Sremska Kamenica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Sremska Kamenica
Sremska Kamenica.JPG
Pogled na Sremsku Kamenicu
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država  Srbija
Autonomna pokrajina  Vojvodina
Upravni okrug Južnobački
Grad Novi Sad
Gradska opština Petrovaradin
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Rast 12273
 — gustina 371/km2
Geografske karakteristike
Koordinate 45°13′14″ SGŠ; 19°50′21″ IGD / 45.220666° SGŠ; 19.839166° IGD / 45.220666; 19.839166Koordinate: 45°13′14″ SGŠ; 19°50′21″ IGD / 45.220666° SGŠ; 19.839166° IGD / 45.220666; 19.839166
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadm. visina 171 m
Površina 30,2 km2
Sremska Kamenica na mapi Srbije
Sremska Kamenica
Sremska Kamenica
Ostali podaci
Poštanski broj 21202
21204
21208
Pozivni broj 021
Registarska oznaka НС

Sremska Kamenica je gradsko naselje grada Novog Sada u Južnobačkom okrugu, pored Dunava. Deo je užeg gradskog područja Novog Sada. Prostire se od severnih padina Fruške gore do desne obale Dunava. Prema popisu iz 2011. bilo je 12.273 stanovnika.

Sremska Kamenica pripada gradskoj građevinskoj zoni Novog Sada i to svojim centralnim, ušorenim delom, Donja i Gornja Kamenica, naselje Bocke i Tatarsko brdo, Čardak i Staroiriški put. Ostali delovi Kamenice su uglavnom vikend naselja Paragovo, Popovica, Glavica, Artiljevo, Grigovac.

Istorija[uredi]

Istorija je zabeležila da su ovim krajem pre 2.300 godina vladali, gotovo 2 veka, ratoborni Tribali, moćno Ilirsko pleme. Međutim pre 2.100 godina, privučeni lepotom sremskih brežuljaka, livada i šuma, keltsko pleme Skordisci, bolje organizovani i disciplinovaniji, porazili su Tribale i zavladali ovim krajem.

Sto godina kasnije, pre 20 vekova, Skordisci su poraženi od Rimljana, koji su uspostavili vojne logore na desnoj obali Dunava da bi zaštitili severne granice svoje imperije od upada varvara koji su nadirali sa severa, iz močvara i ritova prostrane Panonske nizije. Tako su Rimljani između Petrovaradina i Sremske Kamenice podigli veliki vojni logor i tvrđavu 'Kuzum'. Kako su u blizini takvih vojnih objekata redovno nicala naselja, koja su rimske legionare snabdevala hranom i ostalim potrepštinama, pretpostavlja se da je još tada na teritoriji Sremske Kamenice postojalo naselje.

Prvi sigurniji podatak o Kamenici, kao naselju, potiče iz prve polovine 13. veka. Ona se tada u darovnici ugarskog kralja Bele IV, koja nosi datum 8. jul 1237. godine, naziva 'Villa Kamanch'. Tom darovnicom se Sremska Kamenica kao konfiskovani posed daruje manastiru u Ukurdu, koji se tada nazivao Belafons, a danas Petrovaradin.

14. vek i početak 16. veka bili su zlatno doba Sremske Kamenice. Ona se tada pročula kao znamenita podunavska varošica u kojoj su cvetali zanati, trgovina i kultura. U spisima se 1408. godine naziva "civitas seu opidum" Kamanec, a po podacima iz 1439. godine zove se Kamanec.

Najteže dane u svojoj istoriji, Sremska Kamenica je preživela u Turskom osvajačkom pohodu. Prvi put su Turci naišli 1520. godine kada su razorili mnoga sremska mesta, među kojima i Sremsku Kamenicu. 1526. godine, posle krvavih borbi po Južnoj Ugarskoj pao je u turske ruke i tvrdi Petrovaradin. Tih dana Kamenca je ponovo teško stradala. Turci su je do temelja razorili i popalili. U zapisima koji govore o ovoj propasti mesta, kaže se da su Turci tom prilikom prosuli 7.000 bačvi vina, te je ono po Kamenici teklo kao potok, mestimično dubok do kolena.

Posle turske najezde, drevna Sremska Kamenica je opustela. Na mestu bogate i znamenite varošice, ležale su ruševine i paljevine. Od 1526. godine kada je pala pod tursku vlast, do 1687. Kamanec pripada Varadinskoj nahiji.

Kuća Jovana Jovanovića Zmaja u Sremskoj Kamenici
Srbi Kamenčani (Srem) ispraćaju 1917 godine zvona sa crkve, koja su im Nemci oduzeli

Od 1702. godine austrijske vlasti Kamanec, otet od Turaka, nazivaju Kamenic. Posle 25 godina tokom kojih je Kamenicom vladala austrijska Dvorska komora, 1728. godine ona postaje vlasništvo general-barona Ifelina i tako ostaje sve do 1750. kada vlastelinstvo opet menja vlasništvo i prelazi u posed grofa Marcibanjija i njegovog zeta Karačonjija.

Ovde se nalazi Kuća iz 1797. godine u Kamenici (Novi Sad).

Kamenica se brzo razvijala i već 1886. godine postaje opština u sastavu iriškog sreza i takva ostaje sve do 1941. godine.

Od uspostavljanja civilne uprave u krajevima osvojenim od Turaka za vreme Austrougarske monarhije Sremska Kamenica ima svoju opštinu, koja kao takva ostaje sve do 1955. godine, kada je pripojena opštini Petrovaradin pri kojoj je bila svega dve godine, posle čega biva pripojena opštini Novi Sad.

Drugi svetski rat[uredi]

U Sremskoj Kamenici ustaše su odmah otpočele pljačkanje i razvlačenje pokućstva iz oficirskih i podoficirskih stanova. Žandarmerijske škole, iz Englesko-jugoslovenske bolnice za decu tuberkuloznih kostiju, iz mnogobrojnih vila i stanova Srba, Novosađana, rasejanih po kameničkim vinogradima, zatim iz Domaćičke škole Kraljevskog fonda i to u korist tamošnje rimokatoličke župne crkve. Ustaše su otimale i ono malo ponekih stvari, stoke i drugog, srpskim izgnanicima iz bačkih kolonija, koji su se nepreglednim masama pešice preko Fruške Gore, povlačile u pravcu svojih nekadašnjih ognjišta, ostavljajući za sobom, grobove dece, staraca i starica, pomrlih od umora i gladi i zlostavljanja. Oduzimalo se odelo, obuća, i sve do donjeg rublja vojnicima Srbima koji su se vraćali svojim kućama u Bačku i obratno iz Bačke u Srbiju.[1]

U Sremskoj Kamenici propisuju se drakonske kazne za one koji u određenom roku ne skinu ćirilične natpise sa radnji i kuća". Premazani su svi natpisi pisani ćirilicom na privatnim i javnim zgradama. Takođe se uništavaju i sve knjige pisane ćirilicom. "Trgovački natpisi ćirilski na kućama odmah skinuti". Na "gradu" despota srpskog svetog Stevana Štiljanovića ustaše su sa dečurlijom polupale nacionalni i verski grb. Sve nacionalne slike a na mnogim mestima i ikone pokupljene su iz nadleštva i kuća i spaljene u opštinskom dvorištu.[2]

U crkvi u Sremskoj Kamenici ustaše iz Osijeka „vršili su nuždu i ostavili je potpuno zagađenu ljudskim izmetom“.[3]

Ime grada[uredi]

Ime Sremska Kamenica je svakako slovenskog porekla, jer se i kod njenog prvog naziva 'Villa Kamanch' oseća prisustvo korena slovenske reči kamen, te se pretpostavlja da je ime dobila po kamenu koga ima na njenom jugu i koji je neko vreme eksploatisan na Paragovu. Podrobne napomene o istoriji mesta: Slobodan Prodić, "Mirno ognjište", Sremska Kamenica, 2012.

Demografija[uredi]

U naselju Sremska Kamenica živi 8870 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,5 godina (37,6 kod muškaraca i 39,3 kod žena). U naselju ima 3789 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,92.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

Demografija[4]
Godina Stanovnika
1948. 2.491
1953. 2.849
1961. 3.646
1971. 5.051
1981. 7.532
1991. 7.955 7.753
2002. 11.205 11.748
2011. 12.273
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[5]
Srbi
  
8.806 78,58 %
Hrvati
  
561 5,00 %
Jugosloveni
  
358 3,19 %
Mađari
  
256 2,28 %
Crnogorci
  
141 1,25 %
Slovaci
  
102 0,91 %
Rusini
  
69 0,61 %
Makedonci
  
38 0,33 %
Ukrajinci
  
34 0,30 %
Rumuni
  
21 0,18 %
Nemci
  
20 0,17 %
Slovenci
  
15 0,13 %
Muslimani
  
14 0,12 %
Goranci
  
10 0,08 %
Rusi
  
7 0,06 %
Bunjevci
  
7 0,06 %
Bošnjaci
  
4 0,03 %
Česi
  
3 0,02 %
Albanci
  
3 0,02 %
Romi
  
2 0,01 %
Bugari
  
2 0,01 %
nepoznato
  
117 1,04 %

Obrazovanje[uredi]

U centru Sremske Kamenice nalazi se Osnovna škola „Jovan Jovanović Zmaj“, osnovana 1951, koja nosi ime dečjeg pesnika Jovana Jovanovića Zmaja. U Sremskoj Kamenici se nalazi i Školski centar za policijsku obuku MUP-a Srbije. Takođe, u Sremskoj Kamenici se nalazi i najveći privatni univerzitet u Vojvodini — Univerzitet Edukons. Osnivač ovog univerziteta je kamenčanin prof. dr Aleksandar Andrejević, a jedan od profesora koji predaje na univerzitetu je takođe kamenčanin prof. dr Branislav Radnović.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Najveći zločini sadašnjice : (patnje i stradanje srpskog naroda u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 1941-1945), Dr. Dragoslav Stranjaković, Gornji Milanovac Dečje novine (1991). str. 102103
  2. ^ Najveći zločini sadašnjice : (patnje i stradanje srpskog naroda u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 1941-1945), Dr. Dragoslav Stranjaković, Gornji Milanovac Dečje novine (1991). str. 81.
  3. ^ Najveći zločini sadašnjice : (patnje i stradanje srpskog naroda u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 1941-1945), Dr. Dragoslav Stranjaković, Gornji Milanovac Dečje novine (1991). str. 171. 172
  4. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  5. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  6. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Napomena: U tekstu korišćeni delovi iz knjige 'Nemirno Ognjište', Miloša Lukića Slobodan Prodić, "Mirno ognjište", Sremska Kamenica, 2012.

Spoljašnje veze[uredi]