Đer

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Đer
mađ. Győr

Tanácsház (4402. számú műemlék).jpg
Kolaž fotografija Đera

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Mađarske Mađarska
Region Zapadna prekodunavska regija
Županija Đer-Mošon-Šopron
Srez Đer
Stanovništvo
Stanovništvo 127.594
Gustina stanovništva 730.71 st/km²
Geografske karakteristike
Koordinate 47°41′03″N 17°38′06″E / 47.68403, 17.63507
Vremenska zona UTC+1, leti UTC+2
Površina 174,61 km²
Đer na mapi Mađarska
{{{alt}}}
Đer
Đer na mapi Mađarska
Ostali podaci
Poštanski kod 9000—9030
Pozivni broj 96
Veb-strana www.gyor.hu

Đer, ranije Đur (mađ. Győr, nem. Raab, svk. Ráb) je šesti po veličini grad u Mađarskoj. Đer je središte Zapadne prekodunavske regije i glavni grad županije Đer-Mošon-Šopron.

Grad ima 128.808 stanovnika prema podacima iz 2008. godine.

Položaj grada[uredi]

Grad Đer se nalazi u severozapadnom delu Mađarske, na svega 20 km od slovačke granice. Od prestonice Budimpešte grad je udaljen 125 kilometara severozapadno. Sa Budimpeštom je povezan dobrim saobraćajnim vezama (magistralna pruga Budimpešta - Beč sa krakom za Bratislavu, savremeni auto-put M1, najprometniji u državi).

Đer se nalazi u severozapadnom delu Panonske nizije, u ravničarskom kraju. Klima u gradu je umereno kontinentalna. Grad izlazi na Moson, veliki rukavac Dunava, koji je istovremeno granica ka Slovačkoj (20 km severno).

Istorija[uredi]

Istorija Đera počinje u praistoriji, kada se ovo područje prvi put naseljava keltskim plemenima. Kasnije naselje potpada pod vlast Starog Rima, utvrđuje se kao pogranično i dobija ime Arrabona, iz čega su izvedeni nemački i slovački nazivi za grad (Raab, odnosno Ráb).

Po dolasku Mađara u Panoniju na mestu današnjeg grada obrazovalo se naselje oko napuštene starorimske tvrđave. U 13. veku razvoj naselja je prekinut najezdom Mongola, a potom napadima čeških kraljeva.

U drugoj polovini 16. veka grad je pod udarom Osmanlija, koji ga drže nekoliko godina. Tokom 17. veka Đer postaje pogranično utvrđenje habzburške monarhije na stalno nemirnoj granici ka Otomanskom carstvu. Ovakav položaj uslovio je česta razaranja, što se nepovoljno odrazilo na život u naselju i okolini.

1683. godine grad se zauvek oslobađa turske opasnosti i počinje se ponovo razvijati. 1743. godine. Đer dobija gradska prava. Grad u 18. veku se brzo razvija i postaje važno kulturno, privredno i upravno središte. U ovo vreme značajan činilac u gradu bili su malobrojni Srbi, iz kojih je danas sačuvana srpska pravoslavna crkva.

Tokom Revolucije 1848-49. Đer, uvek u senci Beča, nije imao značajnu ulogu, pa nije značajnije stradao. Posle Revolucije grad se brzo podigao i uskoro dobio železničku vezu sa Budimpeštom i Bečom. Takođe, u ovo vreme podignute su mnoge nove građevine, a grad se i brojčano povećavao.

Posle Prvog svetskog rata Đer je ušao u okvir novoosnovane mađarske republike, gde grad postaje pogranični što usporava razvoj grada. Novi prekid desio se krajem Drugog svetskog rata kada je Đer stradao pri ulasku sovjetske vojske u grad krajem 1944. godine. Grad je ponovo obnovljen. Tokom druge polovine veka grad je doživeo ponovo razvoj i rast stanovništva (sa 70 hiljada posle rata na 120 hiljada početkom 90ih godina). Međutim, počeo je zaostajati za drugim velikim gradovima u državi, što bila posledica blizine „gvozdene zavese“ (granica sa Austrijom). Tokom proteklih godina tranzicije, posle otvaranja Mađarske ka Zapadu, Đer se našao na veoma povoljnom položaju na glavnoj vezi sa najrazvijenim susedom Mađarske, pa je grad doživeo razvoj i rast (za razliku od većine drugih gradova u državi).

Stanovništvo[uredi]

Đer danas ima oko 130 hiljada stanovnika i šesti je grad po veličini u državi (ali i najbrže rastući u toku protekle 2 decenije). Grad poslednjih godina brzo raste zahvaljujući podsticanju ekonomije na veoma važnoj prometnoj vezi Budimpešta - Bratislava - Beč.

Stanovništvo Đera mahom čine Mađari - 95%. Po veroispovesti većina u gradu su katolici. Nekadašnje brojno jevrejsko i nemačko stanovništvo danas ne postoji.

Galerija[uredi]

Gradovi pobratimi[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :

title=Vikiputovanja

Vikiputovanja imaju više informacija na vezi: