje protivnike po ovim odredbama[тражи се извор].

18. vek[уреди]

19. vek[уреди]

1910-e[уреди]

1919[уреди]

  • 6.7.Nemačka, BerlinMagnus Hiršfeld osniva Institut za seksologiju (Institut für Sexualwissenschaft). U Institutu su se obavljale prve moderne operacije promene pola. Institut je imao veliku biblioteku o istopolnoj ljubavi i pored medicinskog i šireg naučnog rada, Institut je organizovao i političku i društvenu akciju usmerenu na prihvatanje homoseksualaca, lezbijki i transseksualnih osoba. Rad Instituta je zabranjen po dolasku Hitlera na vlast, 1933. godine.

1920-e[уреди]

  • 1924.Sjedinjene Američke Države – osnovana je prva gej organizacija u Čikagu pod nazivom „Društvo za ljudska prava“ (Society for Human Rights). Nekoliko meseci kasnije policija je zatvorila ovu organizaciju.

1930-e[уреди]

1932.[уреди]

  • 1932.Poljska – novi krivični zakon dekriminalizuje homoseksaulnost u Poljskoj.

1933.[уреди]

1937.[уреди]

1940-e[уреди]

1944.[уреди]

  • Švedska – dekriminalizije homoseksualnost.

1945.[уреди]

  • Kad su savezničke snage oslobodile koncentracione logore, zatvorenici koji su bili osuđeni zbog homoseksualnosti po Paragrafu 175 nisu oslobođeni, već ostaju zatvoreni da bi odslužili punu kaznu[тражи се извор].

1946.[уреди]

1948.[уреди]

  • Danska – osnovana je gej organizacija „Forbundet af 1948“.

1950-e[уреди]

1950[уреди]

1951.[уреди]

  • Grčka – dekriminaclizacija homoseksualnosti.

1952.[уреди]

1954.[уреди]

Dana 7. jula, Alan Turing, otac savremenih kompjutera, umro je od trovanja cijanidom 18 meseci po terapiji hormonskim smanjivanjem libida, kao kazne za homoseksualnost.

U Francuskoj je osnovana prva organizacija homoseksualaca u Francuskoj pod nazivom „Arkadi“.

1955.[уреди]

1960-e[уреди]

1967.[уреди]

  • 27. juliUjedinjeno Kraljevstvo – Godine 1967. stupa na snagu Zakon o seksualnim prekršajima (Sexual Offence Act). Zakonom se dekriminalizuje muška homoseksaulnost u Engleskoj i Velsu, pod uslovima da u seksualnom aktu učestvuju samo dvojica muškaraca, da su obojica imaju više od 21, da nijedan nije mentalno retardiran, da nisu članovi vojske ili flote i da nijedan nije stanovnik delova UK-a u kojima je hooseksualost i dalje zabranjena (Škotska i Severna Irska).

1969.[уреди]

1970-e[уреди]

1970.[уреди]

1971.[уреди]

  • Švedska – prva zemlja koja dozvoljava transeksualnim osobama da zakonski promene pol i obezbeđuje besplatnu hormonsku terapiju.

1973.[уреди]

1977.[уреди]

1978.[уреди]

1979.[уреди]

1980-e[уреди]

1982.[уреди]

1985.[уреди]

1986.[уреди]

1987.[уреди]

1988.[уреди]

1989.[уреди]

  • Ujedinjeno Kraljevstvo – osnovana je organizacija Stounvol, danas vodeća lobbying grupa za LGBT prava u UK.
  • 9.3. – umire Robert Mepltorp, gej umetnik i fotograf.
  • 7.6.Danska – omogućuje registrovano partnerstvo za homoseksualne parove. Danska postaje prva zemlja koja istopolnim parovima omogućuje registraciju i priznaje pravni status sličan onom koji uživaju venčani parovi.
  • 1.10.Danska, Kopenhagen — prvi istopolni par koji je dobio zakonski priznat statut u svetu su Axel i Eigil Axgil, veterani gej aktivizma. Axel i Eigil su bili partneri 40 godina, a još 1957. godine uzeli su zajedničko prezime, koje su skovali od delova svojih imena.

1990-e[уреди]

1990.[уреди]

1991.[уреди]

  • prvi put se javlja Red ribbon kao simbol borbe protiv HIV/AIDS-a.
  • 13.1.Srbija, Beograd – osniva se prva gej i lezbejska organizacija u Srbiji, pod nazivom Arkadija. Sa neformalnim sastancima grupa je počela 11. 1990, a zvanično je registrovana tek 1994, kada je muška homoseksualnost dekriminalizovana u Srbiji[тражи се извор].
  • 19.5.Hong Kong – dekriminalizacija homoseksualnosti.
  • 20.6.Rusija – organizuje se prva proslava ponosa LGBT osoba. Proslava se održava u Moskvi i traje 10 dana.

1992.[уреди]

1993.[уреди]

1994.[уреди]

1995.[уреди]

  • Švedska – legalizacija registrovanih istopolnih partnerstava.
  • 3.Srbija – osnovana organizacija Labris – grupa za lezbejska ljudska prava u Beogradu.
  • 25.5.Kanada – u slučaju Egan vs. Canada, Vrhovni sud Kanade je doneo presudu da je zabranjena diskriminacija po osnovama seksualne orijetacije po članu 15 Kanadske povelje o pravima i slobodama, koja je deo ustava. Član 15 Povelje ne pominje seksualnu orijentaciju direktno, ali je sastvaljen tako da omogućuje sudu da doda nove moguće osnove po kojima se diskriminacija zabranjuje. Ova presuda ima veliki značaj, jer se član 15 odnosi na sve zakone koji štite od diskriminacije.

1996.[уреди]

  • Bosna i Hercegovina – dekriminalitzacija homoseksualnosti. Republika Srpska će, međutim, uljoniti homoseksualnost iz krivičnog zakona tek 1998. godine.
  • 8.5.Južna Afrika – prva država koja eksplicitno zabranjuje diskriminaciju na osnovu seksualne orijetacije u Ustavu.

1997.[уреди]

1998.[уреди]

  • 1.8.Holandija/Nizozemska, Amsterdam – počinju pete Gay Games, sa 14.700 učesnika i učesnica.
  • 12.10.Sjedinjene Američke DržaveMatthew Shepard umire u bolnici od povreda koje je dobio prilikom u napadu motivisanom homofobijom. Napad na Matthewa i njegova smrt je bio povod za veliku kampanju protiv nasilja iz mržnje i protiv homofobije. Matthew Shepard je, verovatno, najpoznatija žrtva homofobije. Njegove ubice su osuđene na po dve doživotne kazne zatvora.

1999.[уреди]

2000-e[уреди]

2000.[уреди]

2001.[уреди]

  • 1.4.Holandija/Nizozemska – usvojen zakon o istoponim brakovima. Holandija time postaje prva zemlja u svetu koja istopolnim parovima garantuje jednaka bračna para, koja imaju heteroseksualni parovi.
  • 9.3.Srbija – upad u prostorije Queeria (Kvirija) centra u Beogradu. Dvadesetak neonacista upalo je u tadašnje prostorije Kvirija centra i Socijaldemokratske omladine u Beogradskoj 8 i pretuklo članove i članice koji su se tu zatekli. Pri tome je napravljena velika materijalna šteta.
  • 20.4.Kina – zvanično se potvrđuje da homoseksualnost nije bolest.
  • 30.6.Srbija – napad na prvu gej paradu u Beogradu. Gomila navijača, ultranacionalista, neonacista, čak i pripadnika klera napada učenice i učesnike prve organizovane gej parade na Balkanu. Policija nije efikasno reagovala, a državni zvaničnici nikada nisu dali zvanično saopštenje.
  • 1.8.Nemačka – stupa na snagu zakon o registrovanom partnerstvu istopolnih parova.
  • 1.9.Srbija – pokrenut Queeria on-line magazin

2002.[уреди]

  • Nemačka – savezna vlada izdaje zvanično izvinjenje gejevima za stradanje u Holokaustu i za progon posle Drugog svetsog rata do ukidanja notornog Paragrafa 175.
  • Švedska – priznaje pravo na usvajanje dece od strane registrovanih istopolnih parova, postižući tako gotovo puno izjednačenje u pravima venčanih heteroseksualnih i registrovanih istopolnih parova (sa jedinom razlikom da se istopolni parovi ne mogu venčati u crkvi).
  • 12.1.Hrvatska – osnovana organizacija Iskorak — Centar za prava seksualnih i rodnih manjina u Zagrebu.
  • 28.4.Kina – homoseksualnost je dekriminalizovana
  • 6.5.Holandija/Nizozemska – ubijen gej političar i kandidat na predstojećim izborima Pim Fortuyn.
  • 15.6.Srbija – zvanično osnovana organizacija Lambda – Centar za promociju i unapređenje LGBT ljudskih prava i queer kulture u Nišu. Lambda počinje sa neformalnim sastancima i radom 3. 2002.
  • 29.6.Hrvatska, Zagreb – održana prva parada ponosa LGBT osoba, pod nazivom „Gay Pride Zagreb 2002“ („Gay“ je već naredne godine izbačeno iz naziva, kako bi se prikazala inkluzivnost u odnosu na lezbejke, biseksualne, trans i druge osobe), sa motoom Iskorak KONTRA predrasuda. Na učesnike i učesnice parade bio je bačen suzavac i povređene su 32 osobe. Uhapšeno je 27 osoba, ali nijedna nije procesuirana. Ovo je ujedno i (do sada) jedina proslava LGBT ponosa u Hrvatskoj kojoj su prisustvovale osobe iz državnog vrha, uključujući i ministra unutrašnjih poslova Šime Lučina.
  • 8.Austrija – starosna granica za dobrovoljni seksulni odnos je izjednačena na 14 godina.
  • 22.9.Švajcarska, Cirih – registrovanim istopolnim parovima u ciriškom kantonu data su jednaka prava po pitanju poreza, nasledstva i socijalnog osiguranja koja imaju venčani heteroseksualni parovi.
  • 24.10. – u devedesetoj godini umro gej aktivista Harry Hay, jedan od osnivača Mattachine Society, prve gej organizacije u SAD.
  • 2.11.Australija – šeste po redu Gay Games otvorene u Sidneju, sa 12.100 učesnika i učesnica, pod geslom Under New Skies.

2003.[уреди]

2004.[уреди]

2005.[уреди]

2006.[уреди]

2007.[уреди]

* Severna Irska, UK – stupa na snagu zakon pod nazivom Equality Act (Sexual Orientation) Regulations, koji kriminalizuje diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije.

Reference[уреди]

  1. [1], Приступљено 11. 4. 2013.
  2. [2], Приступљено 11. 4. 2013.
  3. South Africa's Parliament OKs same-sex marriage — vest na PlanetOut.com
  4. Vermont Bans Gender Identity Discrimination, Приступљено 11. 4. 2013.

Spoljašnje veze[уреди]